Сиэтл қаласындағы Газ зауыдының паркі

Кіріспе

Газ жұмыстарының саябағы – Сиэтл қаласында орналасқан саябақ. Бұл – Сиэтл газ жарығы компаниясының бұрынғы газдандыру зауытының орнындағы қоғамдық саябақ. Ол Уоллингфорд ауданының оңтүстік жағындағы Уиньон көлінің солтүстік жағалауында орналасқан. Парк 2013 жылдың 2 қаңтарында, бір жылдан астам уақыт өткен соң, Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Газ жұмыстарының саябағында АҚШ-тағы жалғыз қалған көмірді газдандыру зауытының қалдықтары сақталған. Зауыт 1906 жылдан 1956 жылға дейін жұмыс істеді және 1962 жылы Сиэтл қаласы оны паркі ретінде пайдалану үшін сатып алды. Парк 1975 жылы көпшілікке ашылды. Оны Сиэтлдің ландшафт сәулетшісі Ричард Хаг жобалаған, ол осы жобасы үшін Америка ландшафт сәулетшілері қоғамының президентінің Дизайн үздіклігі сыйлығын жеңіп алды. Зауытты саябаққа айналдыру жұмысын Сиэтлдің «Дэвискорт» құрылыс компаниясы аяқтады. Алғашқыда бұл саябаққа қалалық кеңесші Мертл Эдвардстың есімі берілді, ол осы жерді сатып алуға бастама көтерген және 1969 жылы автокөлік апатында қаза тапқан. 1972 жылы Эдвардс отбасы оның есімін саябақтың атына қоюдан бас тартуды сұрады, себебі жоба зауыттың көп бөлігін сақтап қалуды көздеген. 1976 жылы Эллиотт Бей паркі (Сиэтлдің Беллтаун ауданының солтүстігінде орналасқан) Мертл Эдвардс паркі деп қайта аталды.

Шолу

Газ зауытының паркі ескі зауыттың көптеген бөліктерін қамтиды. Кейбіреулері қираған күйінде тұр, ал басқалары қайта қалпына келтіріліп, боялып, балалардың "ойын қорасы" құрылысына енгізілген. Бұл құрылыс зауыттың компрессорлық ғимаратының орнында салынған. Сиэтл Таймс газетінің сайтында: "Газ жұмыстарының паркі – Сиэтлдегі ең ерекше парк және мүмкін, әлемдегі ең ерекше парктің бірі" делінген. Газ зауыты паркінде сонымен қатар, шыңына мүсінді күн сағаты орнатылған, жасанды желкен ұшқышуға арналған төбешік бар. Парк көп жылдар бойы жазғы "Бейбітшілік концерттерінің" эксклюзивті орны болды. Қазір бұл концерттер Сиэтлдің бірнеше паркінде кезекпен өткізіледі. Сондай-ақ, парк көп жылдар бойы Сиэтлдегі екі ірі Тәуелсіздік күні мерекесінің бірін қабылдады; 2009 жылы ол жалғыз осындай шара болды. Парк – Solstice Cyclists жүргізушілерінің дәстүрлі аяқталу нүктесі және Сиэтлдегі Дүниежүзілік жалаңаш велосипедпен жүрудің басталу нүктесі. Парк бастапқыда Сиэтл, Лейк-Шор және Шығыс темір жолының тасталған учаскесі бойымен салынған Бёрк Гилман велосипед және жаяу жолының бір шетін құрады. Алайда, қазір жол бірнеше километрге солтүстік-батысқа қарай, Фримонт ауданынан Баллардқа қарай ұзартылды. Газ өндіру зауыты ретінде жұмыс істеген кезде жер және жер асты сулары ластанған. 1971 жылғы Бас жоспарда биофиторемедиация арқылы паркті "тазалау және көгалдандыру" көзделген. Органикалық ластаушы заттардың мөлшері 1980-ші жылдардың ортасына қарай едәуір азайтылғанмен, АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігі және Вашингтон штатының Экология департаменті қосымша шаралар қабылдауды талап етті, оларға қалдықтарды алып тастау және жабу, сондай-ақ жер асты сулары арқылы Көк көлге жететін деп саналатын бензолды жою үшін оңтүстік-шығыс бөлігінде ауаны тазарту кірді. Бүгінгі күні жер бетіндегі топырақ ластануының белгілері жоқ, бірақ кейбір жерлерде ара-тұра қара шайыр шығып тұрады және оқшауланып, алынып тасталады. Парк біршама оқшау орналасқан болса да, көптеген саяси митингтерге орын берді. Олардың арасында, шығанақ соғысына қарсылығын білдіре отырып, "Бейбітшілік жұмыстарының паркі" деген атпен 7 ай бойы үнемі күзет жасалды. Бұл күзет 1990 жылдың тамызында бейбітшілік концертінде басталды және соғыс аяқталғаннан кейін де жалғасты. Күзетке қатысқандардың арасында бұрынғы конгрессмен және болашақ губернатор Майк Лоури, содан кейін қалалық кеңес мүшесі Сью Дональдсон, 1960-шы жылдардың иконы Тимоти Лири және ақын Аллен Гинзберг болды. Газ зауыты паркі "Жоқтар" және "Мен сенде жек көретін 10 нәрсе" сияқты фильмдерге түсірілім алаңы болды. Ол саяхатқа негізделген телешоудағы "The Amazing Race" бағдарламасында екі рет көрсетілді: 3-ші маусымның аяқталу сызығы ретінде және 10-шы маусымның басталу сызығы ретінде. Парк 2021 жылы Сиэтл Кракен үшін өткен НХЛ кеңейту драфтының орны болды. Бұл ғимарат Сиэтл қаласының және Вашингтон штатының тарихи ескерткіші болып табылады.

