Шпион ұстаушы: Бұрынғы барлау офицерінің естеліктері
Spycatcher
Питер Райттың «Шпион аулаушы» (Spycatcher) автобиографиясы: MI5 қызметкерінің құпиялары, британ құпия қызметі тарихы, сотқа дейінгі даулар және ашылмаған құжаттар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Питер Райттің естеліктері, 1987 жылғы автобиографиясы, "Spyhunter" кітабы. "Spycatcher: The Candid Autobiography of a Senior Intelligence Officer" (1987) – бұрынғы MI5 офицері және директордың көмекшісі Питер Райт және Пол Гринграсспен бірлесіп жазған естелік. Ол өзінің тәжірибесі мен британдық барлау қауымдастығының тарихына қатысты зерттеулеріне сүйенді. Кітап алғаш рет Австралияда жарық көрді, бірақ үкімет саясаты мен оқиғаларға қатысты айыптауларына байланысты Англияда (бірақ Шотландияда емес) тыйым салынды. Бұл шаралар кітаптың кеңінен танылуына және Райтқа үлкен пайда әкелуіне ықпал етті. 2021 және 2023 жылдары Министрлер кабинеті "Spycatcher" ісіне қатысты құжаттарды 30 жылдан кейін жариялау керек деген ережеге қарамастан, ақпарат алу құқығы туралы өтініштерді тоқтатуда немесе түзетуде болды.
Memoir by Peter Wright
the 1987 autobiography
the book Spyhunter
Spycatcher: The Candid Autobiography of a Senior Intelligence Officer (1987) is a memoir written by Peter Wright, former MI5 officer and Assistant Director, and co author Paul Greengrass. He drew on his own experiences and research into the history of the British intelligence community. Published first in Australia, the book was banned in England (but not Scotland) due to its allegations about government policy and incidents. These efforts ensured the book's notoriety, and it earned considerable profit for Wright. In 2021 and 2023, the Cabinet Office was still blocking or redacting freedom of information requests for files on the Spycatcher affair despite the rule that documents should be released after 30 years.
Мазмұны
"Spycatcher" кітабында Райт өзінің тапсырмаларының бірінің МИ5-тегі кеңес тыңшысын анықтау болғанын айтады, ол МИ5-тің бұрынғы бас директоры Роджер Холлис екенін мәлімдейді. Кітабында осы тыңшы болуы мүмкін басқа да күдіктілер туралы да сөз болады. Райт 1930 жылдардан бастап қызмет еткен кезеңіне дейін МИ5 тарихын, оның басшыларын баяндай келе зерттейді. 1975 жылы қайтыс болған МИ6 офицері Дик Эллиске қарсы ауыр айыптаулар жасайды. Райт Суэц дағдарысы кезінде президент Насерді өлтіруге жасалған МИ6 қастандығы, МИ5 пен ЦРУ-дың еңбекші партиясының премьер-министрі Гарольд Уилсонға қарсы құрылған қастандығы (советтік дезертир Анатолий Голицын оны КГБ агенті деп жасырын айыптаған), сондай-ақ МИ5-тің жоғары деңгейдегі Ұлттар Достастығы конференцияларын тыңдап, бақылағаны туралы айтады. Райт барлау қызметтерінің әдістерін зерттейді, олардың этикасын ашады, әсіресе, "он бірінші заңын" – "Қолға түспеу керек" екенін еске салады. Ол көптеген MI5 электрондық технологияларын сипаттайды (олардың кейбіреулерін өзі әзірлеген), мысалы, бөлмелерге жасырын тыңдау құрылғыларын орнату және супергетеродин қабылдағышының жиілігін анықтау мүмкіндігін қамтамасыз ету. Кітаптың соңғы сөзінде ол осы кітапты негізінен британ үкіметі GCHQ-дағы бұрынғы қызметі үшін берілген зейнетақысын ауыстыруға болмайды деген шешім қабылдағаннан кейін, зейнетақысының үлкен бөлігінен айырылғаны үшін өтемақы алу мақсатында жазғанын айтады.
In Spycatcher, Wright says that one of his assignments was to unmask a Soviet mole in MI5, who he says was Roger Hollis, a former MI5 Director General. His book also discusses other candidates who may have or may not have been the mole. He explores the history of MI5 by chronicling its principal officers, from the 1930s to his time in service. He makes serious allegations against MI6 intelligence officer Dick Ellis, who died in 1975. Wright also tells of the MI6 plot to assassinate President Nasser during the Suez Crisis; of joint MI5 CIA plotting against Labour Prime Minister Harold Wilson (who had been secretly accused by Soviet defector Anatoliy Golitsyn of being a KGB agent); and of MI5's eavesdropping on high level Commonwealth conferences. Wright examines the techniques of intelligence services, exposes their ethics, notably their "eleventh commandment", "Thou shalt not get caught." He described many MI5 electronic technologies (some of which he developed), for instance, allowing clever spying into rooms, and identifying the frequency to which a superhet receiver is tuned. In the afterword, he said that he wrote the book chiefly to work to regain compensation for losses of significant pension income when the British government ruled his pension for earlier work in GCHQ was not transferable.
