Кіріспе

Жылан туысы Тифлопидтер – соқыр жыландар тұқымдасы. Олар негізінен Африканың тропикалық аймақтарында, Азияда, Америкада, Австралияның барлық құрлықтарында және түрлі аралдарда кездеседі. Ростральді қабыршақ ауызға жабысып, қазуға арналған құрал тәрізді құрылымды құрайды. Олар жер астында, қуыстарда тіршілік етеді, көру қабілетіне қажеттілік болмағандықтан, көздері көбінесе қалыпты күйінде сақталанбайды. Оларда жарық сезетін қара нүктелі көздері және тістері жоғарғы жақ сүйегінде орналасқан. Тифлопидтердің төменгі жақ буындары орын ауыстырмайды, сондықтан ауыз тесігінен кішірек жемге ғана шабуы мүмкін. Тифлопидтер тұқымдасына жататын барлық түрлер жер қазғыш және термиттер мен құмырсқалар сияқты жер қазғыш әлеуметтік жәндіктермен қоректенеді. Трахеялық өкпе барлық түрлерде кездеседі және камералы болып келеді. Бір түрі – Браминнің соқыр жыланы – жалғыз жынысты жылан, оның барлық популяциясы ұрғашылардан тұрады және партеногенез арқылы көбейеді. Құйрығы мүйіз тәрізді қабыршақпен аяқталады. Осы түрлердің көпшілігі жұмыртқа туады. Қазіргі таңда 18 туыс белгілі, олардың құрамында 200-ден астам түр бар.

Эволюция

Тифлопидтердің Ксенотифлопидтермен бірге Мадагаскарда кейінгі бор дәуірінде пайда болғандығы айтылады. Екі туыстың ортақ атасы бор дәуірінің басында, Индия аралы Мадагаскардан бөлінген кезде Геропилидтерден айырылған деп саналады. Содан кейін Тифлопидтер Мадагаскардан (бір ғана түпкі родты, Мадатифлопсты қалдырып) Африка материгіне, одан кейін Еуразияға тараған деп есептеледі, ал Ксенотифлопидтер Мадагаскармен ғана шектелді. Осы аймақтардан Тифлопидтер әлемнің қалған бөлігін мекендеуге көшті, палеоцен дәуірінде Африка тифлопидтері Атлант мұхиты арқылы Оңтүстік Америкаға жетті, содан кейін олигоцен дәуірінде Кариб теңізін мекендеді, ал Азия тифлопидтері олигоцен дәуірінде Оңтүстік-Шығыс Азиядан немесе Индонезиядан Австралияны мекендеді.

Қалдық деректері

Доминикан құмында Тифлопидтерге тиесілі болуы мүмкін тері анықталды.

Бұрынғы тұқымдар

Бұрын Typhlopidae тұқымдасына жатқызылған Xenotyphlops қазір Xenotyphlopidae тұқымдасына жіктеледі.