Томас Мотт Осборн: Американдық реформатор және түрме басшысы

Кіріспе

Американдық түрме қызметкері және реформатор (1859–1926)

Томас Мотт Осборн (23 қыркүйек 1859 – 20 қазан 1926) – американдық түрме қызметкері, түрме реформаторы, өнеркәсіпші және Нью-Йорк штатының саяси реформаторы.

Өмірбаян

Ол 1859 жылдың 23 қыркүйегінде Нью-Йорк штатының Оберн қаласында Дэвид Мунсон Осборн (1822–1886) мен Элиза Лиди Райт (1822–1886) отбасында туған.

Алғашқы жылдар

Томас Осборн Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Адамс академиясына оқуға түсіп, 1884 жылы Гарвард университетін үздік дипломмен бітірді, сондай-ақ ол Гарвард Ынтымақтастық қоғамын құрушылардың бірі болды. Дэвид Мунсон Осборнның 1886 жылы қайтыс болуымен Томас Осборн отбасылық өндіріс компаниясының, DM Osborne & Co. президенті болды. 1886 жылы Агнес Литгоу Девенске үйленді. 1896 жылдың 26 наурызында оның әйелі төртінші ұл туғаннан кейін бірнеше ай өткен соң қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Томас Мотт Осборн 1885 жылдан 1896 жылға дейін Оберн мектеп кеңесінде қызмет етті, тарихындағы ең жас төраға атанды. 1896 жылы ол өзін-өзі басқаратын жастар колониясы – Джордж Жүніор Республикасының мүшесі болып сайланды, жақын арада оның төрағасы болып, Нью-Йорк штатының оны жабуына қарсы науқанды жетектеді. 1898 жылы Нью-Йорк штатының сайлауында ол Тәуелсіз азаматтар партиясынан Нью-Йорк штатының вице-губернаторы лауазымына кандидат болды. Осборн 1902 жылы Оберн қаласының мэрі болып сайланды және екі мерзім қызмет етті. Ол өзін жасырып, жергілікті таверналарға барып, адамдардың сөйлескендерін тыңдап, халық пікірін білуге тырысты. 1903 жылы DM Osborne & Co. Солтүстік Америкадағы ауыл шаруашылығы құралдарын өндіруші үшінші ірі компанияға айналды. 1903 жылы отбасы компанияны International Harvester Trust компаниясына сатты, ал Осборн әлеуметтік реформалар мен қоғамдық қызметпен айналысуға кірісті. 1905 жылы International Harvester басқаруды өз қолына алды. 1905 жылы ол «Auburn Daily Citizen» атты күнделікті газетті шығарды, ол қаланың басты газеті «Auburn Daily Advertiser»-ге қарсы прогрессивті дауыс болды. Осборн отбасы әлі де «The Nation» газетін шығарып, оған иелік етеді, ол алғаш рет 1836 жылғы құлдырауға қарсы қозғалыс кезінде жарық көрген.

Реформатор

1907 жылы губернатор Чарльз Эванс Хьюз Осборнды штаттың бірінші Нью-Йорк мемлекеттік қызмет комиссиясында штаттан тыс комиссар ретінде қызмет етуге таңдады. Бір кезде теміржолдар ұсынғандай, штаттарын қауіпсіз түрде қысқарта алатынын анықтау үшін Осборн саяхатшы болып киініп, пойызбен сапар шекті және Сиракуза қаласында (Нью-Йорк) полицияға ұсталды. Бірақ комиссияға ұсынған есебі теміржол қызметкерлерін сақтап қалу туралы шешім қабылдауға ықпал етті. Дегенмен, Осборнның түрлі есімдермен және киімдермен саяхаттауға бейімділігі және Луис Шейделлинменғы жақын қарым-қатынасы – Осборнның гомосексуалды қарым-қатынаста екені туралы қауесеттердің таралуы оның болашақ саяси амбицияларына кедергі келтірді. 1910 және 1912 жылдар аралығында Осборн Нью-Йорк штатының сенаторы Франклин Делано Рузвельтпен және Луис МакГенри Хоумен бірлесіп, Нью-Йорк штатының Демократиялық партиясын реформалауға тырысты. Ф.Д.Р., Хоу және Осборн Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Тамани Холл мен Уильям Рэндольф Херсттің ең белгілі қарсыластары болды. Бірақ 1912 жылғы ұлттық Демократиялық конвентте үштік Вудро Вильсонды президенттікке ұсыну үшін жұмыс істегенімен, Вильсон штаттық Демократиялық партияның осы фракциясын елемеді және штатты өкілдік ету үшін Таммани Холл басқаратын үлкен қанатын таңдады. Осборн наразылық білдіріп саясаттан кетті. 1912 жылы, ауру төсегінде жатқанда, Осборн Калифорниядағы Сан-Квентин түрмесінің бұрынғы тұтқыны Дональд Лоуридің «Түрмедегі өмірім» атты кітабынан шабыттанды. Келесі жылы ол Нью-Йорк губернаторы Уильям Сулзерді түрме реформасы жөніндегі жаңа штаттық комиссияның төрағасы етіп тағайындауға көндірді. Комиссия атынан ол сол жылы Ауберн түрмесіне, қазіргі Ауберн түзеу мекемесіне, түрме киімімен кірді және әкімшіліктен оны басқа тұтқындар сияқты қарауын талап етті. 29 қыркүйекте Осборн «Том Браун» атымен 33 333X нөмірімен алты күнге түрмеге қамалды. Ол өзінің тәжірибесін «Түрме қабырғаларының ішінде» атты кітабында баяндады. 1914 жылы жарық көрген бұл кітап оны сол замандағы түрме реформасының ең белгілі жақтаушысына айналдырды.