Gas Works Park incorporates numerous pieces of the old plant. Some stand as ruins, while others have been reconditioned, painted, and incorporated into a children's "play barn" structure, constructed in part from what was the plant's exhauster compressor building. A web site affiliated with the Seattle Times newspaper said, "Gas Works Park is easily the strangest park in Seattle and may rank among the strangest in the world." Gas Works Park also features an artificial kite flying hill with a sculptured sundial built into its summit. The park was for many years the exclusive site of a summer series of "Peace Concerts". These concerts are now rotated among several Seattle parks. The park also has for many years hosted one of Seattle's two major Independence Day fireworks events; in 2009, it was the sole such event. The park is the traditional end point of the Solstice Cyclists and the starting point for Seattle's World Naked Bike Ride. The park originally constituted one end of the Burke Gilman bicycle and foot trail, laid out along the abandoned right of way of the Seattle, Lake Shore and Eastern Railway. However, the trail has now been extended several kilometers northwest, past the Fremont neighborhood toward Ballard. The soil and groundwater of the site was contaminated during its operation as a gasification plant. The 1971 Master Plan called for "cleaning and greening" the park through bio phytoremediation. Although the presence of organic pollutants had been substantially reduced by the mid 1980s, the US Environmental Protection Agency and Washington State Department of Ecology required additional measures, including removing and capping wastes, and air sparging in the southeast portion of the site to try to remove benzene that was a theoretical source of pollutants reaching Lake Union via ground water. There are no known areas of surface soil contamination remaining on the site today, although tar occasionally still oozes from some locations within the site and is isolated and removed. Despite its somewhat isolated location, the park has been the site of numerous political rallies. These included a seven month continuous vigil under the name PeaceWorks Park, in opposition to the Gulf War. The vigil began at a peace concert in August 1990 and continued until after the end of the shooting war. Among the people who participated in the vigil at were former congressman and future governor Mike Lowry, then city councilperson Sue Donaldson, 1960s icon Timothy Leary, and beat poet Allen Ginsberg. Gas Works Park has been a setting for films such as Singles and 10 Things I Hate About You. It has been featured twice on the travel based television reality show The Amazing Race: once as the Finish Line for Season 3 and another time as the starting line for Season 10. The park was the site of the 2021 NHL Expansion Draft for the Seattle Kraken. The building is a Seattle city landmark and a Washington State landmark.

Тарих

Газ зауыты паркі Юнион көлінің солтүстік-батыс және солтүстік-шығыс салалары арасындағы мүйісте орналасқан. Еуропалық-американдық кезеңге дейінгі тарих туралы көп мәлімет жоқ, бірақ Юнион көлі маңында үндістердің қоныстары болған. Юнион көлінің жергілікті атаулары – Kah chug, Tenas Chuck және Xa'ten. 19 ғасырдың ортасында Томас Мерсер оны Пьюджет саунд пен Вашингтон көлін байланыстыратын каналдар болашағын күтіп, «Юнион көлі» деп атады. Көлдің жағасына тығыз орман жетіп, көл «құлаған ағаштар мен бұталарға толы, тіпті каноэмен де өтпес» ағыс арқылы Салмон шығанағына құйылды (Басс, 1947, 33-бет). 1860-70 жылдары Юнион көлі Сиэтл тұрғындары үшін жазда қайықпен демалуға және пикниктерге танымал орын болды. 1850 жылдары Юнион көлінің жағасындағы тығыз орманды пайдаланып, бірнеше ағаш кесетін фабрикалар жұмыс істеді. 1872 жылдан бастап Сиэтл көмір және тасымалдау компаниясы Рентон-Хилл кенінен көмірді Пьюджет саундқа тасымалдау үшін көл арқылы жеткізе бастады. 1880 жылдары Юнион көлінің оңтүстік жағында Денни ағаш кесетін фабрикасы, кірпіш зауыты, кеме жасау, тері өңдеу және темір зауыты салынды. 1885 жылы Вашингтон көлінен Юнион көліне және Юнион көлінен Салмон шығанағына шағын шлюздері бар каналдар салынды. Олар ағаштарды тасымалдауға жарамды болды, бірақ кемелер жүріп-тұруына емес. 1887 жылы Сиэтл, Лейк-Шор және Шығыс темір жолының келуі Юнион көлінің өнеркәсіптік даму ортасы болатынын қамтамасыз етті. 1900 жылы Сиэтл газ жарық компаниясы осы мүйісте (Secrist, Title Search) жер телімдерін сатып ала бастады, ал оның көмір газ зауыты 1906 жылы іске қосылды. Сол кезде бұл аудан Эджвотер деп аталды (суретті қараңыз: Commons:File:Seattle map 1909.jpg). Сиэтл газ жарық компаниясы 1900 жылдан 1909 жылға дейін солтүстік жағалаудағы жер учаскелерін сатып алды. Газ компаниясы жерді сатып алғанына қарамастан, 1903 жылы Олмстед ағайындылары «Юнион көлі мен теміржолдың солтүстік-шығыс және солтүстік-батыс салалары арасындағы мүйіс жергілікті саябақ ретінде сақталсын, өйткені одан көлге және қайықпен жүруге, сондай-ақ ойын алаңына әдемі көрініс ашылады» деп ұсынды (Олмстед ағайындылары, 1903, 47-бет).

