Кіріспе

Литвалық-американдық баскетболшы Зыдрунас Ильгаускас (;; 1975 жылдың 5 маусымында туған) – Литвада туған, кәсіби баскетболмен айналысқан, ортақ позицияда ойнаған бұрынғы ойыншы. 213 см (7'3") бойы бар Ильгаускас 1997 жылдан 2010 жылға дейін Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) «Кливленд Кавальерс» командасында, ал 2010–11 маусымында «Майами Хит» командасында ойнады. Ол 1997–98 жылдар маусымындағы үздік жаңа ойыншылардың бірінші құрамына енді және екі рет NBA All-Star атанды. Ильгаускас 2007 жылғы NBA финалында «Кавальерс» командасының құрамында ойнады. Ол дәл лақтыру қабілетімен, допты кері қайтарумен және карьерасы барысында қиын жарақаттарды жеңуімен танымал. «Үлкен З» деген лақап атымен белгілі, оның 11 нөмірі бар жерсісі команда тарапынан зейнеткерлікке жіберілді. 2012 жылы Ильгаускас «Кавальерс» командасының бас кеңсесіне қосылып, ұйымның арнайы кеңесшісі болды.

Спортшылар (1993-1996)

Илгаускас кәсіби карьерасын 1993 жылы туған қаласы Каунастағы "Атлетис" клубында бастады. 1994–95 маусымында ол әр ойында орташа есеппен 20,3 ұпай, 12,8 доптарды қайтару және 2,8 блок көрсетті.

Кливленд Кавальерс (1996-2010 жылдар)

Илгаускас 1996 жылғы НБА драфтында 20-шы нөмірмен «Кливленд Кавальерс» командасының назарына ілікті. 1996 жылдың 1 тамызында ол «Кавальерс» клубымен көп жылдық келісімшартқа қол қойды. Карьерасының басында ол аяқ және білезік жарақаттарына ұшырады. 1996-97 маусымында оң аяғының сүйегі сынуына байланысты жарақат алғандар тізіміне енді. All-Star Weekend аясында Rookie Challenge турнирінде ең құнды ойыншы атанып, 1997-98 маусымдарында All-Rookie First Team құрамына ілікті. 1998 жылы 6 жылға 70,9 миллион долларлық келісімшартты ұзартты. Дегенмен, Илгаускас келесі екі маусымда бар болғаны 5 матчқа қатысты. 2000 жылдың 26 қаңтарында сол аяғының қайырулы сүйегі сынып, ота жасалды. 2000-01 маусымдарында «Кавальерс» командасының негізгі құрамында орталық позициясында ойнады. 2000 жылдың желтоқсан айында қайтадан жарақат алып, маусымды аяқтауға мүмкін болмады. Бұл жарақат «Кавальерс» командасына ауыр соққы болды. 23 ойынның 15-інде жеңіске жеткенімен, команда 30–52 есебімен маусымды аяқтады. 2001 жылдың желтоқсан айында жазылып, маусымның қалған бөлігінде Крис Михмнің резервтік ойыншысы ретінде көбінесе алаңға түсті. 2002-03 маусымдарында Илгаускас орташа есеппен 17,2 ұпай және 7,5 допты қорғауды (ребаунд) жинады. All-Star ойыншысы ретінде таңдалды, бірақ «Кавальерс» командасы тарихындағы үшінші нашар нәтижемен (17–65) аяқтады және драфтта бірінші таңдау құқығын иеленді. 2003 жылы «Кавальерс» командасы болашақ НБА-ның ең құнды ойыншысы Леброн Джеймсті таңдады. Джеймс Илгаускас пен Дрю Гуденмен бірге команданың негізгі құрамын құрады. Илгаускас келесі үш маусымда бар болғаны тоғыз ойынға қатыспады және 2005 жылы тағы да All-Star ойыншысы ретінде таңдалды. 2005 жылдың 12 шілдесінде Илгаускас «Кавальерс» командасымен келісімшартты ұзартты. Келісімшарттың құны бес жылға 55 миллион доллардан асты. Келесі төрт маусымда Илгаускас команданың негізгі орталық ойыншысы болды, ал команда үміткерге айналды. 2007 жылы НБА финалдарына, ал 2009 жылы Шығыс конференциясы финалдарына жетті. 2009 жылдың жазында «Кавальерс» Шакил О’Нилді сатып алды. Бұл ауысқанға қатысты сұраққа жауап берген Илгаускас: «Мен жаңалықтарды оқып білдім. Бұл, бауырсақ, мен енді орынбасар болам деген сөз». 2009 жылдың 2 желтоқсанында «Феникс Санс» командасына қарсы өткен матчта Илгаускас команданың тарихындағы ең көп ойын өткізген ойыншы рекордын жаңартты, бұрынғы бас менеджер Дэнни Ферриден озып кетті. 2010 жылдың 17 ақпанында Илгаускас 2010 жылғы драфттың бірінші раундындағы таңдау құқығымен және Эмир Прелдичтің құқықтарымен бірге «Кавальерс» командасынан «Вашингтон Визардс» командасына үш команданың қатысуымен өткен ауысуға қатысты. Бұл ауысу нәтижесінде Антаун Джеймисон «Вашингтоннан» «Кливлендке», Ал Торнтон «Лос-Анджелес Клиперстен» «Вашингтонға», Дрю Гуден «Вашингтоннан» «Лос-Анджелеске», ал Себастьян Тельфайр «Лос-Анджелестен» «Кливлендке» ауыстырылды. 2010 жылдың 25 ақпанында «Визардс» командасы оның келісімшартын сатып алып, оны еркін агентке айналдырды. Илгаускас «Визардс» командасының құрамында ешқандай ойын өткізбеді. Оның «Кавальерс» командасына қайта оралуы мүмкін болды, бірақ жаңа командасымен келісімшартын бұзғаннан кейін бұрынғы командасынан ауыстырылған ойыншылар үшін 30 күндік күту мерзімі сақталды. Ол кез келген командамен келісімшартқа отыруға құқылы болды. 2010 жылдың 23 наурызында Илгаускас 2009-2010 маусымының қалған бөлігіне «Кливленд Кавальерс» командасымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол бір күннен кейін «Нью-Орлеан Хорнетс» командасына қарсы өткен матчта жеңіске жетіп, қайтадан алаңға шықты. Командамен алғашқы үй матчында «Сакраменто Кингс» командасына қарсы өткен кезде, Илгаускас жанкүйерлерден зор қолдау алды. Quicken Loans Arena алаңы сол күні литвалықтың құрметіне «The Z» деп аталды. 2010 жылғы НБА плей-оффында Илгаускас «Кавальерс» командасының ротациясында маңызды рөл атқармады. Ол постсезонның барлық кезеңінде бар болғаны 69 минут алаңда болды, нәтижесінде орташа есеппен 1,7 ұпай және 1,6 допты қорғауды (ребаунд) жинады, бұл оның плей-оффтағы көрсеткіштерінен әлдеқайда төмен болды. «Кавальерс» командасы Шығыс конференциясының жартылай финалында «Бостон Селтикс» командасынан жеңіліс тапты. 2014 жылдың 8 наурызында «Кливленд Кавальерс» командасы Илгаускастың 11-ші нөмірін мәңгілікке тоқтатып, құрмет көрсетті. Ол кезде ол Дражен Петрович пен Владе Дивацтан кейін НБА командасының осылай құрметтеген үшінші еуропалық ойыншысы болды.

