Кіріспе

Джон Говард (1726 жылдың 2 қыркүйегі – 1790 жылдың 20 қаңтары) – ағылшын түрме реформаторы және қайырымдылық жасаушы.

Туу және ерте өмір

Хауард Солтүстік Лондонда, Хакниде немесе Энфилдте дүниеге келген. Оның әкесі, Джон да, қаладағы Смитфилд базарында бай төсемші болған. Оның анасы, Энн Петтит немесе Чолмли, ол бес жасында қайтыс болды. "Денсаулығы нашар бала" деп сипатталған ол, Лондоннан шамамен елу шақырым қашықтықтағы Бедфордширдегі Кардингтонға тұруға жіберілді, онда оның әкесіне мүлік болған. Әкесі, қатаң тәртіпті және мықты діни сенімдері бар адам, жас Джонды Джон Ворсли басқаратын Хертфордтағы мектепке жіберді. Одан кейін ол Джон Эймс басқаратын Лондондағы диссидент академиясында оқыды.

Түрмеге келген қонақ

Джон Говард 1774 жылы Бедфордширдің жоғары шерифі болып тағайындалды, бастапқыда бір жылдық мерзімге. Өз міндеттерін округтік шерифтің орынбасарына жүктемей, Говард округтік түрмені өзі тексерді. Ол көргендер оны қатты таңқалдырды және Англиядағы түрмелерді тексеруге жетеледі. Говардты ең қынжырлатқан мәселе – түрме бастығына төленетін ақыны төлей алмайтын тұтқындардың жағдайы еді, бұл ақы түрменің иесіне немесе күзетшісіне күтіп-ұстау үшін төленетін сома болатын. Ол бұл мәселені парламентке көтерді және 1774 жылы Төменгі палатаның арнайы комитетіне түрмелердің жағдайы туралы куәлік беруге шақырылды. Көбінесе кездеспейтін жағдай ретінде, Говард Палата алдына шақырылып, оның "адамгершілігі мен ынтасы" үшін көпшілік алдында алғыс айтылды. Англия, Шотландия, Уэльс және Еуропаның кең аумағындағы бірнеше жүз түрмені аралаған Говард 1777 жылы "Түрмелердің жағдайы" атты кітабының бірінші басылымын жариялады. Кітапта ол барған түрмелердің толыққанды сипаттамасы, жоспарлары мен карталары, сондай-ақ қажетті жақсартулар туралы егжей-тегжейлі нұсқаулар, әсіресе гигиена мен тазалыққа қатысты мәселелер келтірілді, олардың жетіспеуі көптеген өлімге себеп болатын. Говардтың тұтқындарды оқшаулау туралы пікірлеріне кейін Элизабет Фрай қарсылық білдірді, ол тұтқындардың бірлесіп болуының маңыздылығына сенді. Төменде Абингдон, Оксфордширдегі Брайдвелл түрмесінің сипаттамасы келтірілген, ол типік мысал: Екі лас күндізгі бөлме; және үш жағымсыз түнгі бөлме: еркектерге арналған бөлме сегіз фут шаршы; әйелдердің бірі тоғыз сегіз, екіншісі төрт жарым фут шаршы: сабан шаңға айналып, жәндіктерге толы болды: сот залы жоқ: тұтқындарға қолжетімді су жоқ. Кішігірім қылмыскерлер тізгіленген: соңғы сапарымда сегіз әйел болды. Говард өз жұмысын гуманитарлық деп санады. Терри Карлсон 1990 жылы Говард туралы жазған өмірбаяндық еңбегінде былай деп атап өтеді: Говардтың жақсартулар бойынша жасаған егжей-тегжейлі ұсыныстары тұтқындардың физикалық және психикалық денсаулығын, сондай-ақ түрменің қауіпсіздігі мен тәртібін арттыруға бағытталған. Оның түрменің орналасуы, құрылысы, жабдықталуы, сумен қамтамасыз етілуі және тұтқындардың тамақтануы сияқты мәселелерге қатысты ұсыныстары гигиена мен денсаулықты жақсартуға көмектесті. Түрме қызметкерлерінің сапасына, денсаулық сақтау мен тәртіп нормаларын сақтау ережелеріне және тәуелсіз инспекциялық жүйеге қатысты ұсыныстар түрме қызметкерлерінің моральдық үлгі болу қажеттілігін көрсетеді. 1777 жылдың сәуір айында Говардтың қарындасы қайтыс болып, оған 15 000 фунт стерлинг және үйін қалдырды. Ол бұл мұраны және үйін сатудан түскен ақшаны түрмелерді жақсарту жұмысына жұмсады. 1778 жылы ол тағы да Палатада сауалнамаға алынды, бұл жолы "Хульк" немесе түрме кемелері туралы сұрақтар талқыланды. Куәлік бергеннен екі күннен кейін ол қайтадан Еуропаны аралап, Голландиядан бастады. 1784 жылға қарай Говард түрмелерді аралау үшін 67 592 км-ден астам жол жүргенін есептеді. Ол Дублин университетінің құрметті заң докторы атағын алды және Лондон қаласының құрметті азаматы болды. Оның төртінші және соңғы ағылшын түрмелеріне сапары 1787 жылдың наурыз айында басталды және екі жылдан кейін ол "Ағылшын түрмелерінің жағдайы" және "Еуропаның негізгі карантин орындары туралы есеп" атты кітаптарын жариялады.