Gas Works Park occupies a promontory between the northwest and northeast arms of Lake Union. Little is known of pre–Euro American site history, but there were Native American settlements around Lake Union. Native names for Lake Union include Kah chug, Tenas Chuck, and Xa'ten. In the mid 19th century Thomas Mercer named it "Lake Union" in expectation of future canals linking it to Puget Sound and to Lake Washington. Dense forests came to the water's edge and the lake drained into Salmon Bay through a stream "full of windfalls and brush, impassable even for a canoe". (Bass 1947, p. 33) Lake Union in the 1860–70s was a popular vacation spot with Seattleites for summer house boating and picnicking. Several sawmills were operating on Lake Union's shore by the 1850s, taking advantage of the dense forests. Beginning in 1872, Seattle Coal and Transportation Company ferried coal from its Renton Hill mines across the lake for portage across to Puget Sound. In the 1880s came the Denny sawmill at the south end of Lake Union, brick manufacturing, ship building, a tannery, and iron works. Canals with small locks were cut in 1885 from Lake Washington to Lake Union, and from Lake Union to Salmon Bay. These were suitable for transporting logs, but not for shipping. The arrival of the Seattle, Lake Shore and Eastern Railway in 1887 ensured that Lake Union would continue to be a focus for industrial development. In 1900 the Seattle Gas Light Company began to purchase lots on this promontory (Secrist, Title Search) and its coal gas plant went into operation in 1906. At the time the neighborhood was known as Edgewater (see map, :Commons:File:Seattle map 1909. jpg.) Seattle Gas Light Company purchased lots on the north shore promontory from 1900 to 1909. Despite the fact that the land was being acquired by the gas company, the Olmsted Brothers in 1903 recommended that " the point of land between the northeast and northwest arms of Lake Union and the railroad should be secured as a local park, because of its advantages for commanding views over the lake and for boating, and for a playground." (Olmsted Brothers 1903, p. 47)

1911 жылы Виржил Бог Сиэтл қалалық жоспарлау комиссиясы үшін азаматтық бас жоспар жасады, онда ол Юнион көлін өнеркәсіптік аймақ ретінде насихаттады: «(Юнион көлінің) қаланың ортасында орналасқандығы, дұрыс дамытылса, қаланың коммерциялық және бизнес өмірінде маңызды факторға айналады» (Сиэтл қалалық жоспарлау комиссиясы, 1911, 78-бет). 1917 жылы Вашингтон көлінің кеме каналы мен Баллард шлюздерінің құрылысы аяқталғаннан кейін Юнион көлінде кеме қатынасы мен кеме жасау саласының табысы кепілденді, сондықтан Богудің жоспары сайлаушылармен жеңіліске ұшырағанына қарамастан. Lake Station газ өндіру зауыты Юнион көлінде Сиэтлдегі ең ірі жеке меншік коммуналдық кәсіпорын болды. Ол 1930 жылға дейін «Сиэтл жарық компаниясы» ретінде жұмыс істеді, содан кейін атауы «Сиэтл газ компаниясы» болып өзгертілді. Оның негізгі өнімі – көмірден жасалған жарық газ (осылай аталған, өйткені оны жарық беру үшін қолданған). Кейіннен газды тамақ пісіруге, суытуға, үйді жылытуға және суды қыздыруға да пайдаланды. Оны табиғи газбен шатастырмас үшін «қалалық газ» деп те атады. Газ 1937 жылға дейін көмірден өндірілді, бірақ ескі кокс пештерін және көмір газ өндіру қондырғыларын пайдаланудың қымбаттауы мұнайға көшуге мәжбүр етті. 1937 жылы мұнай-газ генераторлары орнатылды және ескі көмір-газ қондырғылары бөлшектелді. 1946-1947 жылдары газға деген сұранысты қанағаттандыру үшін тағы екі мұнай-газ генераторы орнатылды. Газ өндірісінің қосалқы өнімдері өздерінің нарықтарына ие болғандықтан, сол кезде «Гаско ағаш көмір брикеттері», толуол, еріткіш нафта, күкірт, ксилен және шайыр өндіру үшін жаңа жабдық орнатылды. Негізгі өндіріс және қолдау объектілері сақтау резервуарларынан, қазандық үйінен, сорғылар және компрессорлар үйінен, кеңселер мен зертханалардан тұрды. Орындардағы көмек электр, ағаш, машина, темір және дәнекерлеу шеберханаларын қамтиды. Қосымша нысандарға қора, алғашқы медициналық көмек көрсету пункттері және өртке қарсы құралдарды сақтауға арналған өрт қауіпсіз үй кірді. Сайттың солтүстік бөлігі арқылы 15 метрлік Бурлингтон Солтүстік темір жолының жолағы өтті. Зертханалар мен кеңселер ғимаратының алдында көмірден жасалған пойыздың тұғыры әлі де сақталған. 1954 жылы Лейк Станция зауыты Сиэтл, Рентон, Кент және Туквила қалаларын қамтамасыз ету үшін 1724 километр газ құбырын пайдаланды. Зауыт 1940 жылы шамамен 43 198 тұтынушыға қызмет көрсетті, ал 1954 жылы 36 200-ге дейін азайды. Компанияда орташа есеппен 130 қызметкер жұмыс істеді, әр сменада 23 адамнан тұратын төрт топ, тәулік бойы 7 күндік циклмен жұмыс істеді. Қалалық газ өндірісі 1956 жылы Сиэтлдің табиғи газға ауысуымен тоқтатылды. Газ өндірісі 1956 жылы тоқтағанына қарамастан, ғимараттар мен өндіріс құрылыстары 1962 жылы Сиэтл қаласы тастап кетілген газ зауытын сатып ала бастағанда әлі де сақталған. 1,34 миллион долларлық сатып алу бағасы Forward Thrust облигацияларымен қамтамасыз етілді, 1962 жылдан 1972 жылға дейін HUD төлемдері жасалды және қарыз өтелді. Тастап кетілген газ өндіру зауыты мен оның жері 1975 жылы Сиэтл қаласына берілді және сол жылы Газ зауыты паркі жұртшылыққа ашылды.

