Кіріспе
Oddworld: Munch's Oddysee – 2001 жылы Xbox платформасы үшін шығарылған видео ойын. Oddworld Inhabitants компаниясы жасаған үшінші ойын, Oddworld Quintology-нің екінші бөлімі, Abe's Oddysee ойынынан кейін жарық көрген және Oddworld франшизасының үшінші ойыны. Алғашында PlayStation 2 үшін дамылып жатқан жоба ретінде жарияланған, бірақ оның орнына Xbox консолінің бастапқы ойындарының бірі ретінде шығарылды. Oddworld франшизасының алғашқы төрт ойынынан тұратын "Oddboxx" жинағы бастапқыда 2009 жылғы мерекелік маусымда Steam платформасында шығуы жоспарланған, алайда серияның төртінші ойыны алғашқы үш ойыннан екі жылдан кейін, 2010 жылдың 20 желтоқсанында ғана Steam-де қолжетімді болды. Ойын шыққан кезде көбінесе жағымды пікірлер алды, бірақ кейінірек жасалған сын-пікірлер мен ойынның порттарына қатысты бағалаулар көбінесе жағымсыз болды.
Кейіпкерлер
Мунктің "Оддизеясында" жаңа түрлер ұсынылады: зерттеушілер қызметін атқаратын және басқа түрлерге қатысты әдепсіз тәжірибелер жүргізетін Викерлер; Глюкконның оларды аулауы салдарынан құрылуға айналған бақаға ұқсас Габбиттер; және Викерлердің жиі тәжірибелер жүргізетін, оларды өте агрессивті ететін пуфболға ұқсас Фуззлдер. Ойынның басты кейіпкері және баяндаушысы – Мунк, бастапқыда тұтқындалған, бірақ кейіннен оған жаңа қабілеттер сыйлайтын құрылғының көмегімен босатылады. Оның оқиғасы Фуззлдерді және өзінің түрінің соңғы жұмыртқаларын құтқаруға бағытталған, алайда, ойынға Глюкконның қолындағы тумаған Мудокон жұмыртқаларын табуға көмектесетін Мудокон батыры Эбе де қосылады. Ойынның басты қарсыластары – Викерс зерттеушісі Хамфри, оның әріптесі Ирвин және Глюккон королевасы Леди Маргарет, екеуі де өз мақсаттарына жету үшін осы екеулікті тоқтатуға тырысады.
Сюжет
Руптур Фармс пен СоулСторм сыраханасының қирауынан кейін Глюконс бақаға ұқсас Габбиттерді коммерциялық мақсатта жаппай аулап, дерлік жоқ қылады. Оларды жұмыртқалары үшін аулайды, одан "Габбиар" деп аталатын икрадан жасалған деликатес дайындайды, ал өкпелерін өздерінің тізбектес темекі шегу әдетінен туындаған қажеттілік үшін ауыстыру үшін қолданады. Соңғы тірі қалған Габбит Мунк тұтқындалып, жүзбелі зерттеу бекінісі – Виккерс зертханасына жеткізіледі. Виккерлер оны құлға айналдырып, оларға жануарларды табуға көмектесуге дайындалады, бұл оларға зерттеулеріне көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік береді. Мақсатына жету үшін оның басына электрондық құрылғы орнатылғаннан кейін Мунк оның көмегімен тұтқынға алынған Фуззлдерді босата алатынын біледі, ал олар оған өзінің бостандығына қол жеткізуге көмектеседі. Сонымен қатар, Мудокон батыры Эйбке "Құдіретті Күріш" деп аталатын ежелгі болжамгер жаратылыс Мунктің жағдайынан хабардар болғаннан кейін оны тауып құтқаруға бұйрық береді. Эйб зертханаға жетеді, дәл сол кезде Мунк қалдықтар шығару құбыры арқылы қашып құтылуға асығады, және олар бірлесіп Күрішке оралу үшін жұмыс істейді. Күрішке қайтқаннан кейін, ол екеуінің бірлесіп жұмыс істеуі керек екенін айтады. Эйб әлі туылмаған Мудокон жұмыртқаларын тауып құтқаруы керек. Қайта оралуға құштар болмаса да, Мунк өзінің түрін жоқ болудан құтқарудың жалғыз жолы – зертханада аукционға шығарылатын Габбиардың соңғы банкасын табу екенін түсінеді. Екеуі зертханаға және аукционға кірудің жалғыз жолы Лулу есімді жалқау Глюкконға көмектесу екенін анықтайды, ол өзге Глюконнан байлыққа ие болып, өзінің түріндегі ең жоғары әлеуметтік дәрежеге көтерілуді қалайды. Оған көмектесу үшін, екеуі бірнеше бай Глюконды іздеп тауып, оларды Лулудың шоттарына ақша аударуға мәжбүрлейді, осылайша оны тез арада миллионер етеді. Лулу жаңа байлығы мен атағымен мақтан тұту үшін Виккерс зертханасына барады, осы мүмкіндікті пайдаланып Эйб пен Мунк зертханаға кіреді. Одан кейін болатын оқиғалар ойыншының осы уақытқа дейін жинаған Quarma деңгейіне байланысты болады. Егер ойыншы жеткілікті Фуззлдерді және Мудокон жұмысшыларын құтқара алмаса, 50%-дан төмен Quarma жинаса, екеуі Фуззлдердің тұзағына түсіп, олардың өз түрлерін Виккерлерден құтқара алмағаны үшін оларға қарсы шығады. Нәтижесінде Эйб өлтіріліп, оның басы трофей ретінде қойылса, Мункті Виккерлер Глюкон королевасы