In 1907, Governor Charles Evans Hughes selected Osborne to serve as upstate commissioner on the state's first New York Public Service Commission. At one point, to determine whether railroads could safely trim staff as they proposed, Osborne dressed as a hobo and rode the rails and was once arrested by police in Syracuse, New York in the course of his sleuthing. His report to the commission, however, was instrumental in persuading the panel to order railroad staff maintained. However, his propensity to travel in a variety of odd disguises and his close relationship with Louis Schaedeline, a handyman with whom Osborne was rumored to be having a homosexual affair, proved fatal to Osborne's future political ambitions. Between 1910 and 1912, Osborne teamed with Franklin Delano Roosevelt, then a New York State senator, and Louis McHenry Howe in unsuccessful efforts to reform the New York State Democratic Party. FDR, Howe, and Osborne were upstate New York's best known foes of Tammany Hall and William Randolph Hearst. But after the 1912 national Democratic Convention, where the three worked for the presidential nomination of Woodrow Wilson, Wilson ignored their faction of the state Democratic party and instead selected the larger, Tammany Hall led wing of the Democratic party to represent the state. Osborne quit politics in disgust. In 1912, sick in bed, Osborne was inspired to read My Life In Prison by Donald Lowrie, a former inmate of San Quentin prison in California. The following year, he persuaded New York Governor William Sulzer to appoint him chairman of a new State Commission on Prison Reform. On behalf of the commission that year he entered the Auburn Prison, now Auburn Correctional Facility, in prison garb insisting to the administration that he be treated like any other prisoner. On September 29, Osborne began six days of imprisonment as "Tom Brown," Inmate 33,333X. He recorded his experiences in Within Prison Walls. Its publication in 1914 made him the most prominent prison reform crusader of his day.

Синг-Синг түрмесінің бастығы

1914 жылғы 1 желтоқсанда Осборн Оссинингтегі (Нью-Йорк штаты) Синг-Синг түрмесінің бастығы болып тағайындалды, бұрынғы судья Джордж С. Видтің орнына келді. Түрмедегі тұтқындарға үн қозғағаннан кейін, ол түрме ішінде бір апта болды, тағы да түрмені тұтқындардың көзқарасымен бастан кешірді. Содан кейін ол күзетшілер мен тұтқындарды таң қалдырып, қарусыз және эскортсыз түрме ауласына кірді. Ол түрмеде "Өзара көмек лигасы" деп аталатын ішкі басқару жүйесін құрды және күзетшілер мен тұтқындардың ынталы қолдауын тез арада жеңіп алды. Оның басты қарсыластары – оның реформаларына дейін басқаларды қорқытып немесе қаржылық мүмкіндіктерін пайдаланып күзетшілерге пара беріп, жүйеде жайлы өмір сүрген тұтқындар болды. Олардың бірі, ұрлық қылмысы үшін түрмеде отырған бұрынғы Манхэттен банкирі, өзінің қаржылық және саяси байланыстарын Осборн басшылығының "бұрмаланған тергеуін" ұйымдастыру үшін пайдаланды. Оған жалған куәлік беру, қызметтік міндеттерін орындамау және "қамаудағы адамдармен заңсыз [сексуалдық] қатынас жасау" айыптары тағылды, сол кезде Осборн штарт бойынша лекциялық тур ұйымдастырып, қарсы тұрды. Карнеги залында оның қорғауын қолдаған екі ірі митингі өтті, соның біріне Гарвард университетінің зейнеткер президенті Чарльз Уильям Элиот қатысты. Түрме күзетшілері де қолдау хат жазды. Сот судьясы Осборн кінәсіз деп танығаннан кейін, ол Синг-Сингке жеңіспен оралды. "Нью-Йорк Таймс" газетінің бірінші бетінде түрмедегі той туралы былай делінген: "Тұтқындардың карнавалы Осборнды қарсы алды; киімдерін киген, қуаныштан сарсаң тұтқындар Синг-Сингте оған арнап қойылым қойды, жүздеген көрермендер болды". 1916 жылдың соңында Осборн жоғары лауазымдағы басшыларымен және Нью-Йорк штатының губернаторы Чарльз С. Уитменмен күресуден шаршап, Синг-Синг түрмесінің бастығы лауазымынан кетті.