In 1911, Virgil Bogue produced a civic master plan for Seattle's Municipal Plans Commission in which he promoted the idea of Lake Union as an industrial area: "The fact that (Lake Union) is located in the very heart of the city indicates that if properly developed it will become a most important factor in the commercial and business activities of the city." (Seattle Municipal Plans Commission 1911, p. 78) Completion of the Lake Washington Ship Canal and Ballard Locks in 1917 guaranteed the success of shipping and shipbuilding industries on Lake Union and thus of the Bogue vision, despite the fact that his plan was defeated by voters. The Lake Station gas manufacturing plant on Lake Union was the largest private utility then existing in Seattle. It operated as "Seattle Lighting Company" until 1930, when the name was changed to "Seattle Gas Company". Its primary product was illuminating gas (so called because it was used for lighting) manufactured from coal. The gas was later also used for cooking, refrigeration, and heating homes and water. It was also called city gas to distinguish it from natural gas. The gas was made from coal up to 1937 when the high cost of operating the old coke oven and coal gas generating sets forced a change over to oil. A pair of oil to gas generators was built in 1937 and the old coal gas facilities were disassembled. In 1946–47, two more oil gas generator pairs were constructed to keep up with demand for gas. Since by products from gas manufacturing had strong markets of their own, new equipment was installed at the same time to produce "Gasco charcoal briquets", toluene, solvent naphtha, sulfur, xylene, and resin tar. Primary manufacturing and support facilities consisted of storage tanks, boiler house, pump and compressors house, offices, and laboratories. Onsite support included electrical, carpentry, machine, blacksmith, and welding shops. Additional facilities included a stable, first aid stations, and a fire safe house for storing fire control materials. Running through the north portion of the site was Burlington Northern Railroad's 50 feet (15 m) wide right of way. Train trestles from the coal days were still in place in front of the laboratories and offices building. By 1954, the Lake Station plant used 1071 mile (1724 km) of gas main to serve Seattle, Renton, Kent and Tukwila. The plant served approximately 43,198 customers in 1940, decreasing to 36,200 in 1954. The company averaged about 130 employees, with four crews of 23 men per shift, rotating 24 hours a day on a 7 day run. Production of city gas ended in 1956 when Seattle converted to natural gas. Though gas production ceased in 1956, the buildings and manufacturing structures were still intact in 1962 when the city of Seattle began purchasing the abandoned gas works. The $1.34 million purchase price was provided by Forward Thrust bonds, HUD payments were made from 1962 to 1972, and the debt was retired. The abandoned gas production plant and its land were deeded to the city of Seattle in 1975 and Gas Works Park was opened to the public that same year.

Паркті дамыту және қалпына келтіру жұмыстары

Осы кезеңде аталмыш аумақты дамыту ма, әлде паркке айналдыру ма деген мәселе бойынша көпшілік арасында кең пікірсайыс болды. Парк жақтастары, Мертл Эдвардс басшылығымен, жеңіске жетті. 1970 жылы Сиэтл паркі басқармасы Рихард Хаг Ассошиэйтс (RHA) компаниясына газ зауыдының орнында жаңа парк құру үшін аумақты талдау және бас жоспар жасауды тапсырды. RHA зауытты зерттеу және талдау үшін арнайы кеңсе ашты. Ричард Хаг бұл жерде соңғы газ өндіріс орны бар екенін және оны сақтаудың бірегей мүмкіндігі бар екенін түсінді. Хаг өсімдіктің кейбір бөліктерін "тарихи, эстетикалық және тұтыну құндылығы" үшін сақтауды ұсынды. (Бас жоспар, 1971 жылғы сәуір) Зауыттың құндылығына жұртшылықты көндіру үшін жасалған қарсайылы үгіттен кейін, RHA-ның 1971 жылғы өнеркәсіптік мұраны сақтауға арналған бас жоспары Парк кеңесі тарапынан бірауыздан бекітілді. Аталмыш ұсыныс ғимараттарды, өндіріс құрылымдарын, жабдықтарды және тіпті жерді қайта пайдалануға бағытталған. Биофиторемедиация техникаларын қолдану арқылы топырақ пен су "тазаланып, жасылдандырылады". Негізгі құрылымдарды сақтау және жаңа мақсатқа бейімдеу арқылы аталмыш аумақтың бай тарихы, соның ішінде Сиэтл қаласының маңызды бір бөлігі сақталып, ашылатын болады. Тазалау жобасының құны 73 миллион долларға бағаланады және оны қалалық әкімдік қаржыландырады, ал шығындардың бір бөлігі Экология департаментінен өтеледі.

