Кіріспе

АҚШ армиясының офицері (1889–1943)

Кермит Рузвельт аға, М.С. (10 қазан 1889 – 4 маусым 1943) – американдық кәсіпкер, әскери қызметші, саяхатшы және жазушы. АҚШ-тың 26-шы президенті Теодор Рузвельттің ұлы Кермит Гарвард колледжін бітіріп, екі дүниежүзілік соғыста (британдық және АҚШ әскерлері қатарында) қызмет етті, әкесімен бірге екі құрлықты зерттеді. Ол өмір бойы депрессиямен күресіп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аляскадағы АҚШ армиясында қызмет еткенде өзін-өзі өлтірді.

Балалық шағы мен білімі

Кермит Нью-Йорк штатының Ойстер-Бейдегі отбасылық үй-жайы Сагамор-Хиллде Теодор Рузвельттың (1858–1919) және Эдит Кермит Кароудың (1861–1948) екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Оның әкесінің бірінші некесінен болған аға жарты қарындасы Элис Ли Рузвельт (1884–1980), ағасы Теодор III (1887–1944), кіші қарындасы Этель Кароу Рузвельт (1891–1977) және екі кіші ағасы – Арчибальд Буллок "Арчи" Рузвельт (1894–1979) және Квентин Рузвельт (1897–1918) болды. Бала кезінде ол аурулар мен жұқпалы инфекцияларға төзімді болмады. Дегенмен, ол тілге шебер еді және жаратылысынан оқуға құштар болды. Оның жазу таланты Бірінші дүниежүзілік соғыстағы өмірін кітапқа түсіруіне әкелді. Гроттон мектебін бітіргеннен кейін Гарвард колледжіне қабылданды. 1909 жылы, бірінші курс студенті болып оқып жүргенде, әкесімен (жақында президенттік лауазымнан кеткен) бірге, екеуі де табиғатты және спортты жақсы көргендіктен, Смитсонов институтының қаржыландыруымен Африкаға бір жылдық экспедицияға шықты. Осы сапардан және Еуропаға саяхаттан кейін Рузвельт Гарвардқа оралып, төрт жылдық оқу бағдарламасын екі жарым жылда аяқтады және 1912 жылы бітірді. Әкесі сияқты, Гарвардта оқып жүргенде ол студенттік әлеуметтік ұйым – Порцелиан клубының мүшесі болды. Рузвельт әкесімен бірлесіп құрылған жабайы табиғатты қорғау ұйымы – Бун және Крокетт клубының белсенді мүшесі болды. Бір бақылаушының айтуынша, Кермит клубтың идеалдарын, тіпті әкесінен де тазарақ бейнелеген.

Түштiк Америка экспедициясы

Теодор Рузвельттің ең танымал кітаптарының бірі – «Бразилияның жабайы табиғаты арқылы» 1913–14 жылдары Амазонка бассейніндегі бразилиялық джунглиге жасалған экспедицияны баяндайды. Әкесі мен ұлы кейін «Рузвельт-Рондон ғылыми экспедициясы» деп аталған сапарға шығып, бразилиялық джунглині зерттеуші полковник Кандидо Рондонмен бірге зерттеді. Экспедиция барысында олар Күдікті Өзенді зерттеді, кейін президенттің құрметіне оны Рио-Рузвельт деп атады, ал оның бір тармағына оның құрметіне Рио-Кермит деген ат берді. Өзеннің бастауына Рондон бұрын-ақ тапқан болатын, бірақ ол толыққанды зерттелмеген және картаға түсірілмеген еді. Экспедиция кезінде Рузвельт Испаниядағы АҚШ елшісінің қызы Бель Уайт Уиллардқа үйленуге келіскен болатын. Оның анасы Эдит күйеуінің денсаулығы мен жаңа экспедицияның қиындықтарына алаңдап, Кермиттен әкесіне бірге баруын өтінді. Ол өтінішке келісіп, тойын кейінге қалдырды. Экспедицияның ауқымы бастапқы жоспардан асып, қатысушылар Күдікті Өзеннің бастауынан жүздеген шақырымға созылатын, белгісіз жаңбылы ормандардан өтетін саяхатқа жеткілікті дайындықсыз келді. Ауа райы мен жер бедері, жеткіліксіз жабдықтар мен азық-түлік, екі адамның қазасы (біреуі суға батып, екіншісі кісі қолынан өлді) ғылыми экспедицияны қиын сынаққа айналдырды. Рузвельттің әкесі безгекке және аяғындағы кішкентай жарадан туындаған жұқпалы ауруға шалдықты, ол оны соншалықты әлсіздетті ki, ол жолдастарына ауыртпалық болмас үшін өлімге әкелетін морфин дозасын қабылдауды ойлады. Рузвельт әкесіне оны «тірі немесе өлі» қайтарып әкелетінін айтты, егер ол қайтыс болса, экспедицияға одан да үлкен ауыртпалық болады деді. Рузвельт өзі де безгекке шалдықса да, TR үшін хининді сақтау үшін ауруын жасырды, дәрігер оған инъекция арқылы дәрі беруге мәжбүр болғанға дейін өліміне жақын болды. Рузвельттің нық қадамдылығы және арқан мен каноэді басқару дағдылары әкесінің өмірін сақтап қалуға көмектесті. Дегенмен, TR безгек пен қабынудың қайталануынан қиналды, оған ауруханада жату қажет болды. Кермит пен TR 1000 км-ден астам ұзындықтағы толыққанды картаға түсірілмеген өзенді басып өткендеріне күмәнді қарағандарды TR-дың сөздері мен оның танымал кітабы «Бразилияның жабайы табиғаты арқылы» арқылы үндеді. 1913–14 жылғы экспедиция кейін Кандис Миллардтың «Күдікті Өзен» (Doubleday 2005) кітабында сипатталды.

