Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Далалық радиобайланыс жүйелері
Field radio communications systems
Кәсіби ұялы радио (Ұлыбританияда жеке ұялы радио (PMR) деп те аталады) – портативті, ұялы, базалық станция және диспетчерлік консоль радиоларын пайдаланатын екі тараптан дауыспен байланысу жүйелері. PMR жүйелері MPT 1327, TETRA, APCO 25 және DMR сияқты, белгілі бір ұйымдардың арнаулы қолдануына немесе жалпы коммерциялық қолдануға арналған NXDN сияқты стандарттарға негізделген. Полиция, өрттен қорғау, жедел жәрдем және төтенше жағдайлар қызметтері, сондай-ақ такси және жеткізу қызметтері сияқты коммерциялық фирмалар осы жүйелерді пайдаланады. Көптеген жүйелер жартылай дуплекстік болып келеді, онда бірнеше радио бір ортақ радиоарнаны бөліседі және бір уақытта тек біреуі ғана хабар жібере алады. Трансиверлер әдетте қабылдау режимінде жұмыс істейді, пайдаланушы сөйлегісі келгенде микрофонындағы «сөйле» батырмасын басып, таратуын қосып, қабылдауын өшіреді. Олар VHF және UHF жиіліктеріндегі арналарды пайдаланады, бұл оларға, әдетте, жер бедеріне байланысты шектеулі қашықтық береді. Шығыс қуаты көбінесе 4 ваттқа дейін шектеледі. Жүйелердің қабылдау радиусын арттыру үшін биік ғимараттарға, төбелерге немесе тау шыңдарына қайталаушылар орнатылады.
Professional mobile radio (also known as private mobile radio (PMR) in the UK) are person to person two way radio voice communications systems which use portable, mobile, base station, and dispatch console radios. PMR systems are based on such standards as MPT 1327, TETRA, APCO 25, and DMR which are designed for dedicated use by specific organizations, or standards such as NXDN intended for general commercial use. These systems are used by police, fire, ambulance, and emergency services, and by commercial firms such as taxis and delivery services. Most systems are half duplex, in which multiple radios share a common radio channel, and only one can transmit at a time. Transceivers are normally in receive mode, the user presses a push to talk button on his microphone when he wants to talk, which turns on his transmitter and turns off his receiver. They use channels in the VHF and UHF bands, giving them a limited range, usually depending on terrain. Output power is typically limited to 4 watts. Repeaters installed on tall buildings, hills or mountain peaks are used to increase the range of systems.
Кіріспе
Жеке немесе кәсіби ұялы радио (PMR) алғаш пайда болған кезде жүйелер бір базалық стансадан және осы бір базалық стансамен байланыса алатын бірнеше мобильді құрылғыдан тұратын. Бұл жүйелер бүгінгі күнге дейін кеңінен қолданылады, такси қызметтері және көптеген басқа да ұйымдар оларды байланыс үшін пайдаланады. Қазір DTMF және CTCSS мүмкіндіктері қосымша қоңырау таңдауын қамтамасыз етеді. Антенна биік мұнараға орнатылғандықтан, таралу радиусы 50 шақырымға дейін жете алады. Бұл, әсіресе GSM ұялы телефонында сигнал болмаған жағдайда өте пайдалы. Жұмыс істеу үшін лицензиялар белгілі бір арнаға немесе арналарға беріледі. Пайдаланушы осы арналарды өз паркіндегі мобильді станциялармен байланыс үшін пайдалана алады. Базалық стансаны пайдаланушы өзі басқара алады немесе жеке пайдаланушыларға арналарды жалға беретін операторлық компания басқаруға жауапты болуы мүмкін. Осылайша, бірнеше арнасы бар бір базалық стансаны бір оператор көптеген пайдаланушылар үшін басқара алады, бұл базалық станса жабдықтарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Базалық станса орналасқан жер радио жабынының ең жақсы деңгейін қамтамасыз етуге ыңғайлы болуы мүмкін, сондай-ақ пайдаланушының басқару кеңсесін тарату орталығымен байланыстыру үшін арнайы желілер қарастырылуы мүмкін. Тарату үшін қосымша төлем болмайтындықтан, жеке қоңыраулар үшін ақы алынбайды, бірақ жүйенің жалпы пайдалануы үшін жалдау ақысы бар. Өз лицензиясы бар пайдаланушылар лицензия төлемін және жабдықты сатып алу мен күтіп ұстау шығындарын төлеуге міндетті. PMR термині жиі халық арасында және журналдарда 500 милливатт қуаты бар, лицензия талап етілмейтін PMR446 радио жүйелерін көрсету үшін қолданылады, ол аналогты FM үшін 446.00625 және 446.19375 МГц арасындағы он алты FM жиілігінен және 446.003125 және 446.196875 МГц арасындағы отыз екі FDMA (цифрлық) арнадан тұрады. Олар заңмен рұқсат етілген жағдайларда жеке немесе кәсіби байланыс үшін қолданылады. Бұл жиіліктерде жиілікті бөліп қайталайтын құрылғыларға рұқсат берілмейді және бұл радиостанциялар лицензияланған PMR жүйелерімен байланыспайды. PMR446 радиостанциялары лицензияланған PMR жүйелеріне қарағанда әлдеқайда арзан.