Сәулетші

Газ жұмыстары саябағы – Сиэтл қаласындағы көрнекті ландшафт сәулетшісі Ричард Хагтың туындысы. Хаг – Америка Ландшафт Сәулетшілері Қоғамының дизайндағы үздік нәтижелері үшін сыйлыққа ие болған жалғыз адам, осы сыйлықтардың бірі Газ жұмыстары саябағын жобалағаны үшін табысталған. Хаг Газ жұмыстары саябағының дизайнымен халықаралық деңгейде танымал.

Ерекшеліктері

Парк аумағы Юнион көліне 400 фут (122 м) енімен кіріп, 1900 фут (579 м) жағалау бойын қамтиды. Аумақ солтүстікте North Northlake Way көшесімен шектеседі, ал шығысы мен оңтүстігі Юнион көліне тікелей жапсарлас. Уоллингфорд ауданы солтүстік жақта орналасқан. Паркке жақын орналасқан аймақта бұрынғы өнеркәсіптік құрылыстардың іздері сақталған. Өнеркәсіптік үстемдік орын тез арада бөлшек сауда дамуымен алмастырылуда. North 40th Street көшесінен солтүстікке қарайғы аймақ көбінесе тұрғын үйлерден тұрады. Паркке көгалдандырылған тұрақтан немесе Burke Gilman жолы арқылы кіруге болады – бұл велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған жол Пьюджет Саундты Вашингтон көлімен байланыстырады. Тұрақ пен паркті бөліп тұрған шұңғыл жасыл желім және ағаштар қатары бұрынғы теміржолдың өткен жерін көрсетеді. Парк жеті аймақтан тұрады: Жер үйіндісі, Солтүстік газон, Мұнаралар, Prow, Пикник газон және жабық орын, Ойын үйі және Оңтүстік газон. Жер үйіндісі, Prow және газон аймақтары пассивті және белсенді демалысқа арналған ашық кеңістіктер болып табылады және тамаша көріністер ұсынады. Мұнаралар, Ойын үйі және Пикник жабық орыны бұрынғы өндіріс құрылыстарынан бейімделген. GWP қалалық, қарқынды пайдаланылатын демалыс орны ретінде жобаланған, бұл ретте ерекше құрылымдар қолданылған. "Көптеген адамдар үшін қаладан алыс орналасқан табиғи ортаға қашу дәстүрі, белсенді қарым-қатынасты іздеуге айналды. Өзіне-өзі терең үңілу және уединение физикалық оқшауланусыз да мүмкін, бірақ халық санының өсуіне байланысты, жақын достарынан басқа адамдармен әлеуметтік өзара іс-қимыл үшін мүмкіндіктер азайып барады. Жаңа орындар кең және әртүрлі саябақ жүйесінде ұсынылуы керек, бұл дизайн мен бағдарламада тәжірибе жүргізуге және жаңашылдыққа мүмкіндік береді." (Бас жоспар, 1971 ж.) Газ зауыдының құрылыстары мен тартымды орналасуының арқасында GWP Сиэтлдің Викториядан кейінгі парктерінің бай мұрасын толықтырады және соңғылары ұсына алмайтын кеңейтілген бағдарламаларды ұсынады. Жыл бойы жүздеген мың адам GWP-ны пайдаланады. Олар Тәуелсіздік күнін тойлауға жиналады және фейерверктерді тамашалайды. Концерттер, желкендерді ұшыру, жүгіру, қоғамдық жиналыстар, ашық кеңістік және парктің көріністері GWP-ны үнемі қолданыста ұстайтын мүмкіндіктер.

