Кіріспе
Нысанды манипуляциялаудың түрі. Қаламды айналдыру – қолдармен жазу құралын шеберлікпен манипуляциялауды қамтитын нысанды манипуляциялаудың бір түрі. Көбінесе бұл жеке ойын-сауық ретінде қарастырылса да (әдетте мектеп немесе кеңсе ортасында), халықаралық жарыстар мен жиналыстар кейде өткізіледі. Оны кейде контактілік жонглинг түрі деп жіктесе де, кейбір тәсілдер, мысалы, "тарату" және "әуе тәсілдері" денемен байланысты болмайды. Жазу құралдарынан басқа, оны барабаншылар барабан таяқтарымен орындайтыны да жиі кездеседі. Шындығында, барабан таяқтары қаламдарға қарағанда манипуляциялауға оңай, себебі олардың салмағы мен ұзындығы артық. Қаламды айналдыру онлайн бейне бөлісу және форумдар арқылы жылдам халықаралық танымалдылыққа ие болды. Бұл хобби әлемде кем дегенде 1970 жылдардан бері танымал.
Pen spinning is a form of object manipulation that involves the deft manipulation of a writing instrument with hands. Although it is often considered a form of self entertainment (usually in a school or office setting), multinational competitions and meetings are sometimes held. It is sometimes classified as a form of contact juggling; however, some tricks, e. g. "spreads" and "aerial tricks" do leave contact with the body. In addition to writing instruments, it is often also seen performed by drummers with their drumsticks. In fact, drumsticks are substantially easier to manipulate than pens, because of their extra mass and length. Pen spinning has quickly gained international popularity through online video sharing and forums. The hobby has been popular around the world since at least the 1970s.
Тарих
Қалам айналдыру туралы ең алғашқы мәліметтер 2-ші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Жапониядағы бір студенттен келген. Жапониядағы басқалар да кемінде 1970 жылдардан бері қалам айналдырған, бірақ олар орындаған тәсілдер негізгі ғана болған, мысалы, ThumbAround және Sonic. Хидеаки Кондо Жапонияда қалам айналдыруды бастаған алғашқы адам саналады және алғашқы қалам айналдыру веб-сайтын жасағандығымен танымал. Кондоның веб-сайтымен бірдей немесе одан да ертерек деп есептелетін тағы екі қалам айналдыру көзі бар: қалам айналдырушы Крис жасаған «Қаламды манипуляциялау» веб-сайты және Патрик Сето жасаған «Iluvitar» қалам айналдыру мақалалары, олар 1997 жылдың 1 желтоқсанында жарияланған. Кондо 1980 жылдары қалам айналдырумен айналыса бастады және 1998 жылға қарай 24 тәсілді жинап, олардың көпшілігін басқалардан үйренгеннен кейін өзі жасады. 1993 жылы айналдыруды бастаған Кам 2000 жылдың қаңтар айында «Pentrix» веб-сайтын құрды, мақсаты – қалам айналдыру туралы ақпаратты оңай қолжетімді дерекқор және талқылау алаңы жасау болатын. Веб-сайт пен оның форумының танымалдылығы артқан сайын олардың шектері байқалды, сонда Кам «Pentrix»-ті жабып, оның ақпаратын жаңа веб-сайтқа (ол да жабылды) және 2004 жылдың 19 қаңтарында ашылған «Universal Pen Spinning Board» атты жаңа форумға қайта таратты. «Universal Pen Spinning Board» – әлемнің кез келген жерінен және веб-сайтынан қалам айналдырушылардың қарым-қатынас жасай алатын алғашқы форум болу мақсатымен құрылған, ағылшын тіліндегі алаң болды және ол 2018 жылдың қазан айында жабылды. 2003 жылы жарық көрген «PenDolSa» корей қалам айналдыру форумы – қалам айналдыруға арналған алғашқы ірі форум болды. Содан бері тәсілдердің саны жүздегенге жетті, соның ішінде Shadow, Palm Spin және Bust сияқты жаңа тәсілдер де пайда болды. 2000 жылдардың басынан бері YouTube сияқты бейне хостинг веб-сайттары мен түрлі елдердің көптеген интернет форумдары бейнелерді бөлісу және қалам айналдыру қауымдастығын біріктіру үшін пайдаланылды, бұл қалам айналдырудың танымалдылығының артуына септігін тигізді. 2007 жылы өткен Әлемдік турнир – қалам айналдырудан алғашқы жаһандық жарыс болды, онда әлемнің түкпір-түкпірінен қалам айналдыру қауымдастығынан келгендер қатыса алды.