Өлім

Говардтың соңғы саяхаты оны Шығыс Еуропаға және Қырымға жеткізді. Херсон қаласында түрмеге барғанда ол тиф жұқтырып, 63 жасында қайтыс болды. Ол солтүстікке қарай Дофиновка (Степановка) ауылындағы қоршалған далаға жерленді. Оның қарапайым жерлеу рәсімі өткізілуі туралы тілегіне қарамастан, бұл шара әсем әрі кең ауқымды болды, оған Молдавия князі Эммануэль Джанни Русет, Николай Мордвинов және Ресей қызметіндегі адмирал Джон Пристман қатысты. 1790 жылдың ақпанында оның қайтысы туралы жаңалық Англияға жеткенде, Джон Говардтың жарты пеннилік Кондер Токендерінен ескерткіш серия соғылды, оның ішінде Бат қаласында айналымға түскенінің арт жағында "Алға қадам басыңдар" және "Түрмедегі қарызкерлерді есіңнен шығарма" деген жазулар болды. Джон Говардты көптеген замандастары ерекше тұлға деп санады. Психиатр Филип Лукас және математик Иоан Маккензи Джеймс Говардтың Аспергер синдромы болуы мүмкін деген болжам жасады.

Отбасы

1758 жылы Хауард Генриетта Лидсқа екінші әйелі ретінде үйленді, ол эдвард Лидстің (1758 жылы қайтыс болған) қызы еді, ол заңгер болған. Ол 1765 жылы, Джон есімді ұлын туғаннан кейін бір апта өткен соң қайтыс болды. Кіші Джон өте ерте жасында пансионға жіберілді. Жас Джон гомосексуализм жасағаны үшін Кембридж университетінен қуылды, 21 жасында ақыл-есі дұрыс емес деп танылды және 1799 жылы он үш жыл психиатриялық клиникада жатқаннан кейін қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

Говард Лондонның Сент-Пол соборында мүсіні орнатылған алғашқы бейбіт тұрғын болды. Бедфордта да мүсін қойылды, ал Херсон қаласында Джон Хавиланд салған ескерткіште тағы бір мүсін орнатылды. Оның бюсті Ұлыбританиядағы Виктория дәуіріндегі түрмелердің архитектурасында, мысалы Шрусберидегі түрмеде кездеседі. 1790 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды.