леди Маргарет үшін өкпесін алу үшін өлтіреді. Егер ойыншы "Қара Quarma" (10% Quarma) деңгейіне жетсе, Габбиар желінгенін және Мудокон жұмыртқаларынан жаңа жұмыс күші пайда болғаны анықталады. Егер ойыншы 50% немесе одан да көп Quarma жинап, жеткілікті Фуззлдерді және Мудокон жұмысшыларын құтқарып алса, екеуі аукцион басталар алдында Мудокон жұмыртқаларын құтқаруға кіріседі, оларды Эйбтің басқа Мудокон достары тапсырған көлікке жібереді. Соңында екеуі Лулуды аукционға қатысуға көндіреді, ал Эйб оны аукционды жеңу үшін жеткілікті уақыт бойы бақылай алады. Содан кейін туындаған хаоста екеуі Габбиардың банкасын құтқарып, зертханадан қашып кетеді. Кемеде, аспанға көтерілген Эйб пен Мунк Фуззлдер орнатқан жарылғыш заттардың нәтижесінде Виккерс зертханасының қирауын көреді және аспанда Габбиттердің іздері бар екінші айға куә болады. Егер ойыншы "Пәрменді Quarma" (90% Quarma) деңгейіне жетсе, Виккерс зертханаларының қирауынан және Мудокон жұмысшыларының, Фуззлдердің және Мудокон жұмыртқаларының босатылуынан кейін өнеркәсіптік экономиканың күйреуі, акция бағаларының экспоненциалды түрде төмендеуі және аукционды жеңгеннен кейін банкрот болған Лулудың кінәлі екені анықталады.
If the player fails to rescue enough Fuzzles and Mudokon scrubs, attaining less than 50% Quarma, the duo find themselves ambushed by the Fuzzles, who turn on them for not rescuing their kind from the Vykkers. As a result, Abe is killed and has his head displayed as a trophy, while Munch is killed by the Vykkers while extracting his lungs for the Glukkon queen, Lady Margaret. If the player achieves the level of "Black Quarma" (10% Quarma), it's revealed additionally that the Gabbiar has been eaten and the Mudokon eggs have hatched into a new labor force. If the player has saved a reasonable number of Fuzzles and Mudokons scrubs, attaining 50% Quarma or more, the duo begin working to rescue the eggs of the Mudokons before the auction is to take place, sending them to a transport commandeered by Abe's fellow Mudokons. Eventually, the duo manipulate Lulu to attend the auction and take part in it, with Abe managing to maintain control on him long enough to win the auction. In the resulting chaos, the duo rescue the can of Gabbiar and escape from the Labs. On the ship, As the duo leave across the skies, Abe and Munch watch as Vykkers Labs is destroyed by explosives planted within by the Fuzzles, and witness a second moon in the sky baring the footprint of the Gabbits on its face. If the player achieves the rank of "Angelic Quarma" (90% Quarma), it is revealed that in the aftermath of the destruction of Vykkers Labs, and the liberation of the Mudokon scrubs, Fuzzles and Mudokon eggs, the industrial economy is thrown into disarray with stock prices falling exponentially, and Lulu who has been reduced to begging following his bankruptcy from winning the auction is blamed for it.
Ойын процесі
Munch's Oddysee – Oddworld сериясындағы 3D-дегі алғашқы ойын, Abe's Oddysee және Abe's Exoddus 2D-ден өзгешелігі. Эбедің ән арқылы иелену қабілеті (ойыншыға NPC-лерді басқаруға мүмкіндік береді) де өзгертілді: Munch's Oddysee-де ол ойыншы басқаратын кішкентай энергия шар түрінде көрінеді және оны шар тәрізді "спуучесхрубтарды" жинау арқылы алуға болады, сондай-ақ кейбір жабық есіктерді ашу үшін де қолдануға болады. Басқа жаңа мүмкіндіктерге Эбедің заттар мен адамдарды көтеру қабілеті, сонымен қатар жаңа қабілеттерді қысқа мерзімге беретін әртүрлі автоматтары кіреді. Ең маңызды жаңа мүмкіндік – Эбе мен Мунк арасында басқаруды ауыстыру. Мунктің өзіне тән қабілеттері бар, мысалы, сонарын пайдаланып басқару тақтасынан Снузерлерді басқару, сондай-ақ тұтқындарды ұстау. Ол суда жүзе алады, ал Эбе жүзе алмайды. Ойынның нұсқаулығында Эбе тек Индустриалистерге ғана ие бола алатыны ескертілген, бірақ ойын барысында ойыншы Oddworld: Abe's Exoddus-та рұқсат етілген барлық жаратылыстарға, және алғаш рет Slogs-қа (индустриалистер күзетші ретінде ұстайтын бауырымен жорғалаушы итттерге) ие бола алады, бірақ Индустриалистер емес, басқа жаратылыстарды басқару мүмкіндігі өте шектеулі және көбінесе құрбанның жойылуына әкеледі.