When private or professional mobile radio (PMR) first started the systems simply consisted of a single base station with a number of mobiles that could communicate with this single base station. These systems are still in widespread use today with taxi firms and many others using them for communication. Now facilities such as DTMF and CTCSS provide additional calling selection. Because the antenna may be mounted on a high tower, coverage may extend up to distances of fifty kilometres. This is helpful especially when there is no signal in a GSM mobile phone. Licenses are allocated for operation on a particular channel or channels. The user can then have use of these channels to contact the mobile stations in their fleet. The base station may be run by the user themselves or it may be run by an operating company who will hire out channels to individual users. In this way a single base station with a number of different channels can be run by one operator for a number of different users and this makes efficient use of the base station equipment. The base station site can also be located at a position that will give optimum radio coverage, and private lines can be provided to connect the users control office to the transmitter site. As there is no incremental cost for the transmissions that are made, individual calls are not charged, but instead there is a rental for overall use of the system. For those users with their own licences they naturally have to pay for the licence and the cost of purchase and maintenance of that equipment. The term PMR is often used by the public and magazine publishing to refer to the low power (500 milliwatt) PMR446 license exempt radio systems that consist of sixteen FM frequencies between 446.00625 and 446.19375 MHz for analog FM and thirty two FDMA (digital) channels between 446.003125 and 446.196875 MHz. These are used for personal or business communications where they are legal. Split frequency repeaters are not allowed on these frequencies and these radios do not communicate with licensed PMR systems. PMR446 radios are much cheaper than those used for the licensed PMR systems.
Модуляция
Жалпы алғанда, тар жолақты жиілік модуляциясы таңдалған модуляция түрі болып табылады, бірақ әуежай қызметтері амплитудалық модуляцияны пайдаланады. FM үшін әдетте 2,5 кГц жиілік ауытқымы қолданылады, бұл 12,5 кГц арналық аралықты іске асыруға мүмкіндік береді. PMR сұранысы жоғары болғандықтан, қолданыстағы арналарды тиімді пайдалану қажет. Бұл әртүрлі аймақтарда жиіліктерді қайта пайдалану арқылы қол жеткізіледі. Базалық станциялар бір-бірінен жеткілікті қашықтықта орналасуы керек, соның салдарынан кедергі тумауы тиіс, сондай-ақ CTCSS және DTMF сияқты таңдамалы шақыру техникалары қолданылады, бұл мүмкіндігінше көптеген мобильді құрылымдардың берілген арнаны пайдалануын қамтамасыз етеді.
In general narrow band frequency modulation is the chosen form of modulation, although airport services use amplitude modulation. Typically a deviation of 2.5 kHz is used for FM and this enables a channel spacing of 12.5 kHz to be implemented. As the demands for PMR are high, it is necessary to make effective use of the channels available. This is achieved by re using the frequencies in different areas. Base stations must be located sufficiently far apart so that interference is not experienced, and also selective calling techniques such as CTCSS and DTMF are used to ensure that as many mobiles as possible can use a given channel.
Таңдаулы шақыру
Ең қарапайым жүйелерде бір жиілік арнасындағы барлық радиолар жасалған барлық шақыруларды ести алады. Кейбір жағдайларда мұндай жағдай қажет болмауы мүмкін, сондықтан таңдамалы шақыру жүйесі қажет болуы мүмкін. Онда бір арнадағы екі радио басқалары естімейтіндей жеке сөйлесе алады, немесе белгілі бір радиоға жылдам байланысып, оны қадімгі телефон сияқты "қоңырау" шалуға болады. Екі кең таралған жүйе – екі тоналды көп жиілікті (DTMF) және үздіксіз тонды кодталған шуды басу жүйесі (CTCSS).
The simplest systems operate with all the radios on a frequency channel being able to hear all the calls being made. In some applications this may not be desirable and a system of selective calling may be required, in which two radios on a channel can have a private conversation which is not received by the others, or in which a specific radio can be promptly contacted and made to "ring" almost like an ordinary phone. Two widely used systems are Dual Tone Multiple Frequency (DTMF), and Continuous Tone Coded Squelch System (CTCSS).