Ұйымдар

Оның өлімінен кейін шамамен сексен жыл өткен соң, Лондонда "жазалаудың ең тиімді тәсілдерін жетілдіру және қылмыстың алдын алу" мақсатында, сондай-ақ "қылмыскерлерді түзеу және қылмыстың түбегейлі алдын алуын" ілгерілету үшін "Говард қауымдастығы" құрылды. 1867 жылғы алғашқы жылдық есебінде қауымдастық өз күш-жігерін "жаңаруға және жалақы төленетін түрме еңбегіне, сондай-ақ өлім жазасын жоюға" бағыттағанын мәлімдеді. 1921 жылы қауымдастық Жаза реформасы лигасымен бірігіп, "Жаза реформасы үшін Говард лигасы" атанды. Бүгінде Говард лигасы Ұлыбританиядағы ең ірі жаза реформасы ұйымы болып табылады. Джон Говардтың есімін Канададағы коммерциялық емес ұйымдар қабылдады, олар өздерін белгілі бір аймақтағы "Джон Говард қоғамы" деп атайды және әрбір қоғам қылмысқа және оның салдарына тиімді, әділ және гуманистік жауап беруге тырысады. Қазіргі уақытта Канаданың барлық провинцияларында және Солтүстік-Батыс территорияларында 60-тан астам Джон Говард қоғамы жұмыс істейді. 1855 жылы АҚШ-тың Вирджиния штатының Норфолк қаласында құрылған қайырымдылық ұйымы "Говард қауымдастығы" да оның есімімен аталады. Жаңа Зеландияда да Жаза реформасы үшін Говард лигасы бар. 1901 жылы құрылған Иллинойс штатының Джон Говард қауымдастығы түзету мекемелерін, саясатын және тәжірибесін тәуелсіз бақылайды және Иллинойста әділ, гуманистік және тиімді қылмыстық сот жүйесіне қол жеткізу үшін қажетті реформаларды ілгерілетеді. АҚШ-тың Алабама штатында орналасқан Сэмфорд университеті 1841 жылы баптистер тарапынан "Говард колледжі" ретінде құрылды. Сэмфордтың Говард өнер және ғылым колледжі университеттің құрамындағы бөлім болып қала береді.

Басқа

Говардтың мүсіні Сент-Пол соборында орналасқан, бұл азамат есімдерінен алғаш рет қойылған ескерткіш. Бедфордта оның өлімінің жүз жылдығына орай 1890 жылы үлкен қоладан жасалған мүсіні орнатылды. Джон Говардтың терракотадан жасалған бюсті HM Wormwood Scrubs түрмесінің қақпасына енгізілген, ал тағы бір бюсті Шрусбери түрмесінің кіреберісінде тұр. Вашингтондағы Сент-Элизабетс ауруханасындағы Джон Говард павильоны – Колумбия округінің сот-психиатриялық ауруханасы. Оның ең танымал тұтқыны – 1981 жылы АҚШ президенті Рональд Вильсон Рейганды өлтіруге талпынған Джон Хинкли кіші. Лондонның Клэптон қаласындағы (қазір Клэптон қыздар академиясы) Джон Говард мектебі оның құрметіне аталған.

Вегетариандық

Говард ішімдік ішпейтін және вегетариандық болатын. Ол қайтыс болғаннан көп жыл бұрын вегетариандыққа көшкен. Бірде ол Лондондағы үйінде "жеті жылдың ішінде ондаған ет тағамдары болған жоқ" деді. Ол сүт, жемістер, көкөністер, май, шай және сумен қоректенді. Швецияға сапар барысында Говард вегетариандық диетамен өмір сүрудің өте қиын екенін анықтады. Бұл қыс айларында көкөністердің азы болуымен және оларды алудың қиындығымен байланысты болды. Оның диетасы тек қалың нанмен шектелді. Ол өзінің вегетариандық диетасының арқасында лас түрмелерде кездесетін түрме қызбасына қарсы иммунитетін сақтағанын айтты.