Қауымдастық
Қалам айналдыру қауымдастығы көбінесе форумдар, бейнехостинг платформалары және Discord сияқты чат-сервистер арқылы интернетте кездеседі. Форумдар көбінесе Жапония, Франция, Германия, Үндістан және Қытай сияқты нақты елдерге шоғырланған. Universal Pen Spinning Board және Reddit-тегі қауымдастықтар сияқты халықаралық форумдар да бар. Уақыт өте келе пайдаланушылар ұқсас немесе жаңартылған форумға көшуі мүмкін, соның салдарынан кейбір форумдар белсенділігін жояды. Форумдар көбінесе дербес жұмыс істесе де, халықаралық шаралар кезінде аралық байланыс орнатуы мүмкін. Қаламмен ойнау ешива әлемінің белгілі бір тобында да кең таралған, олар білім алу барысында бұл әдетке үйреніп қалған. Сондай-ақ, бұл аталған қауымдастықтарда мәртебелің белгісіне айналған.
Жарыстар
Турнирлер онлайн форматта ұйымдастырылады, ал Қытай, Жапония және Кореяда тікелей турнирлер кейде өткізіледі. Ең ірі жарыстар – Әлемдік турнир және Әлем кубогы, 2007 жылғы алғашқы Әлемдік турнирден бері олар кезекпен, әдетте әрқайсысы бір жылдан кейін өткізіледі. Екеуі де жекелей іріктеу жүйесімен өтеді, бірақ Әлемдік турнир жеке спиннерлердің қатысуымен, ал Әлем кубогы өздерін білдіретін бірнеше спиннерден құралған командалар арасында өткізіледі. Халықаралық жарыстардағыдай, кез келген спиннер өтініш бере алады, ал қатысу орындары көбінесе ең дағдылы деп танылған спиннерлерге беріледі, олар біліктілік видеолары немесе бұрынғы жарыстардағы жеңістері арқылы анықталады. Жарыстардағы төрелік жүйесі толыққанды стандартталмаған, сондықтан төрешілер арасында субъективтік пікірлер жиі кездеседі. Қаламды айналдыру өте субъективті бағалауға жататындықтан, бір видеоға қатысты бағалар мен пікірлер әртүрлі болуы мүмкін. Ірі турнирлерден басқа, кішкентай жарыстар да ұйымдастырылады. Осы "сайыстарда" кем дегенде екі спиннер өзінің айналдыру видеосын жібереді, ал қауымдастық кімнің жоғары деңгейде айналдырғанын анықтап, дауыс беру арқылы жеңімпазды таңдайды.
Сақтардың орналасуы, белгілері және бөлшектері
Қаламды айналдырушылар қаламның қалай айналғанын көрсету үшін әртүрлі жүйелер, белгілер және аббревиатуралар қолданады.
Сақиналар
Қалам айналдырушыларға ыңғайлы болу үшін саусақтарды және олардың арасындағы кеңістіктерді көрсету үшін бірыңғай нөмірлеу жүйесі қабылданды. Саусақтар тізбектеп нөмірленеді: көрсеткіш саусақ – "1", ортаңғы саусақ – "2", сақина саусақ – "3", кіші саусақ – "4", ал бас бармақ – "Т" әрпімен белгіленеді. Саусақ аралықтары кез келген екі немесе одан көп нөмірлерді біріктіру арқылы көрсетіледі. Мысалы, көрсеткіш және ортаңғы саусақ арасындағы кеңістік "12" деп аталады. Бас бармақ пен сақина саусақтың арасында ұсталған қалам "T3" аралығында болады. Символдар мен аралықтар қолдың, дене мүшелерінің және айналадағы кеңістіктің басқа бөліктерін де қамту үшін кеңейтілуі мүмкін. Бас бармақ пен көрсеткіш саусақтың табанындағы тері "TF" деп аталады, ал алақан әдетте "P" деп белгіленеді. Қаламды ұстап тұрған екінші дене мүшесінің немесе заттың болмауын көрсету үшін кейде "*" символы қолданылады (мысалы, алақан бетінде жатқан қалам P* аралығында болады, немесе дәлірек айтқанда, PAir). Күрделі жағдайларды сипаттау үшін басқа аралық жүйелері де ойлап табылды, бірақ олар көбінесе түсініксіздікті болдырмау үшін қажет болған жағдайларда ғана қолданылады.