The park site consists of of land projecting 400 feet (122 m) into Lake Union with 1900 feet (579 m) of shoreline. The site is bordered by North Northlake Way at the north and abuts Lake Union on the east and south. The Wallingford neighborhood sits to the north. Immediately adjacent to the park are remnants of the industrial development of the area. The industrial dominance is rapidly being replaced by retail development. North of North 40th Street the area is predominantly a residential neighborhood. The park is entered through a landscaped parking area or through the Burke Gilman Trail, a bike and walking path that connects Puget Sound to Lake Washington. Dividing the parking area from the park is a grassy berm and rows of trees demarcating the old railroad right of way. The park is composed of seven areas: Earth Mound, North Lawn, Towers, Prow, Picnic Lawn and Shelter, Play Barn, and South Lawn. The Earth Mound, Prow, and Lawns are open areas intended for passive and active recreation and offer magnificent views. The Towers, Play Barn, and Picnic Shelter are adapted from the original manufacturing structures. GWP was designed to be an urban, intensively used pleasure ground utilizing unique structures. "The traditional escape from the city into the sylvan settings of remote areas has changed for many people into a seeking of a more active encounter. Introspection and retreat are easily accomplished without physical isolation, but facilities for social interaction with persons other than intimate friends are more scarce with respect to population growth. new sites should be offered in a vast and varied park system to accommodate experimentation and innovation in both design and program." (Master Plan, 1971) Because of the Gas Plant structures and the attractive setting, GWP complements the rich heritage of Seattle's Post Victorian parks and offers expanded programs in ways that the latter cannot. Throughout every year hundreds of thousands of people use GWP. They gather to celebrate Independence Day and watch fireworks. Concerts, kite flying, jogging, public meetings, and the open space and views of the park itself are attractions that keep GWP in constant use.

Жер үйіндісі

"Ұлы үйінді" деп аталатын бас жоспардың бір бөлігі – құрылыс іргетастарынан шыққан мыңдаған куб метр қиыршық тас және жаңа топырақпен жабылған төбе. Күн сағатын төбенің үстінде екі жергілікті суретші, Чак Грининг және Ким Лазар жасаған. Бетоннан құйылған және тас, қабықша, шыны, қола және тағы да көптеген материалдармен безендірілген күн сағаты, келушінің денесін гномон ретінде пайдаланып уақытты көрсетеді. Көлеңке күннің мезгілін және жыл мерзімін анықтайды.

Жасыл желектер

Паркте бірнеше жасыл жеңілдік аймақтары бар. Топырақ 18 дюймдік кәріз шламы мен ара ұнтағымен биоремедиацияланды. Бұл процесс топырақты залалсыздандырып, дала шөбінің өсуіне жағдай жасады, бұл тұрақты және күтімге аз жататын қарқынды пайдалануға мүмкіндік береді.

Мұнаралар

Екі топ бар: 1) алты синтетикалық табиғи газ генераторлары және оларға қатысты өңдеу мұнаралары, және 2) май сіңіргіш және май салқындатқышы (ойын қорасы мен генераторлардың арасында). Генераторлар жұптасып жұмыс істеді және әртүрлі уақытта салынған. (А): 1 және 2 мұнаралар (ең үлкені және көлге ең жақын) 1937–38 жылдары салынған Semet Solvay типіндегі генераторлар. Әрқайсысының сыртқы қабығы дәнекерленген болаттан жасалған, ал ішкі жағы отқа төзімді кірпішпен қапталған. 1-мұнараның биіктігі 24 метр (80 фут), ал 2-мұнараның биіктігі 23 метр (75 фут). Ең жоғары өнімділікте олар күніне 6 миллион куб фунт (170 000 м³) газ өндіре алатын. B): 3 және 4 мұнаралар 1947 жылы, ал 5 және 6 мұнаралар (солтүстік жағындағы) 1947 жылы салынған. Олардың кірпішпен қапталған ішкі қабығы және дәнекерленген болаттан жасалған сыртқы қабығы 1 және 2 мұнаралар сияқты, бірақ кішірек. Төрт мұнараның сыртқы диаметрі 7 метр (22 фут), биіктігі 15 метр (50 фут). Кірпіш қаптамасының ішкі диаметрі 6 метр (20 фут), ал биіктігі көрсетілмеген. Сыртқы қабықтар құбырлар мен аспаптарды қосуға арналған штуцерлермен, кіру есіктерімен, ауа клапандарымен, газ шығу тесіктерімен және қарау тесіктерімен жабдықталған. Мұнаралар бетон тұғырларға орнатылған. (Жобалар, 1945–46 жж.). 1946–47 жылдары генераторлармен байланысты жуу бөлімдері мен скрубберлер де салынған. Генераторлардың жанында орналасқан үш тіреу аяғына орнатылған шағын резервуарлар (диаметрі 3 метр (10 фут), биіктігі 3 метр (11 фут)) – генераторларға арналған жуу бөлімдері. Әрбір жуу бөлімдері жұбына бетон тұғырға орнатылған және 15 метр (48 фут) биіктікте (диаметрі 4 метр (11,5 фут)) бір негізгі скруббер орналасқан. Екі негізгі скрубберден шығатын өнім бір ғана қосалқы скрубберге түседі, ол дәнекерленген болаттан жасалған (диаметрі 4 метр (12 фут), биіктігі 21 метр (68 фут)). Генераторлардан ең алыс жерде екі шағын резервуар орналасқан (шамамен 6 метр (20 фут) биіктікте), олар бастапқыда қосалқы скрубберлер болған. Бұл мұнараларды байланыстыратын барлық құбырлар болаттан жасалған. (Жобалар, 1945–46 жж.).

Генераторлар мен ойын қорасының арасында май сіңіргіш (80 фут) және салқындатқыш (40 фут) орналасқан. Салқындату мұнаралары скрубберлерден шығатын жеңіл май-газ қоспасының температурасын төмендетті, содан кейін май сіңіргіш мұнарасында май газдан бөлінді. Жеңіл майлардың екіншілік өнімдері – бензол, толуол және еріткіш нафта.