Неке және балалар

Амазония сапарынан кейін, 1914 жылы Кэрмит Испаниядағы АҚШ елшісі Джозеф Эдвард Уиллардтың қызы Белл Уайатт Уиллардқа үйленді. Олардың төрт баласы болды: Кермит Рузвельт кіші, Джозеф Виллард Рузвельт, Белл Уайатт "Клочетт" және Дирк. Оның қызы Клошетт Рузвельт Колумбия колледжінің деканы және АҚШ Атом энергиясы комиссиясының мүшесі болған Джон Горхам Палфриге тұрмысқа шықты.

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әскери қызмет

1914 жылдан 1916 жылға дейін Рузвельт Буэнос-Айрестегі National City Bank-тың менеджерінің көмекшісі болды. 1917 жылы ол Ресей филиалына ауыстырылуға дайын тұрғанда, АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1917 жылдың мамыр айынан шілдесіне дейін офицерлерді даярлайтын Платсбург мектебінде білім алды, бірақ Ұлыбритания армиясына қосылу үшін АҚШ армиясынан кетіп қалды. 1917 жылдың 22 тамызында Рузвельт Ұлыбритания армиясында құрметті капитан болып тағайындалды. Ол Таяу Шығыста ауыр шайқастарға қатысты, кейін АҚШ армиясына ауысты. Басқа бауырлары Нью-Йорктегі Платсбургте жазғы оқудан өткенімен, Рузвельт осы мүмкіндіктен айырылды. Рузвельт Бірінші дүниежүзілік соғыстың Месопотамия (қазіргі Ирак) майданында соғысу үшін Ұлыбритания армиясына қосылды. Ол машиналық корпустың 14-ші жеңіл брондалған моторлық батареясына бекітілді, бірақ Ұлыбритания жоғарғы басшылығы оның өмірін қауіпке тікелей салғысы келмеді, сондықтан оны көліктерді (Ford Model T машиналары) басқаруға жауапты офицер етіп тағайындады. Месопотамияға жіберілгеннен кейін бірнеше ай ішінде ол ауызша да, жазбаша да араб тілін меңгерді және жергілікті тұрғындармен аудармашы ретінде жиі көмектесті. 1918 жылдың 26 тамызында оған Әскери крестпен марапатталды. Рузвельт 1918 жылдың 28 сәуірінде Ұлыбританиядағы лауазымынан бас тарды және Франциядағы AEF-ке ауыстырылды. 1918 жылы ол ең кіші бауыры Квентиннің, ұшқыш, Франция үстінде атып түсірілгенін және немістермен толық әскери салтанатпен жерленгенін білді. 1918 жылдың 12 мамырында АҚШ армиясында капитан болып тағайындалды және 1-ші дивизияның 7-ші артиллериялық полкінің С батареясына қолбасшылық етті. Соғыстың соңында Мёз-Аргонн шабуылына қатысты. 1919 жылдың 25 наурызында АҚШ-қа оралды және екі күннен кейін армиядан босатылды.