Жазбалар
Жазу жүйесі көбінесе қаламның қалай айналғанын көрсету үшін трюктердің атауларын, олардың бағытын және слот жүйесін біріктіреді. Ноттация жүйелері егжей-тегжейлі, формалды түрінен, егжей-тегжейсіз, бейресми түріне дейін өзгереді. Бір қаламды екі қолмен пайдалану (қалыпты жағдайда "1p2h" деп аталады) сияқты күрделі айналу әдістері кейбір нотация жүйелерінің түсініксіздігін арттырып, көбірек сипаттамалы және техникалық жүйелерді қажет етті. Төмендегі жүйе салыстырмалы қарапайымдығы мен қолданылатын трюктерді сипаттаудағы тиімділігі үшін жиі қолданылады. Түзетуші: Түзетуші негізгі трюкке әдетте кірмейтін элементтерді қосады. Түзетушілерді қолданылатын трюкке байланысты қосудың қажеті жоқ, және олар көбінесе қысқартылады (мысалы, Fingerless – FL, яғни трюктің бастапқы итерілуі жеке саусақтың емес, бүкіл қолдың немесе білезіктің қозғалысынан туындайды). Трюк атауы: Бұл негізгі трюк. Трюк атауын жоюға болмайды, бірақ кейбір трюктер үшін оны қысқартуға болады (мысалы, ThumbAround – TA). Бағыт: Бұл трюк кезінде қаламның айналу бағыты. Егер бағыт көрсетілмесе, ол "қалыпты" деп есептеледі. Егер бағыт "кері" болса, оны "Rev" деп қысқартуға болады. Ноттациядан тыс, бағыт көбінесе трюктердің толық отбасына сілтеме жасау үшін жойылады, және оның жойылуы автоматты түрде "қалыпты" екенін білдірмейді. Айналу саны: Бұл трюк бойында қаламның жасаған айналулардың жалпы саны, ондық сан түрінде жазылады. Егер көрсетілмесе, ол аталған трюк үшін әдепкі мән деп есептеледі. Кейбір трюктер тек белгілі бір айналу санымен орындала алады. Бастапқы позиция: Бұл трюк басталар кезде қаламның саусақ ойығындағы немесе қолдың/дененің басқа жеріндегі орны. Егер көрсетілмесе, ол аталған трюк үшін әдепкі позиция деп есептеледі. Аяқталу позициясы: Бұл трюк аяқталған кезде қаламның саусақ ойығындағы немесе қолдың/дененің басқа жеріндегі орны. Егер көрсетілмесе, ол аталған трюк үшін әдепкі позиция деп есептеледі. Трюкті нотациялау кезінде, бастапқы және аяқталу позициялары арасында " " белгісі қойылады. Мысалы, бас бармақ жапқышында басталып, сонда аяқталатын, алға қарай айналатын және саусақсыз орындалатын ThumbAround толыққанды "Fingerless ThumbAround Normal 1.0 TF TF" деп нотацияланады, немесе кейбір ақпарат қысқартылған немесе жойылған жағдайда "FL TA TF TF".
Бөлімшелері
Бөліністер – гибридтердің (бірнеше "үзіліске ұшыраған" трюктердің қоспасы) және комболардың (трюктердің комбинациялары) түсіндірмелері, олар гибридті немесе комбоны қалай орындау керектігін анықтау үшін қолданылады. Ең қарапайым бөліністерде трюктердің арасында байланысты көрсету үшін көбінесе ">" белгісі ғана болады. Мысалы, 12-шы ұядан 23-шы ұяға, ал содан кейін 23-шы ұядан 34-ші ұяға жасалған Pass "Pass Normal 12 23 > Pass Normal 23 34" деп жазылады. Күрделірек бөліністер трюктер арасындағы байланыстың әртүрлі аспектілерін көрсету үшін басқа да символдарды қолданады, мысалы, қай трюк үзіліске ұшырағанын сипаттайды. Бір форматқа қатаң түрде осылай жазылмайды, және кейбір қалам айналдырушылар бөліністерді жазғанда форматтан ауытқуы мүмкін.
