Турок: Тас Ұлының Тарихы

Кіріспе

Шығармалық кейіпкер

Турок – алғаш рет американдық комикстерде, Western Publishing компаниясы Dell Comics лицензиясы арқылы шығарылғанда пайда болған ойдан туған кейіпкер. Ол алғаш рет Four Color Comics #596 (қазан/қараша 1954) санында пайда болды. Екінші Four Color санынан (#656, қазан 1955) кейін, кейіпкер жеке тақырыпқа ие болды – «Турок, Тас Ұлы» (#3, наурыз-мамыр 1956) – ол 1956 жылдан 1982 жылға дейін Dell және содан кейін Gold Key Comics баспаларында жарық көрді. Соңынан ол Valiant Comics, Dark Horse Comics және Dynamite Comics баспаларында да пайда болды. Бұл кейіпкер 1997 жылы Acclaim Entertainment баспасынан шыққан «Turok: Dinosaur Hunter» ойынынан бастап, танымал бейнеойындар сериясына әсер етті. Келесі жылдары әртүрлі ойын консольдары үшін бірнеше жалғасы шығарылды.

Батыс баспасы

Түпнұсқа комикс, «Turok, Stone ұлы» деп аталатын, Рекс Максон салған. Турок пен Андар кейіпкерлерін жасаған авторлық құқыққа қатысты дау бар, тарихшылар Мэтью Х. Мерфи, Гейлорд Дю Буа және Пол С. Ньюманды осы туындының алғашқы жазушылары деп санайды. Батыс баспасының нұсқасындағы Турок – Колумбтан бұрынғы дәуірдегі американдық үндіміс (алғашқы санында, Dell Four Color #596, 21 және 32-беттерде мандан тайпасынан екені көрсетілген), ол өзінің інісі Андрмен бірге динозаврлар мекендейтін оқшауланған аңғарда жоғалған. Турок көптеген тарихи алдындағы жануарларды «құс-қонақтар» (honkers) деп немесе олардың ең айқын ерекшеліктерімен атайды (тираннозаврларды – «жүгіргіштер», птерозаврларды – «ұшқыштар», велоцирапторларды – «айқайлағыштар», плезиозаврларды – «теңіз шайтандары», трицератоптарды – «шабуылдаушылар» және т.б.). Дю Буаның әңгімелерінде Турок пен Андар аңғардан шығудың жолын іздейді. Нью-Мексикодағы Карлсбад үңгірлеріне жасаған сапарынан әсер алған Дю Буа осы аймаққа жасаған сапарынан «Жоғалған аңғар» атты туындыны жасады. Four Color #596 және #656 журналдарында екі рет жарияланғаннан кейін, комикс 27 нөмірден (#3–29) Dell Comics (1956–1962) баспасынан шықты; содан кейін Gold Key Comics баспасынан #30–125 (1962–1980) шығарылды; және соңында Western баспасының Whitman Comics таңбасымен #126–130 (1981–82) шығарылымдары жарық көрді. Алғашқы «Turok» комиксі (Four Color #596) бастапқыда Дю Буа «Жас шоқбарыс» (Young Hawk) әңгімесі ретінде жазылған. Young Hawk – Дю Буа жасаған ертеректегі американдық үндіміс комиксі, ол Dell баспасының The Lone Ranger комикс сериясында пайда болған. Суретшілер Турокты ұзақ уақыттан бері ересек адам ретінде бейнелегенімен, Дю Буаның серияға арналған соңғы сценарийлерінде (Turok #8) Турок пен Андарды «жастар» деп сипаттап, оларға сәйкес әңгімелер енгізді. Бұл комикстің алғашқы мақаласы былай басталады: «Турок пен Андар, үнді жастары, Карлсбад аймағындағы терең каньондардың күрделі желісіне жол тауып алды, онда ежелгі тіршілік нысандары әлі де бар. Олар шығудың жолын таба алмады». Екінші оқиға былай жалғасады: «Нью-Мексиконың Карлсбад аймағындағы терең каньонда тұзаққа түскен екі үнді жасы, Турок пен Андар, әлемнің басқа бөліктерінен жоғалған ежелгі тіршілік нысандарымен кездесті». Дю Буаның соңғы Турок әңгімесінде (No8, «Турок азаттыққа жол іздейді», онда Турок «жіңішке аяқты жаратылыстар» деп атаған жылқылардың үйірін кездестіреді, оларға сөздері жетпейді, өйткені жылқы испандықтармен Америкаға әлі қайта әкелінген жоқ), Турок жарларды басып өтеді және Жоғалған аңғардан қашып шығады. Бірақ ол жарақат алғаннан кейін қалған Андр үшін қайта оралады. Көп ұзамай қар көшкіні шығыс жолды жауып, оқиғалар қайта басталады. Пауль С. Ньюман кейіннен «Turok» әңгімелерін жазуға кірісті.

