Диск редакторлары: құрылымы, қолданылуы және тарихы
Disk editor
Диск редакторы: дискідегі деректі тікелей қарау, өңдеуге арналған бағдарлама. MBR, GPT, файл жүйесін түзетуге көмектеседі. Деректерді қалпына келтіруге пайдалы!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Компьютерлік бағдарламалық жасақтама
Computer software
Диск редакторы – компьютерлік бағдарлама, ол пайдаланушыға дискілерде (мысалы, қатты дискілер, USB флэш-дискілер немесе флоппи-дискілер сияқты алынып қойылатын медиаларда) шикі деректерді (символдық немесе он алтылық, байт деңгейінде) оқуға, өңдеуге және жазуға мүмкіндік береді; осы себепті, олар кейде секторлық редакторлар деп те аталады, себебі көптеген дискілердің электроникасына енгізілген оқу/жазу процедуралары деректерді секторлар түрінде (әдетте 512 байт) оқу/жазуды талап етеді. Көптеген диск редакторларын жұмыс істеп тұрған компьютердің жадын немесе дискінің бейнесін өңдеу үшін де пайдалануға болады. Файлдарды өңдеуге арналған он алтылық редакторлардан өзгеше, диск редакторы негізгі дискінің құрылымдарына, мысалы, жүктеуші жазбаға (MBR) немесе GUID Partition Table (GPT), файлдық жүйеге және каталогтарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Кейбір операциялық жүйелерде (Unix немесе Unix сияқты) көптеген он алтылық редакторлар, қалыпты файлдардың орнына блок құрылғыларын ашу арқылы диск редакторы ретінде жұмыс істей алады. Бағдарламашылар осы құрылымдарды түсіну үшін және олардың іске асырылуының (мысалы, файлдық жүйенің) дұрыс жұмыс істейтінін тексеру үшін диск редакторларын пайдалана алады. Кейде осы құрылымдар деректерді қалпына келтіру және криминалистиканы оқыту үшін мысалдар беру мақсатымен немесе құпиялылықты сақтау үшін деректерді жасыруға немесе кездейсоқ тексерушілерден деректерді жасыруға өзгертіледі. Дегенмен, мұндай дерек құрылымдарын өзгерту қорғаныстың әлсіз деңгейін ғана қамтамасыз етеді және құпиялылықты сақтау үшін деректерді шифрлау артықшылыққа ие әдіс болып табылады. Кейбір диск редакторлары файлдық жүйелерді немесе басқа дискіге тән дерек құрылымдарын өңдеу және жөндеудің ыңғайлы тәсілдерін қамтамасыз ететін арнайы функцияларды қамтиды. Бұған қоса, кейбір редакторлар ішінара зақымдалған файлдық жүйелердің немесе операциялық жүйеге белгісіз файлдық жүйелердің дискі мазмұнын көрсетуге арналған қарапайым файлдар шарлаушыларын қамтиды. Бұл мүмкіндіктерді, мысалы, файлдарды қалпына келтіру үшін пайдалануға болады.
A disk editor is a computer program that allows its user to read, edit, and write raw data (at character or hexadecimal, byte levels) on disk drives (e. g., hard disks, USB flash disks or removable media such as a floppy disks); as such, they are sometimes called sector editors, since the read/write routines built into the electronics of most disk drives require to read/write data in chunks of sectors (usually 512 bytes). Many disk editors can also be used to edit the contents of a running computer's memory or a disk image. Unlike hex editors, which are used to edit files, a disk editor allows access to the underlying disk structures, such as the master boot record (MBR) or GUID Partition Table (GPT), file system, and directories. On some operating systems (like Unix or Unix like) most hex editors can act as disk editors just opening block devices instead of regular files. Programmers can use disk editors to understand these structures and test whether their implementation (e. g. of a file system) works correctly. Sometimes these structures are edited in order to provide examples for teaching data recovery and forensics, or in an attempt to hide data to achieve privacy or hide data from casual examiners. However, modifying such data structures gives only a weak level of protection and data encryption is the preferred method to achieve privacy. Some disk editors include special functions which enable more comfortable ways to edit and fix file systems or other disk specific data structures. Furthermore, some include simple file browsers that can present the disk contents for partially corrupted file systems or file systems unknown to the operating system. These features can be used for example for file recovery.