Соғыс аралығы

Соғыстан кейін Рузвельт кәсіппен айналысты; ол Рузвельт пароход компаниясын және Америка Құрама Штаттарының кемелер желісін құрды. Ол әлі де ағаларымен табиғатта уақыт өткізуді ұнатып, сыртқы шаралармен айналысты. 1919 жылы ол әкесі мен үлкен ағасы да мүше болған Америка революциясының ұлдарының Империялық қоғамына қосылды. 1928–1929 жылдары Кермит Рузвельт және оның ағасы Тед Келли Рузвельт Азия экспедициясының құрамына кірді. Рузвельт ағалары экспедициядағы рөлі туралы "Жоңғар панданың іздерімен" атты кітабында баяндады. Кермит Рузвельт 1937–1939 жылдары Нью-Йорк зоологиялық қоғамының вице-президенті қызметін атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызмет

1939 жылғы 14 қазанда, Ұлыбритания Германиямен соғыста болған кезде, Рузвельт досы Уинстон Черчилльтің көмегімен Миддлсекс полкінде екінші лейтенант шенін алды. Оның алғашқы міндеті – Финляндиядағы Қысқы соғысқа британдық еріктілер тобын басқару болды. Бірақ экспедиция басталмас бұрын Финляндия Ресеймен бейбіт келісімге келді. Рузвельт Норвегияға жасалған шабуылда өзгеше көзге түсіп, кейін Солтүстік Африкаға жіберілді, онда сол кезде аз ғана шайқас болды. Ол қайтадан ішімдік ішуге көшті, бауыры үлкейіп, денсаулығы нашарлады, сонымен қатар безгек қайтадан күшейді. 1940 жылдың соңында Ұлыбританияға оралып, 1941 жылғы 2 мамырда денсаулығына байланысты әскерден босатылды. Рузвельт бұл босату туралы шағымын Ұлыбритания премьер-министрі Уинстон Черчилльге жеткізді, ол медициналық комиссияның шешімін қолдады. АҚШ-қа қайтқан соң ол өзінің мәселелерін ұмыту үшін ішімдікке бет бұрды. Оның әйелі күйеуінің туысы, президент Франклин Делано Рузвельттен көмек сұрады, ол ФБР-ге оны іздеп табуға бұйрық берді, соның нәтижесінде ол отбасына қайтарылды. 1942 жылғы сәуір айының соңында оның ағасы Арчибальд оны бір жылға санаторийге жатқызуға тырысты; ай соңында ол Хартфордтағы емдеу орталығында төрт айға қалуға келісті. Оны осы жағдайдан шығару үшін президент оған АҚШ армиясында майор шені берді және оны Аляска штатындағы Ричардсон бекінісіне ауыстырды, онда ол барлау офицері болып жұмыс істеді және эскимостар мен алеуттардан аумақтық әскер құруға көмектесті. Ол Аляска штатының Анкоридж қаласындағы 1685-ші нөміріндегі Шетелдегі соғыс ардагерлерінің қатарына кірді.

Өлім

Рузвельт 1943 жылдың 4 маусымында Аляскада, Форт-Ричардсон иелігіндегі бөлмесінде, басына оқ атып өз-өзіне қол жұмсады. Оны доктор Санфорд Коуч Монро тапты, ол кейіннен тікелей қарау нәтижесін жазды. Оның өлімі анасы Эдитке жүрек талмасы ретінде хабарланды. Ол Анкоридж қаласының жанындағы Форт-Ричардсон ұлттық зиратына жерленді.

Мұра

Техастағы Кермит қаласына оның құрметіне аталған (ол бірнеше ай бұрын Техастағы Винклер округіне антилопа аң аулауға барган). Батыс Вирджиния штатындағы Кермит қаласы да оның атымен аталады. Лусон класындағы жөндеу кемесі Кермит Рузвельт оның құрметіне аталған. Солтүстік Дакота штатындағы Кермит қаласы да оның құрметіне аталған. Америка Құрама Штаттарында британдық армияның генерал-офицері және Ұлыбританияда АҚШ армиясының генерал-офицері Кермит Рузвельттің есімін сақтап, жыл сайын лекция оқиды.

Көркем шығармаларда

Кермит Рузвельт Уилбур Смит романындағы екінші дәрежелі кейіпкер ретінде Шығыс Африкада әкесімен сафарида көрінеді. Кермит Рузвельт 1992 жылғы «Жас Индиана Джонс хроникалары» телесериалының екінші эпизодында пайда болады. Ол сондай-ақ Уильям Бойдтың «Мұзды соғыс» романында (қиял желісінде) шағын эпизодта көрінеді. Луис Байярдтың «Рузвельттің аңшысы» кітабы – Кермит Рузвельт баянымен Родон Рузвельт экспедициясының құрастырылған әңгімесі. Кермит Рузвельт Джеймс Росс жазған тарихи көркем әдебиеттегі «Тедди Рузвельттің аң ауы» кітабында басты кейіпкер ретінде көрінеді, ол әкесімен Шығыс Африкадағы сафари туралы. Кермит Рузвельт Кимберли Брубакер Брэдлидің «Президенттің қызы» атты көркем әдебиетінде де пайда болады, бұл кітап Кермиттың әпкесі Этель Рузвельт Дерби және олардың Ақ үймен байланысты уақытына негізделген.