The original comic, titled Turok, Son of Stone, was illustrated by Rex Maxon. The writer creator credit for the characters of Turok and Andar is disputed, with historians citing Matthew H. Murphy, Gaylord Du Bois, and Paul S. Newman as the feature's earliest writers. The Western Publishing version of Turok was a Pre Columbian era Native American (identified as Mandan in the first issue, on page 21 and 32 of Dell Four Color #596) who, along with his brother, Andar, finds himself lost in an isolated valley populated by dinosaurs. Turok refers to many of the prehistoric animals as "honkers" or by their most obvious characteristics (tyrannosaurus are called "runners", pterosaurs are called "flyers", velociraptors are "screamers", plesiosaurs are "sea demons", Triceratops are "rammers", etc.). The Du Bois stories involve Turok and Andar seeking a way out of the valley. Du Bois was influenced by his visits to Carlsbad Caverns in New Mexico, and developed the "Lost Valley" from his visits to the area. After two appearances in Four Color #596 and #656, the title ran 27 issues (#3–29) published by Dell Comics (1956–1962); then issues #30–125 (1962–1980) from Gold Key Comics; and finally issues #126–130 (1981–82) under Western's Whitman Comics imprint. The first Turok one shot (Four Color #596) was originally written by Du Bois as a Young Hawk story. Young Hawk was an earlier Native American comic book feature Du Bois created, which appeared in Dell's The Lone Ranger comic book series. Although the artists had long since established Turok as an adult, Du Bois's last scripts for the series (Turok #8) still introduced stories by describing Turok and Andar as "youths", more befitting Young Hawk than Turok (though Andar was depicted as a youth). The first story in that issue begins as "Turok and Andar, Indian youths, have found their way into a strange network of deep canyons in the Carlsbad area, where ancient forms of life still exist They have found no way to get out". The second story begins where "trapped in a deep canyon in the Carlsbad area of New Mexico, Turok and Andar, two Indian youths, have met ancient forms of life which have disappeared from all other parts of the world". In Du Bois' last Turok story (issue #8, "Turok Seeks the Trail to Freedom", in which Turok encounters a herd of horses, which he calls "slim legged creatures", having no word for them, as the horse had not yet been reintroduced to the Americas by the Spanish), Turok scales the cliffs, and escapes the Lost Valley. However, he returns for Andar, who was left behind after being injured. Soon, an avalanche permanently seals the way out and the series begins anew. Paul S. Newman began writing the Turok stories afterward.

Батыл комикстер

1992 жылы Valiant Comics жаңадан жасалған Турокты таныстырды, ол Magnus: Robot Fighter #12 комиксінде алғаш рет пайда болды. Осы нұсқада идея мен оқиға орны өзгертілді. Турок пен Андар енді 18 ғасырдың американдық үндістері болды. Оқшауланған аңғар "Жоғалған жерлер" деп аталды – демон, динозаврлар мен шетелдіктердің гүлденетін жері, онда "уақыттың мәні жоқ". Космикалық аномалия Жоғалған жерлердегі уақытты өзін-өзі қайталайтын циклмен қозғалтады (яғни, сыртында миллиондаған жылдар өте қалса, ішінде уақыт дерлік қозғалмайды). "Бірлік" – Valiant Comics-тің барлық желісін қамтитын кроссоверлік оқиғасы, бұл идеяны одан да өзгертіп жіберді. Кроссовердің басты жауы, психоздық супер күшті Анақұдай, Жоғалған жерлерді өзінің операциялық базасы ретінде пайдаланады. Ол динозаврларға интеллекті күшейтетін имплантаттарды орнатады, оларды "бионизаврларға" айналдырады. Анақұдай мен Valiant ғаламының батырлары арасындағы соңғы шайқастан кейін Жоғалған жерлер жоғала бастайды. Турок пен Андар апокалиптикалық болашаққа лақтырылады, ал бір топ бионизаврлар олармен бірге Жерге келеді. Осыдан кейін олар болашақ әлемдегі демон мен шетелдіктермен, сондай-ақ түрлі Лавкрафттық құбылыстармен және жоғары технологиялық болашақ жауынгерлерімен күресуге тырысатын қатал аңшыларға айналады. Анақұдай осы болашақта билікті басып алып, өзінің империясын қайта құруға кіріседі және Турок пен Андарды іздеп тауып, өлтіруге тырысады. 1993 жылы Туроктың "Турок: Динозаврларды аулаушы" комиксінің жаңа томы жарық көрді. Valiant компанияны Acclaim сатып алғанға дейін 53 нөмір жариялады, соның ішінде Turok: Динозаврларды аулаушы #0–47, Түпнұсқа Турок: Тас баласы #1–2, 1994 жылы Turok: Динозаврларды аулаушы жылнамасы және 1996 жылы екі бөлімді Turok the Hunted мини-сериясы. Turok: Dinosaur Hunter #1 маусым айындағы ең көп сатылған комикстердің алтыншы орынында болды, тек "Reign of the Supermen!" комиксінің алғашқы бес санынан ғана төмен тұрды.

