Кіріспе

Американдық саясаткер және бизнесмен (1792–1869)

Джеймс Гатри (5 желтоқсан 1792 – 13 наурыз 1869) – американдық заңгер, плантация иесі, темір жол президенті және Кентуккидегі Демократиялық партияның саясаткері. Ол Франклин Пирс және Джеймс Бьюкенен президенттер кезінде АҚШ-тың 21-ші қазынашылық министрі болды, содан кейін Луисвилл және Нэшвилл темір жолының президенті болды. Американдық Азамат соғысына дейін Кентукки заң шығарушы органының екі палатасында да, сондай-ақ Луисвилл қалалық кеңесінде қызмет етті (және 1860 жылғы президенттік сайлауда партиясының үміткерлігін жеңіп ала алмады), ал 1865 жылы Кентуккидің АҚШ сенаторы болды (1868 жылы денсаулығына байланысты қайтыс болғанға дейін қызмет етті). Гатри Кентуккидің АҚШ-тан бөлінуіне қарсы болды және 1861 жылғы бейбітшілік конференциясына қатысты. Азамат соғысы кезінде Одақ жағында болғанымен, президент Авраам Линкольннің соғыс министрі болу ұсынысынан бас тартты. Соғыстан кейін Кентукки сенаторы ретінде Гатри президент Эндрю Джонсонды қолдады және Конгресс жүргізген қайта құру саясатына қарсы болды. Гатри Луисвилл және Портленд каналы компаниясының директоры, Луисвилл университетінің бірінші президенті болды және 1849 жылғы Кентукки конституциялық конвенциясына төрағалық етті (осы конвенция штатта құлдықты жоюға дейін ресми ратификациялады). Азамат соғысы кезінде Гатри Луисвилл және Нэшвилл темір жолын мемлекеттік меншікке беруге бағытталған федералдық қысымға қарсы тұрды, бірақ Одақтың әскерлер мен жабдықтарды тасымалдауына рұқсат берді.

Ерте және отбасылық өмірі

Джеймс Гатри 1792 жылдың 5 желтоқсанында Кентукки штатының Нельсон округіндегі Бардстаун қаласында генерал Адам Гатри (1762–1826) және оның Пенсильванияда туған әйелі Хана Полк (1765–1842) отбасында дүниеге келген. Оның ата-бабалары Ирландиядан көшіп келгенімен, Гатри шотланд тегінен шыққан. Оның бір атасы Джеймс Гатри – 1661 жылы король Чарльз I-нің таққа қайта отыруынан кейін өлім жазасына кесілген шотланд дін қызметкері (дегенмен, 1690 жылы шотланд парламенті оның өліміне себеп болған айыптау туралы заңды кері қайтарған). Джеймс Гатри алғашқы білімін ағаш үйден салынған мектепте алған. 1812 жылы жас Джеймс Гатри Огайо және Миссисипи өзендері арқылы Нью-Орлеанға (Луизиана) жүк (және құлдар) тасымалдайтын салаңда жұмыс істеді. 1821 жылы Гатри Элиза Черчилль Пратерге үйленді. 1836 жылы Элиза Пратер Гатри қайтыс болғанға дейін олардың үш қызы болды: Мэри Элизабет, Энн Августа және Сара Джулия. Сара Джулия Гатри химияшы Дж. Лоуренс Смитке үйленді, оның құрметіне J. Лоуренс Смит медалі аталған.

Мансап

1817 жылы Кентукки штатының адвокатурасына қабылданған Гатри Бардстаун қаласында жеке құқықтық тәжірибесін бастады. 1820 жылы губернатор Джон Адейр Гатриді Кентукки штатының Джефферсон округі бойынша мемлекеттік прокурор етіп тағайындады, осыған байланысты Гатри сол кездегі Луисвилл қаласына көшті. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ Гатри қалалық сенімділер кеңесіне сайланды, ал кейін оның төрағасы болды.

Кентуккидің саясаткері

Джефферсон округі сайлаушылары 1827 жылы Кентукки штатының өкілдер палатасына демократ ретінде түскен Гатриді сайлады. Алғашқы жылы ол Ішкі жақсарту комитетінің төрағасы болды. Осы лауазымда ол көптеген жолдар мен каналдардың, сондай-ақ Луисвилл мен Франкфортты байланыстыратын темір жолдың салынуын ынталандырды. Ол Қаржы және Білім комитеттерінде жұмыс істеді. 1836 жылы Трансильвания университетінің медицина факультетінде дау туды. Гатри наразы болған бірқатар профессорларды Луисвиллге көшіп, Луисвилл медициналық институтын құруға шақырды, ол Луисвилл университетінің негізін қалады. 1843 жылы Гатри Луисвилл медициналық институтының үшінші президенті болды. 1846 жылы Кентукки штатының Бас Ассамблеясы Луисвилл университетін құрды, ол Луисвилл медициналық институтын өз ішіне біріктірді. Гатри 1847 жылдың 7 желтоқсанында университет президенті болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін қызмет етті. 1845 жылы ол Теннесси штатының Мемфис қаласында өткен ішкі жақсартулар жөніндегі конвенцияға делегат ретінде қатысты, оған Джон К. Калхун төрағалық етті. Гатри 1849 жылғы Кентукки конституциялық конвенциясында Луисвиллді өкілдік етті. Конвенция алдындағы басты мәселе құлдық еді. Гатри құлдарға ие болды және егер олар босатылса, олар қатыгез және басқаруға келмейтін болады деп сенді. Оның орнына Гатри кез келген уақытта алтынға айырбасталатын жалпы валютаны қабылдауды жақтады. Ол қазынашылық департаментінде тиімдірек процестерді қолдады және кеден агенттерінен тоқсан сайын емес, ай сайын есеп беруді талап етті. Ол Азамат соғысы кезінде темір жол президенті болып қызмет етті, ал 1868 жылы денсаулығына келіп, басқармаға бұрынғы Одақ генералы Уильям Текумсех Шерманды өзінің ізбасары етіп сайлауды ұсынды, бірақ 1869 жылы басқарма Рассел Хьюстонды таңдады. Осы уақытта Кентукки штатының делегаттары 1860 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында Гатриді президенттік лауазымға қолдады. Бірінші дауыс беруде Гатри 35,5 дауыс алды; отыз тоғызыншы дауыс беруде ол 66,5 дауысқа жетті, бірақ бәрібір 85 дауыспен көшбасшы Стивен Дугластан қалып қойды. Екінші дауыс беруде ол 5,5 дауыс алды, нәтижесінде Дуглас қажетті көпшілік дауысқа ие болды. Осы мәселе бойынша ол: «Мен сецессия сөзін жек көремін, өйткені ол алдау! Барлық нәрсені өз атауымен атаңыз! Оңтүстік штаттары революцияны бастады» деді. 70 жасында Гатри Кентукки штатының алты делегатының бірі болып 1861 жылғы Вашингтондағы Бейбітшілік конференциясына сайланды, мақсаты алдағы Азамат соғысын болдырмау үшін шаралар жасау еді. Гатри президент Эндрю Джонсонды қолдады, Фридмен бюросына және он төртінші түзетутің қабылдануына қарсы болды. 1868 жылдың 11 маусымында ол Луисвилл және Нэшвилл темір жолының президенті лауазымынан кетіп, өзінің орнына генерал Уильям Текумсех Шерманды ұсынды. АҚШ-тың Қазынашылық департаментінің Revenue Cutter Service бөлімі 1868, 1888 және 1895 жылдары Гатридің құрметіне шағын патрульдік кемелерге ат қойды.