Жариялану және сот
Райт «Спайкачерді» МИ5-тен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Тасманияда жазды. Ол өзінің естеліктерін 1985 жылы жариялауға тырысты. Британ үкіметі дереу Ұлыбританияда жариялауға тыйым салатын сот бұйрығын алды, бірақ бұл бұйрық тек Ұлыбританияда ғана қолданылды (тіпті Шотландияда, оның жеке құқықтық жүйесі болғандықтан да қолданылмады), ал кітап басқа жерлерде де қол жетімді болды. 1987 жылдың қыркүйегінде Ұлыбритания үкіметі Австралияда жариялауға тыйым салу туралы ұқсас бұйрықтарды сұрады, бірақ болашақ премьер-министр Малкольм Тернбулл, баспагерді өкілдік етіп, бұл өтінішке қарсы сәтті тұрды, сондай-ақ 1988 жылдың маусымындағы апелляцияда да қарсылық көрсетті. «Спайкачердің» негізгі айыптаулары туралы дұрыс хабарлауға тырысқан ағылшын газеттеріне үн жабуға бұйрық берілді; олар сотты сыйламағандықтары үшін сотталды. Бірақ бұл айыптаулар ақырында алынып тасталды. Осының бәрі кезінде кітап Шотландияда сатыла берді; сонымен қатар, шотланд газеттері ағылшын тіліндегі ешқандай бұйрыққа бағынбады және оқиға туралы хабарлауды жалғастырды. Ағылшын сатып алушылары Шотландиядан кітапты оңай сатып алды, ал басқа да даналары Австралиядан және басқа елдерден Англияға контрабандалық жолмен әкелінді. Сол кездегі бір телерепортажда репортер Австралияға ұшып барып, кітаптың он данасымен Англияға оралды және оларды Хитроу әуежайының кеден қызметкерлеріне жариялады. Біраз әңгімелескеннен кейін, оған кітаптарды Англияға әкелуге рұқсат берілді, себебі кеден қызметіне оларды тәркілеуге ешқандай нұсқау берілмеген еді. 1987 жылдың ортасында судья Скотт кітап туралы ағылшын газеттерінің хабарлауына тыйым салды. Шілде айының соңында заң иелері Райттың айыптауларын жариялауға тағы да тыйым салды. «Дейли Миррор» газеті үш заң иелерінің суретін басып, «Сендер ақымақтар» деген қаптармен жариялады. Ақырында, 1988 жылы кітап заңды түрде сатуға рұқсат алды, себебі заң иелері шетелде жарияланғанына байланысты оның ешқандай құпиясы қалмағанын мойындады. Райт кітабындағы әртүрлі айыптаулардың дұрыстығы 1993 жылы ЦРУ-ның ішкі саясаты зерттеу орталығы – Ақпараттық зерттеулер орталығы жариялаған «Спайкачер» кітабының шолуында күмәндандырды. 42-бетте кітапта «нақты деректер» бар екенін мойындағанмен, құжатта оның «белгісіз қателерге, асыра сілтеулерге, жалған идеяларға және өзін-өзі мақтап айтуға» толы екені айтылды. Кітап екі миллионнан астам данамен сатылды.
Wright wrote Spycatcher in Tasmania, after his retirement from MI5. He first attempted publication of his memoirs in 1985. The British government immediately obtained a court order banning publication in the UK, but the order applied only in the United Kingdom (and even then did not apply in Scotland with its separate legal system), and the book continued to be available elsewhere. In September 1987, the UK government applied for similar orders to prevent publication in Australia, but future Prime Minister Malcolm Turnbull, representing the publisher, successfully resisted the application, as he did on appeal in June 1988. English newspapers attempting proper reporting about Spycatchers principal allegations were served gag orders; on persisting, they were tried for contempt of court. These charges were eventually dropped. Throughout all this, the book continued to be sold in Scotland; moreover, Scottish newspapers were not subject to any English gag order, and continued to report on the affair. Quantities of the book easily reached English purchasers from Scotland, while other copies were smuggled into England from Australia and elsewhere. A notable television report at the time featured a reporter flying to Australia, and returning to England with ten copies of the book, which he declared to Heathrow airport's customs officers. After some discussion, he was allowed to take the books into England, as the customs service had not been told to confiscate them. In mid 1987, Mr Justice Scott lifted the ban on English newspaper reportage on the book. In late July, the Law Lords again barred reporting Wright's allegations. The Daily Mirror published upside down photographs of the three Law Lords, with the caption 'You Fools'. Eventually, in 1988, the book was cleared for legitimate sale when the Law Lords acknowledged that overseas publication meant it contained no secrets. The accuracy of various allegations made in the book by Wright was questioned in a 1993 review of Spycatcher published by the Center for the Study of Intelligence, an in house think tank for the CIA. While admitting (on page 42) that the book included "factual data", the document stated that it was also "filled with [unspecified] errors, exaggerations, bogus ideas, and self inflation". The book has sold more than two million copies.