Коммикстерді мақтау

1997 және 1998 жылдары Acclaim Comics баспасынан жаңа «Turok» сериясы жарық көрді. Жаңа Acclaim Comics әлемінде «Turok» – кейіпкердің есімі емес, «Тастың ұлы» деген мағына беретін лауазым. «Turok» осы және басқа өлшемдер арасындағы тосқауылдарды қорғауы тиіс – барлық әлемдердің білігі «Жоғалған жерлерде», онда уақыт пен кеңістіктен әртүрлі жаратылыстар тартылып, «уақыттың мәні жоқ» болған жерде жатыр. Соңғы «Turok» – Жошуа От тұқымы, «Жоғалған жерлерді» жаулап алуға тырысатындарды тоқтату үшін балама әлемдер арасында саяхаттауы керек, осылайша бүкіл көпқабатты әлемді қорғауы тиіс.

Dark Horse Comics-тің кітаптары

Жаңа Turok сериясы, қайтадан "Turok: Stone ұлы" деп аталды, 2010 жылы Dark Horse Comics компаниясы Classic Media лицензиясы бойынша жарыққа шықты. Серияны бұрынғы Valiant Comics авторы Джим Шутер жазды, ал суреттерін Эдуардо Франсиско салған. Бұл, сол жылы Dark Horse компаниясы классикалық Gold Key Comics шығармалары негізінде шығарған бірнеше серияның бірі болды. Барлық серия, Turok-ты қоса алғанда, қысқа ғана өмір сүрді, Turok тек төрт санына дейін жарық көрді.

Динамит комикстері

Dynamite Entertainment компаниясы DreamWorks Classics компаниясымен жасалған лицензиялық келісім бойынша Turok: Dinosaur Hunter атты жаңа Turok комикс-сериясын, сондай-ақ Gold Key Comics компаниясының басқа да мүліктеріне негізделген кітаптарды шығарды. Бұл атаудың авторы Грег Пак және Мирко Колак болды. Комикс сериясы 2014 жылы жарық көрді. Серия 12 нөмірден кейін аяқталды. 2016 жылы Турок "Алтын кілт: Альянс" атты бес бөлімді мини-сериалда пайда болды. Филь Хестер жазған және Брент Пиплс салған кітапта бірнеше Gold Key Comics кейіпкерлері басты рөлде ойнады. Dynamite 2017 жылы Чак Вендиг жазған және Альваро Саррасека салған Turok атты екінші Turok комикс-сериясын жариялады. Онда сондай-ақ, тағы бір "Алтын кілт" кейіпкері – Доктор Спектор туралы қосымша оқиғалар да болды.

Бейне ойындар

Тұңғыш Turok видео ойыны, Turok: Dinosaur Hunter деп аталады, 1997 жылы Nintendo 64 консолі үшін жарық көрді. Ойыннан кейін көптеген жалғасы шықты, олар Nintendo 64, Game Boy, Game Boy Color, PC, PlayStation 2, Xbox, GameCube және Game Boy Advance платформалары үшін шығарылды. 2008 жылы Turok ойыны PlayStation 3, PC және Xbox 360 үшін жарық көрді.

Мобильдік ойындар

Бастапқы мобильді ойынды Disney-дің Living Mobile Studios әзірледі және 2008 жылы Touchstone шығарды. Онда Джозеф Турок «Виски компаниясының» элиталық жасағының құрамында. Турок ұшақ апатынан құтылып, динозаврларға қарсы күресуге мәжбүр болады.

Анимациялық DVD

2008 жылдың басында Classic Media компаниясы "Тюрок: Тастың ұлы" атты 70 минуттық анимациялық DVD-дискі шығарды. Сценарийді Эван Бейли мен Тони Бедард жазды, ал түсірілім сценарийін Бедард дайындады. Бұл нұсқада Андар – Туроктың інісі емес, шөбересі. Адам Бич Турокқа дауыс береді, Айрин Бедард Катори рөлін (Туроктың інісі Нашобаның әйелі), Роберт Кнеппер – жау Чичак рөлін, ал Кри Саммер – Сепинтаға дауыс береді. Курт Геда, Дэн Риба және Фрэнк Сквиллес фильмнің әрқайсысы үштен бір бөлігін режиссерлік етті. Бұрынғы Disney (Аладдин және Геркулес: Анимациялық серия) продюсері Тэд Стоунс – бас режиссер болды.

Фильм

"Тюрок: Тастың ұлы" анимациялық фильміндегі кейіпкерге дауыс берген актер Адам Бич жоспарланған "Тюрок" фильміне қатысқанын және сценарий жазылып жатқанын айтты. 2008 жылдан бері осы жоба бойынша ешқандай жаңалық жоқ.