Кемедің соңы

Бұл бетон платформа 1936 жылы көмір түсіру үшін салынған. Платформа парктің дизайнына енгізілді және көл жағасында қол сүйеулер орнатылды.

Ойын қорасы мен пикник баспанасы

Ғимараттар алғашқы көмір газ зауыдына (шамамен 1910 жыл) дейін салынған және ағаштан тұрғызылған. Екі ғимараттың да ағаш қаңқасы бетон плита негіздерінде сақталған. Қазандық үйі, қазіргі пикникке арналған жай, бастапқыда екі қазандыққа ие болған. Біреуі газ өндіру процесі үшін бу шығарса, екіншісі сорғы компрессорларын қоздыратын бу машиналарын жұмыс істеткен. Ғимараттың шығыс жағында бір қазандықтың құбырлары әлі де орналасқан, бұл сирек кездесетін өнеркәсіптік технологияның әсерлі мысалы. Сорғы үйі қазір ойын алаңына айналдырылған. Көптеген сорғылар, компрессорлар мен құбырлар өз орнында қалпы тұр. Компрессордың дөңгелегі зауыттың тәулігіне 24 сағат жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін үздіксіз айналып тұрған. Осы ғимаратта ауа қысылып, оттегі алу процесі үшін қолданылған, содан кейін оттегі газ өндірудің алғашқы кезеңі үшін генераторларға жіберілген, ал дайын өнім сақтау резервуарына немесе тұтынушыларға бағытталған құбырлар арқылы сорғыланған. Ойын алаңының сыртында, түтін ұстағыштың жалғыз сақталған бөлігі балаларға арналған көтерілу құрылымы ретінде қайта жаңартылған. 1935 жылы компания жобалап, үш данасын орнатқан, олар ластағыш эмиссияларды азайтуға арналған. Бетондық пойыз жолдары қазір GWP кіреберісінің бөлігін құрайды. Олар 1906 жылғы газ зауыдының бір бөлігі болды және кеңсе мен зертхана ғимаратының солтүстік жағымен өтті. Бұл ғимараттан ештеңе қалмады, бірақ жолдар пойыздың аяқталып, көмір түсірілген жерін көрсетеді. Көмір вагондары жолдар арқылы көтеріліп, көмірді жолдың астында орналасқан бункерлерге төгіп тастаған.

Тарихи маңызы

Бастапқы құрылыстар өнеркәсіптік археология саналады және технологияның соңғы қалдықтары болып табылады. Құрылыстар сақталған және парктің дизайнына енгізілген. Пол Голдбергер «Нью-Йорк Таймс» газетінде: «Сиэтл қалалық ландшафт дизайнының ең жетілген мысалына ие болуға жақын. Газ зауытының мұнаралары, резервуарлары және құбырларының күрделі жиынтығы – қаланың өнеркәсіптік тарихына ескерткіш ретінде және парктің визуалдық орталығы ретінде қызмет ететін қуатты өндірістік натюрморт құрайды. Парк – индустриалды ескерткіштерді тіпті сақтаушылар да пейзажға зиянды шаруашылық деп қараған кезеңнен, мұндай құрылыстардың – газ зауыттары сияқты – қалалық өмірді жақсартуға қабілетті екендігі мойындалған уақытқа дейінгі толық өзгеріс» деп жазды («Нью-Йорк Таймс», 30.08.75). 1971 жылы Виктор Штайнбрук Газ зауыттарын инвентаризациялағанда және Ұлттық парқ қызметінің Эрик ДеЛони: «Газ зауыттары паркі – Америка Құрама Штаттарында және мүмкін, әлемде бірегей болады және өндірістік құрылыстарды сақтау үшін маңызды прецедент жасайды» деп жазғанда ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесіне ие болу мүмкіндігі танылды. Барлық құрылыстар сақталмаса да, мұнаралардың ерекшеленетін және анықтамалық тобы сақталды. Сору станциясы мен қазандық үйін қайта пайдалану арқылы ғимараттардың құрылымы мен көптеген механизмдер сақталды. Объект өзінің бастапқы шекарасын және көл жағасын сақтайды. Сиэтл газ компаниясының Lake Union көлінде орналасқан өндіріс орны, қазір Газ зауыттары паркі деп аталады, Сиэтлдің көрнекті пионерлерінің бірі Артур А. Деннидің қатысуымен құрылды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында Газ компаниясы Сиэтл мен аймақтық қауымдастықтардың өсуіне маңызды үлес қосты. Компанияның негізгі өнімі – энергия үшін қалаға газ болса да, зауыт қаланың өсуіне қажетті басқа да маңызды өнімдерді өндірді: шатырға арналған қара май, шина мен бояу үшін қара түс, иіссіз және тиімді үйді жылыту үшін көмір брикеттері, инсектицидтер, аммоний сульфаты және күкірт қышқылы, сондай-ақ жарылғыш заттарға қолданылатын толуол. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде толуолға сұраныс жоғары болды және оның өндірісі соғысқа үлкен үлес қосты (мысалы, ТНТ және түрлі оқ-дәрілер жасау үшін). Осы өнімдер арқылы газ зауыты Сиэтлдегі күнделікті коммерциялық және тұрмыстық өмірге, сондай-ақ ұлттық деңгейдегі мүдделерге тікелей үлес қосты. Бүгінгі Газ зауыттары паркіндегі құрылыстар мен механизмдер – әлемнің бейнесін өзгертетін өнеркәсіптік революцияның қалдықтары. GWP – АҚШ-та сол дәуірден сақталған газ зауыттарының жалғыз мысалы, ол қоғамдық парк ретінде сақталған. Бұл – өндірістік жабдықтың көп бөлігі сақталған жалғыз орын. Өндіріс кезеңінде бұл газдандыру зауыты АҚШ-тағы 1400-ге жуық мұндай зауыттың бірі болды. Ескіргенімен, бұл мұнаралар, машиналар мен ғимараттар – адамзаттың тапқырлығына ескерткіш және жаңа технологияның көрнекі бейнесі. Вашингтон университетінің антропология профессоры Кеннет Рид айтқандай: «Тарих осы кішкентай далада жатыр, бұл тек белгілі бір қаланың тарихы ғана емес, сонымен қатар әлем мен мәдениеттің жылнамасының бір бөлігі. Бұл Тарих және өнеркәсіп мұражайында сақталған кез келген құжаттан кем емес құнды құжат» (Рид, 1969, 43–45-беттер).