Негізгі амалдар
Қалам айналдыруда жаңадан бастаушылар алғашқыда үйренетін төрт негізгі амал бар. Бұл негізгі амалдар қалам айналдырудың барлық саласын қамтымайды, сонымен қатар олар ең кішкентай жеке қозғалыстар емес, бірақ негізгі техника мен түсініктерді меңгеру үшін маңызды база болып саналады.
Басты бармағы қалыпты
ThumbAround – қаламды бас бармақтан басқа кез келген саусақпен (әдетте, жеке орындалғанда ортаңғы саусақпен) итеріп, оны бас бармақ айналысына бір рет бұрып, содан кейін бас бармақ пен саусақ арасына ұстау. Қалам айналдыру қауымдастығы кеңінен ұйымдаспас бұрын, ThumbAround Normal көптеген атаулармен белгілі болды, оның ішінде 360 градустық айналым, алға қарай айналдыру, қалыпты айналдыру және бас бармақпен айналдыру (қазір бұл бөлек трюктің атауы).
Соник нормальді
Сониктің басты мақсаты – қаламды бір саусақ ұясынан екіншісіне жылдам жеткізу. Sonic Normal-де қалам бас бармақты қатырмайтын саусақ ұясында ұсталады және саусақ (немесе саусақтар) артында конус сияқты қозғалыс жасап, қолдың жоғары жағындағы келесі саусақ ұясына бір толық айналыммен жеткізіледі. Хидеаки Кондох Соникке осы атауды қаламның ThumbAround-пен салыстырғандағы жоғары жылдамдығына байланысты бергені үшін арнайы есептеледі.
Жүктілік норма
Charge-да қаламды саусақтардың немесе дене мүшелерінің үстінен айналдыру қажет емес, қалам бір саусақтың ойығында конус пішіндес айналады. Қалыпты Charge кезінде алақанға қарағанда, оң қолмен сағат тілі бойынша, ал сол қолмен сағат тіліне қарсы айналады. Charge конустық қозғалысқа негізделген барлық трюктердің, Соник сияқты, бастауы болып табылады. Көбінесе барабаншылар осы трюкты қаламның орнына барабан таяқтарымен орындайды.
FingerPass қалыпты
Бір рет өткізу – қаламды бір саусақтан екіншісіне 0,5 айналым жасау. Қаламды алақан жағынан қалыпты түрде өткізгенде, қалам төмен қарай жылжиды. Қолдың екінші жағынан қалыпты түрде өткізгенде, қалам жоғары қарай жылжиды. Қаламды 12-ші ұяшықтан бастап, қолдың айналасын толық айналдырып, содан кейін 12-ші ұяшыққа аяқтаушы шағын Pass комбинациясы FingerPass деп аталады, ал FingerPass Normal – Pass Normal-дардан құралады. Бұл қысқа комбинация әрдайым ең қиын негізгі қадам деп есептеледі, себебі кішкентай және жүзік саусақтары арасындағы Pass-ты тегіс жасау көбінесе қиындық тудырады. Джеймс Бонд фильмі «GoldenEye»-дегі Борис Гришенко кейіпкері FingerPass-қа ұқсас Pass комбинациясын орындады, бірақ әдеттегі төрт саусақтың орнына тек үш саусақты қолданды.