Даму
Oddworld Inhabitants компаниясының Лорн Ланнингтің бастапқы көзқарасы – Oddworld Quintology деп аталатын бес видео ойыннан тұратын серияны жасау болды. Әр ойын капиталистердің пайдасы үшін мәдениеттерді, адамдарды және табиғатты пайдалануды тоқтатуға тырысатын революционерлер тобына жаңа кейіпкерді қосып, оны таныстыруды көздеді. "Манчтің Оддиссеясы" – нағыз екінші Квинтология туындысы. 1998 жылы "Abe's Exoddus" ойыны жарық көргеннен кейін "Oddworld: Munch's Oddysee" ойынына жұмыс толыққанды басталды. Ойын 2D форматынан 3D форматына, PlayStation 2 платформасынан Xbox платформасына, ал GT Interactive баспасынан (Infogrames компаниясы сатып алғаннан кейін) 2000 жылдың қазан айында Microsoft баспасына ауыстырылды. Microsoft ойынды жай ойыншыларға таныстыруды жоспарлап, оны "Abe & Munch's Fun Adventures" деп атауды ұсынды.
Game Boy Advance нұсқасы
Oddworld: Munch's Oddysee 2003 жылы Game Boy Advance платформасына көшірілді. Оны Art Co., Ltd. әзірледі және THQ баспасы шығарды. Бұл жоғарыдан қаралатын 2D платформалық ойын және қолға ұсталатын консольдар үшін жасалған үшінші және қазіргі соңғы Oddworld ойыны. Бұл нұсқасы отбасылық ортаға бейімделген, қанды көріністер мен арсыз сөздерден таза. Оқиғасы да консольдегі нұсқасына қарағанда әлдеқайда қарапайым етіп өзгертілді.
PS3 порты
2011 жылдың сәуірінде Just Add Water командасы әзірлеген Munch's Oddysee ойынының жаңартылған нұсқасы PlayStation 3 платформасы үшін жарияланды. Ойын PlayStation Network желісінде шығарылып, 720p сапасында жақсартылған графика, егжей-тегжейлі кейіпкерлер модельдері, жаңадан өңделген диалогтар және қосымша материалдарды қамтыды. Just Add Water кейіннен Oddworld Munch's Oddysee және Stranger's Wrath ойындарының PlayStation Vita платформасында да шығатынын растады. 2011 жылдың 30 қарашасында Munch кейіпкерінің LittleBigPlanet 2 костюмі PlayStation Store дүкенінде қолжетімді болды. Ойын 2012 жылдың 19 желтоқсанында Еуропа елдерінде, ал 24 желтоқсанында Солтүстік Америкада жарық көрді.
Порттар
2016 жылдың 25 ақпанында Oddworld Inhabitants Oddworld: Munch's Oddysee ойынының PC нұсқасын жаңартуға арналған қоғамдық бета-тестілеуді жариялады. Square One жасаған порт macOS, iOS, tvOS және Android платформаларында қолжетімді болды. Бұл Microsoft Windows үшін Steam нұсқасына арналған. Жаңа порт бастапқы нұсқадағы барлық қателерді жояды. Nintendo Switch платформасы үшін жасалған порт 2020 жылдың 14 мамырында жарық көрді.
Келесіге қарап, порттарды қайта қарау
Ойынның порттарына жасалған ретроспективалар мен шолулар көбінесе жағымсыз болды, кейбір сыншылар оны Oddworld сериясындағы ең нашар ойын деп есептейді. 2020 жылы Nintendo Switch нұсқасы туралы жазылған шолуда Nintendo Life ойынның Oddworld сериясындағы ең нашар ойын екенін айтты және деңгей дизайнын, басқаруды, сондай-ақ ойынның толыққанды жабдықталмаған түрін сынға алды. God is a Geek та ойынның камерасын, басқаруын және 2020 жылғы Switch портының шолуында "бос" деп сипатталған ортасын сынады. Switch порты ойынның басқару опцияларын жаңартпағаны және Xbox нұсқасындағы қателерді сақтап қалғаны үшін де сынға ұшырады. 2020 және 2014 жылдары шыққан Switch және Vita порттары Metacritic-те сәйкесінше 58 және 72 ұпай жинады, бұл "көбінесе аралас пікірлерді" көрсетеді.