The original structures qualify as industrial archaeology and are the last remaining examples of a type of technology. The structures have been preserved and are integrated into a park design. Paul Goldberger wrote in the New York Times that "Seattle is about to have one of the nation's most advanced pieces of urban landscape design. The complex array of towers, tanks and pipes of the gas works forms a powerful industrial still life serving both as a visual focus for the park and as a monument to the city's industrial past. The park represents a complete reversal from a period when industrial monuments were regarded, even by preservationists, as ugly intrusions on the landscape, to a time when such structures as the gas works are recognized for their potential ability to enhance the urban experience." (NY Times, 8/30/75) The possibility for National Historic Landmark status was recognized in 1971 when Victor Steinbrueck inventoried the Gas Works and Eric DeLony of the National Park Service wrote: "Gas Works Park will not only be a unique first in the United States, if not the world, but will set an important precedent for the future preservation of industrial structure through an imaginative plan for adaptive use." Although not all of the structures were saved, the character defining and prominent group of towers remains. The reuse of the pump house and boiler house has maintained building structure and much of the machinery. The site retains its original boundaries and lake frontage. The Seattle Gas Company's production plant located on Lake Union, now known as Gas Works Park, was co founded by one of Seattle's foremost pioneers, Arthur A. Denny. Throughout the first half of the twentieth century, the Gas Company was a significant participant in and contributor to the growth of Seattle and adjoining communities. Although its primary product was city gas for energy, the plant also manufactured other basic products necessary for urban growth: tar for roofing; lampblack for pigment in tires and ink; charcoal briquets for odor free and efficient home heating; sulfur for insecticides, ammonium sulfate, and sulfuric acid; and toluene for use in explosives. Toluene was in high demand during World War II, and production of it was essential to the war effort (e. g., for making TNT and various types of gunpowder). Through these products the gas works contributed in an integral way not only to daily commercial and domestic life in Seattle but also to interests at a national level. The structures and machinery standing in GWP today are remnants of the Industrial Revolution that transformed the face of the world. GWP is the sole survivor of gas works from that era in the United States, preserved as a public park. It is the only site that could be documented with most of the generating equipment intact. During its production era, this gasification plant was only one of 1400 such plants in the U. S. Though obsolete, these towers, machines, and buildings are a monument to humanity's inventiveness and offer a visual statement of pioneering technology. As UW Professor of Anthropology Kenneth Read expressed it, "History sits on this little wasteland, not only the parochial history of a given city, but also a fragment of the chronicle of world and culture. It is certainly as valuable a document as anything preserved in the Museum of History and Industry." (Read 1969, pp. 43–45)

Газ зауыттары паркінің ерте тарихынан басқа, жерді қайта жаратуға және өнеркәсіптік сақтауға қатысты әсері мен әдістері Сиэтлден тысқары да таралады. GWP өнеркәсіптік нысандарды қайта құрудың прототипі ретінде ұлттық және халықаралық деңгейде танылды. Ол зерттеледі, үлгілі модель ретінде келтіріледі және оқулықтар мен ғылыми еңбектерде сілтеме жасалады. Ашылғаннан бері GWP дизайнның, көрегенділіктің және инновацияның үлкен жетістіктері үшін көптеген марапаттар алды. Президенттік сыйлықтың қазылар алқасы: «Бұрынғысынан мүлдем үмітсіз және ескірген өнеркәсіптік нысанды қайта жаңартудың керемет және тартымды мысалы. Бұл жойылмай немесе жасырылмай, көңіл көтеріп, жеңіл ортаға айналдырылды. Бұл – қауымдастық үшін тарихи маңызы бар жоба. Американдық технологияның сақталған символы» деді. «Шөпті төбедегі мұнаралардың қара силуеттері жағалаудың жарқын коллажына қарсы таң қалдыратындықпен көрінеді, бұл индустриалды адамның еңбектерінің пиктограммасы болуы мүмкін» («Австралия пейзажы», 1980 жылғы ақпан).