ДТМФ
DTMF селективті сигнализациялы PMRS жүйесі әрбір дауыстық хабарламаның басында берілетін, сандарды көрсететін дискретті естілетін дыбыстардың кодтық тізбесін пайдаланады, бұл хабарды нақты станцияға немесе станциялар тобына жіберуге мүмкіндік береді. DTMF (қос тонды көп жиілікті) коды қолданылады, ол сонымен қатар бүкіл әлемдік қоғамдық телефон желісіндегі тоналды теру үшін де әмбебап түрде қолданылады. DTMF-та қолданылатын сегіз аудио жиілік – 697, 770, 852, 941 Гц, олар "төмен тон" деп аталады, ал 1209; 1336; 1477; және 1633 Гц – "жоғары тон". Бір жоғары және бір төмен тонның бірге берілуі ондық санды көрсетеді. Әр станцияға бірнеше цифрдан тұратын бірегей DTMF шақыру таңбасы тағайындалады. Әрбір радиодағы шуды басу схемасы тонды декодтайды және егер хабар осы радиоға адрестелген болса, қабылдағыштың дыбысын қосады. Сонымен қатар, "жалпыға тарату" хабарларын жіберуге арналған код бар, ол арнадағы барлық радиолардың хабарды қабылдауына себеп болады. Бұл жүйенің кемшілігі – DTMF коды хабардың басында бір рет қана жіберілетіндіктен, егер қабылдағыш уақытша шу немесе нашар сигнал жағдайына байланысты кодты қабылдамаса, қабылдағыш қосылмайды және хабардың барлығын жіберіп алады. Бұл маңызды кемшілік болуы мүмкін, өйткені жылжымалы станциялар қозғалыс кезінде қысқа мерзімге сигналды жоғалтуы мүмкін.
A DTMF selective signaling PMRS system uses a code sequence of discrete audible tones, representing numbers, transmitted at the beginning of each voice message to address the transmission to a specific station or group of stations. The DTMF (dual tone multifrequency) code is used, which is also universally used for touch tone dialing in the worldwide public telephone network. The eight audio frequencies used in DTMF are 697, 770, 852, 941 Hz which are called the "low tones" and 1,209; 1,336; 1,477; and 1,633 Hz which are the "high tones". Pairs of one high and one low tone transmitted together represent a decimal number. Each station is assigned a unique DTMF callsign, consisting of several numbers. The squelch circuit in each radio decodes the tones and turns the receiver audio on if the transmission is addressed to that radio. There is also a code for "broadcast" transmissions, which causes the transmission to be received by all the radios on the channel. A disadvantage of this system is that since the DTMF code is sent only once at the beginning of a message, if the receiver does not pick up the code due to temporary noise or bad signal conditions the receiver will not turn on and it will miss the entire message. This can be a significant disadvantage because mobile stations often lose the signal for short periods as they are on the move.
CTCSS
Тағы бір кеңінен қолданылатын жүйе – үздіксіз тоналды кодталған үнділік жүйе (CTCSS), оны естілмейтін тондар немесе PL тондары (Motorola сауда белгісі) деп те атайды. Бұл 67-ден 257 Гц-ке дейінгі жиіліктің аудио тонды пайдаланып, әрбір хабарды нақты радиостанцияға немесе радиостанциялар тобына (немесе паркіне) жіберуге мүмкіндік береді. Әр радиостанция немесе топқа әртүрлі жиілік тағайындалады. Кодтық тон дауыстық модуляциямен бірге аудио беріліс бойында үздіксіз жіберіледі. Тондар қабылдағыштың дыбыс жолағынан (шамамен 300–3000 Гц) төмен болғандықтан, қабылдағыштың дыбыс күшейткішінде сүзіліп, естілмейді. Тек қажетті станцияға арналған дұрыс тон жіберілген кезде ғана сол қабылдағыштың (немесе топтың) шуылды басу құрылғысы ашылады және берілген аудио естіледі. Бұл жүйенің артықшылығы – кодтық тон жоғарыдағы DTMF жүйесіндегідей тек басында ғана емес, бүкіл беріліс кезінде жіберіледі, сондықтан жүйе шу немесе сигналдың жоғалуына қарамастан жұмыс істейді. Жүйелер әдетте 67 Гц-тен 254,1 Гц-ке дейінгі жиіліктер аралығында 32-ден 50-ге дейін әртүрлі тонды қамтамасыз ете алады, бұл бірнеше жеке адрестелетін радиостанцияларды немесе радиостанциялар топтарын пайдалануға мүмкіндік береді.
Another widely used system is the Continuous Tone Coded Squelch System (CTCSS) also referred to as subaudible tones or PL tones (a Motorola trademark). This uses single audio tones in the range from 67 to 257 Hz to address each message to a specific radio or a group (or fleet) of radios. Each radio or group is assigned a different tone frequency. The code tone is transmitted continuously throughout the audio transmission along with the voice modulation. Since the tones are below the audio passband of the receiver, roughly 300–3,000 Hz, they are filtered out in the receiver's audio amplifier and therefore not heard. Only when the correct tone for the required station is transmitted will the squelch for that receiver (or group) be opened and the transmitted audio be heard. The advantage of this system is that the code tone is transmitted during the entire transmission, instead of just at the beginning as in the DTMF system above, so the system works in spite of noise or signal dropouts. Systems typically are able to provide from 32 to 50 different tones between 67 Hz and 254.1 Hz, allowing multiple separately addressable radios or groups of radios.