Портсмуттағы қолбасшы

1916 жылы әскери-теңіз министрі Джозеф Даниельс, Нью-Йорк штатының реформа саясатында Осборнның одақтасы болған, әскери-теңіз министрінің орынбасары Франклин Делано Рузвельттың ұсынысымен, Мэн штатының Киттери қаласындағы Портсмут әскери-теңіз түрмесіндегі жағдай туралы есеп беруді тапсырды. Осборн бұл түрмедегі жағдайды тағы да тексеру үшін, басқа тұтқындар сияқты түрме ішінде өмір сүрді. Ол реформаға зәру мекемені тапты. Нью-Йорктегі Twentieth Century клубында сөйлеген сөзінде ол "адамгершіліксіз" формалар мен "абсурдты" процедураларды айыптады: "Ерлер теңіз қабырғасында жұмыс істеп келгеннен кейін, олар құм, тас және теңіз балдырларынан басқа ештеңе ала алмайтын жерден, киімдерін шешіп, тексеріледі". 1917 жылдың шілдесінде, АҚШ Әскери-теңіз күштерінде лейтенант-коммандер болып, Портсмут әскери-теңіз түрмесінің командирі лауазымын иеленді, ол осы лауазымда екі жарым жыл бойы болды. Осы жылдары Осборн, жоғары офицер ретінде Остин МакКормикпен танысып, оған жетекшілік жасады. Остин МакКормик Осборнның 1926 жылы қайтыс болғаннан кейін де, 1931 жылы өзінің маңызды еңбегі "Ересек тұтқындардың білім алуы" атты кітабын жариялады. МакКормик сондай-ақ Беркли университетінің криминология факультетінің деканы және Осборн қауымдастығының атқарушы директоры болды, бұл түрме реформасымен айналысатын ұйым бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. Портсмутте қызмет еткен кезінде Осборн тұтқын және болашақ жазушы Виктор Фолк Нельсонмен танысып, оған ұзақ мерзімді жетекшілік жасады. 1921 жылы Бостонның Чарльзтаун мемлекеттік түрмесінен қашқан Нельсонды өзіне жүгінуге Осборн көндірді.

Кейінгі мансап

Оның кітаптары, қоғамдық сөздері және танымал болуы сол кездегі АҚШ түрмелерінде кең таралған "тыныштық ережесі" деп аталатын жазалаулар, дене жазалау және басқа да тұтқындарға жасалған зорлық-зомбылықтарды тоқтатуға көмектесті. Бірақ Осборнның қастерлеген тұтқынның өзін-өзі басқару жоспары, "Өзара әл-ауқат лигасы" 1926 жылы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай жойылды. Оның алғашқы тәжірибелері баспасөз тарапынан көбінесе қынжырлы күлкімен қарсы алынса да, өмірінің барысында ол баспасөз бен жұртшылықтан да сынымен құрметті иеленді.

Өлім

1926 жылы 20 қазанда Нью-Йорк штатының Оберн қаласында дүниеден өтті. Ол Портсмут түрмесінің киімімен Оберндегі Форт-Хилл бейістігіне жерленді.

Мұра

1933 жылы «Әлеуметтік қорғау лигасы» қауымдастығы және Осборн құрған бірнеше басқа ұйымдар біріктіріліп, Осборн қауымдастығы ретінде қайта ұйымдастырылды. Қауымдастық қазір қылмыстық әділет жүйесінің барлық кезеңдерінде жұмыс істейді, тұтқындаудан және «алдын ала кезеңнен» бастап, түрмедегі және босатылғаннан кейінгі қоғамдық бағдарламаларға дейін. Осборнның негізін қалаушы рухына ада болған қауымдастықтың 25 бағдарламасы жеке тұлғаларға өмірлерін құруға немесе қайта жаңартуға мүмкіндік, қажетті құралдар мен қолдау көрсетуге бағытталған.