Жоғары деңгейдегі амалдар
Төрт негізгі қағидадан басқа, комболарда тағы да көптеген әдістер ойлап табылып, сәтті қолданылған. Негізгілерден өзге барлық трюктер көбінесе "жетілдірілген трюктер" деп аталады (бірақ көптеген спиннерлер осы трюктердің көбін өте қарапайым деп санайтындықтан, бұл атау шартты). Көптеген жетілдірілген трюктер – гибридтер, яғни кем дегенде екі трюктен тұратын қаламның қозғалысы, мұнда бір немесе бірнеше трюк "үзіліске ұшырайды", яғни келесі трюк орындалғанға дейін толық аяқталмайды. Күрделі гибридтің құрамында тағы бір гибрид болуы мүмкін. Уақыт өте келе, әрбір жаңа гибридке жеке атау беру сирек кездеседі, себебі әрбір гибридтің есімдік атауының орнына, орындалған үзілген трюктерді түсіндіретін сипаттамалар қолданылады. Төменде жиі кездесетін трюктердің топтары келтірілген, олардың алғашқы үш еуі көбінесе оңай деңгейдегі деп есептеледі.
Айналма
Спин – қолмен немесе дененің басқа бөлігімен жанасқанда дөңгелектей айналатын қаламның қозғалысы. Саусақ буынында жасалатын спиндер "Жоғарғы спиндер" деп аталады. Спиннің көптеген түрлері бар, ал атаулары көбінесе қаламның айналатын дене бөлігін көрсетеді (мысалы, Бас бармақ спинінде қалам бас бармақтың үстінде айналады). Спиндер көбінесе үлкен тәсілдің бір бөлігі ретінде орындалады, мысалы, Shadow, ол Charge және Жоғарғы спиннен тұрады. Wipers – бұл спин тәсілдерінің тобы, олар қаламды ұстаудың ерекшелігіне байланысты басқа спиндерден бөлек жіктеледі. Wiper Normal-де қаламның бір ұшы төмен қаратып ұсталғанда, ол доға тәрізді 180 градусқа жоғары қарай айналады. Wipers ең оңай тәсілдердің бірі саналады, себебі ол тек осы бір қозғалыстан тұрады. Қаламды ерекше ұстау тәсілінің арқасында, Wipers көбінесе комбода қаламның қозғалысын әртараптандыру үшін қолданылады. Қаламды әрқашан бір ұшынан ұстап орындалатын комболар кейде "Wiper комболары" деп аталады. Wipers, Passes-пен бірге Infinity тәсілдерінің санатын құрайды, олар сегіз немесе шексіздік белгісіне ұқсас жолмен қозғалатын қалам қозғалыстарымен сипатталады.
Айналасында
Айналу – қаламның бір немесе бірнеше дене бөлігінің айналасында айналатын трюк. Мысалы, ортаңғы саусақ айналуда қалам ортаңғы және көрсеткіш саусақтың айналасын айналады. Басқарушылар әдетте алғашқы айналу ретінде ThumbAround-ды үйренеді. Егер Around Reverse саусақсыз, тек қолды немесе білекті бұра отырып орындалса, ол BackAround деп аталады, немесе жай ғана "Bak". Bak, техникалық тұрғыдан Айналудың бір түрі болғанымен, көбінесе басқа Айналулардан бөлек, жеке трюктар тобы ретінде талқыланады. Қалам айналған саусаққа жақын саусақтың жоғары қарай итеру қозғалысымен орындалатын Bak Reverse түрі Bust деп аталады. Bak-ты американдық спинер Дэвид Вайс ойлап тапты, қаламның саусақпен итерусіз үздіксіз, тегіс қозғалыс жасайтын трюктар комбинациясын жасау үшін, және қазір ол кеңінен қолданылатын трюкқа айналды.
Сониктік өзгерістер
Сониктің вариациялары – қаламды бір ұядан екінші ұяға жылжытудың әртүрлі жолдары, негізгі Сониктің мақсаты. Соник отбасы басқа трюктер тобынан айырмашылығы, оның трюктерінің ерекшелігі – олардың атында "Sonic" сөзі болуы және бастапқы Соник трюгімен көп ортақ белгілері болмауы мүмкін. Мысалы, Бұрылған Соник бастапқы Соникке қарағанда, Зарядтау қозғалысынан кейін Пасс жасау арқылы орындалады, ал бастапқы Соник тек Зарядтау қозғалысынан және саусақ ұялары арасында қаламды ауыстырудан (Fingerswitch деп аталады) тұрады. Осы санаттағы трюктерде көбінесе конустық қозғалыстар қолданылады.