Тарих
1980-ші жылдардағы үй компьютерлері үшін дискі редакторлары көбінесе флоппи дискілерде немесе картридждердегі қосымша бағдарламалық пакеттердің бір бөлігі ретінде келтірілетін. Картридждердің артықшылығы – дискіні өңдеу үшін сол дискі жетегіне жүктеу немесе қайта жүктеудің қажеті болмай, қосылған кезде және қайта жүйелгеннен кейін дереу қолжетімді болуында еді (сол кезде үй компьютерлерін пайдаланушылардың көпшілігі тек бір дискі жетегіне ие болды). Дискі редакторын картриджде сақтау пайдаланушыға дискі редакторы қолданбасын қатемен өңдеуден немесе зақымдаудан сақтануға көмектесті. 1980-ші жылдардағы барлық дискі редакторлары DOS-тағы DEBUG-ден жақсы болуға тырысты. DEBUG BIOS негізінде флоппи дискіден немесе қатты дискіден бір немесе бірнеше секторларды жүктеуге, өңдеуге және жазуға мүмкіндік берді. Бұл негізгі жүктеу жазбасын және басқа да маңызды секторларды сақтау және қалпына келтіру, тіпті MBR-дегі белсенді (= жүктеу) бөлімді өзгерту сияқты қарапайым дискіні өңдеу жұмыстарын орындауға мүмкіндік берді. 1993 жылғы Windows NT-дегі NTVDM ортасында DEBUG операциялық жүйенің MBR-і бар физикалық дискіге кіре алмады, сондықтан жүйелік дискіні өңдеу үшін тиімсіз болды. Ресурс жиынтығы және кейбір Windows NT нұсқаларының қолдау құралдары MBR-дегі бөлім кестесін және оған байланысты тапсырмаларды пайдалану мен өзгертуді қолдайтын DSKPROBE дискі редакторын қамтыды.
Disk editors for home computers of the 1980s were often included as part of utility software packages on floppies or cartridges. The latter had the advantage of being instantly available at power on and after resets, instead of having to be loaded or reloaded on the same disk drive that later would hold the floppy to be edited (the majority of home computer users possessed only one floppy disk drive at that time). Having the disk editor on cartridge also helped the user avoid editing/damaging the disk editor application disk by mistake. All 1980s disk editors strove to be better than DEBUG contained in DOS. DEBUG could load, edit, and write one or more sectors from a floppy or hard disk based on the BIOS. This permitted simple disk editing tasks such as saving and restoring the master boot record and other critical sectors, or even changing the active (= boot) partition in the MBR. In an NTVDM under 1993's Windows NT DEBUG could not access the physical drive with the MBR of the operating system and so was in essence useless as disk editor for the system drive. The Resource Kit and the support tools for some Windows NT versions contained DSKPROBE as a very simple disk editor supporting the use and modification of the partition table in the MBR and related tasks.
Бөлім редакторы
Партиция редакторы (немесе партиция құралы) – диск бөлімдерін қарау, жасау, өзгерту немесе жоюға арналған пайдалы бағдарламалық жасақтама. Диск бөлімі – сақтау құрылғысындағы сақтау кеңістігінің логикалық сегменті. Үлкен құрылғыны бірнеше бөлімге бөлген арқылы әртүрлі дерек түрлерін бір-бірінен оқшаулауға және екі немесе одан көп операциялық жүйені бір уақытта орнатуға болады. Партиция редакторының мүмкіндіктері мен қабілеттері әртүрлі, бірақ көбінесе олар пайдаланушының қалауынша бір дискіде бірнеше бөлім немесе бірнеше дискіде біртұтас бөлім жасауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, сақтау құрылғысында көбірек бөлімдер жасау үшін бөлімді кішірейтуге немесе бір бөлімді жойып, бос орынға іргелес бөлімді кеңейтуге болады.
A partition editor (also called partitioning utility) is a kind of utility software designed to view, create, modify or delete disk partitions. A disk partition is a logical segment of the storage space on a storage device. By partitioning a large device into several partitions, it is possible to isolate various types of data from one another, and allow the coexistence of two or more operating systems simultaneously. Features and capabilities of partition editors vary, but generally they can create several partition on a disk, or one contiguous partition on several disks, at the discretion of the user. They can also, shrink a partition to allow more partitions created on a storage device, or delete one and expand an adjacent partition into the available space.