Қуаттық амалдар
Қуатты трюктер – бұл ерекше бір типтегі жоғары деңгейдегі трюктер мен қысқа комболар. "Қуатты трюк" деп аталатын нәрсенің анықтамасы әртүрлі қалам айналдырушылар арасында өзгеше болуы мүмкін, бірақ олар көбінесе саусақсыз, ауада орындалатын және/немесе үздіксіз болып келеді, сондықтан қаламның инерциясына көп тәуелді. Француз айналдырушылары қуатты трюктерді бір-бірімен байланыстырылған көптеген қиын трюктер деп анықтайды. Көптеген қуатты трюктер – бұл жай ғана үздіксіз саусақсыз айналу немесе саусақсыз айналудан кейін орындалатын айналу. Комбинацияларда қуатты трюктерді қолдану айналдырушылар арасында әртүрлі, бірақ көбінесе қуатты трюктер комбинацияның соңында "қорытынды" ретінде қолданылады. "Қуатты трюктерді жиі қолданушы" термині, қуатты трюктерді жиі қолданатын және мүмкін, тек қуатты трюктерден ("қуатты комбинациялар") тұратын комбинациялар құрайтын айналдырушыға қолданылады. Қалам айналдырушы Спиннерпим қуатты трюктерді комбинацияларда қолдануды кеңінен танымал етті және ол алғашқы қуатты трюктерді орындаушылардың бірі деп есептеледі.
Қаламның өзгертілуі
Қалам айналдырушылар көбінесе қаламдарды айналдыруға қолайлы етіп өзгертеді. Қаламды өзгертудің осы тәсілі "қалам модтау" деп аталады. Қалам модульдері әдетте бөлек қаламдардың әртүрлі бөліктерінен жасалады. Кез келген өзгертілген қалам техникалық тұрғыдан қалам модулі болып саналса да, модульдер көбінесе теңгерілген, ұзын және өзгертілмеген қаламдардан ауыр болады, бұл белгілі бір трюктардың импульс талаптарына көмектеседі. Жүздеген қалам модульдерінің арасында ең көп таралғандары – BICtory, Metallic Comssa, RSVP MX, Waterfall, Dr. KT және Buster CYL. Кейбір пікірлер бойынша, трюктарды үйренуді бастағанда ауыр модты пайдалану, саусақтардың шеберлігін дамытудың орнына, модтың импульсына тым көп сүйенуге алып келіп, нашар нәтижелерге соқтыруы мүмкін. Өзгертілген қаламдардан басқа, сериялық өндірістегі айналдыруға арналған қаламдар да бар. Бұл қаламдар көбінесе көптеген қалам модульдерінен ауыррақ болады, бірақ салмағын реттеуге болатын түрлері де бар. Қалам айналдырушылар көбінесе осы айналдыруға арналған қаламдарды қолданбайды, өйткені өздерінің өзгертілген қаламдарын қалауынша бейімдеу мүмкіндігі жоғары. Қалам модтаудың бір саласы – модтың айналу мүмкіндігінен гөрі эстетикалық жағынан әдемі дизайнды ұнататын айналдырушыларға қатысты. Әлбетте, бейімдеу мүмкіндігін арттыру үшін мұндай модульдерде көбінесе мөлдір корпусы бар қалам негіз ретінде қолданылады. Бұл айналдырушыға корпусқа "инсерт" деп аталатын суретті орнатуға мүмкіндік береді, бұл модтың тактильдік сезіміне әсер етпейді. Кейбір айналдырушылар өздерінің модульдерін жекелендіру үшін стикерлерді пайдаланады, бұл модульдің бетінің тегіс болмауына байланысты оның сезімін өзгерте алады. Көбірек әдемі опциялары бар кең таралған модульдерге RSVP MX, Fir3fly G3 Mod және Ayatori Mod жатады. Қалам модтаудың тағы бір аспектісі – Grip Cuts, онда модтаушы ұстағыштағы дизайнды кесіп, эстетикалық сапаны одан әрі арттырады. Дегенмен, ұстағышқа жасалған кесулер көбінесе тиімсіз, өйткені күрделі кесулер Wiper трюктері кезінде, яғни модты ұстағыштан ұстау кезінде кездейсоқ зақымдануы мүмкін.