Майами Хит (20102011)

2010 жылдың 17 шілдесінде Ильгаускас Майами Хит клубымен келісімшарт жасасты. Хит клубының Крис Бош және ұзақ жылдар бойы бірге ойнаған Леброн Джеймс сияқты ойыншыларды шақыруы Ильгаускастың Хит клубына қосылу шешіміне ықпал етті. 2 желтоқсанда Кливленд қаласындағы Хит клубының алғашқы ойынында жанкүйерлер ойынға кіріспес бұрын Ильгаускасты ыстық қарсы алды, ал қалған бастапқы құрамдағы ойыншыларды, оның ішінде Джеймсті де, наразылық білдіріп ысқырықтап қарсы алды. Хит клубы 2011 жылғы НБА финалға өтті, бірақ алты ойыннан кейін «Даллас Маверикс» клубына есе жіберді. 2011 жылдың қыркүйегінде Ильгаускас баскетболдан кетуін жариялады, ол отбасымен көбірек уақыт өткізгісі келетінін, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы денсаулығының нашарлауын және дене мүшелерінің тозуын себеп ретінде атап көрсетті.

Ұлттық құрама мансабы

Илгаускас 1994 жылы Литва ұлттық құрамасы сапында дебют жасады, осы кезде команда 1995 жылғы Еуробаскетке ілікпек болды. Ол ойын сайын орташа есеппен 7,7 ұпай және 7 допты қайтарып алды. Кейіннен ол 2008 жылғы жазғы Олимпиадада Литва ұлттық құрамасы үшін ойнағысы келді, бірақ «Кавальерс» клубы оның бұрынғы жарақаттарына байланысты ойнауға рұқсат бермеді.

Алдыңғы кеңсе жұмысы

2012 жылдың 11 қаңтарында Илгаускас Кливлендке қайта оралды, сол кездегі «Кливленд Кавальерс» командасының бас менеджері Крис Грант оны өзінің көмекшісі етіп тағайындады. Оның міндеттеріне жас және кәсіби ойыншылардың дағдыларын бағалау кірді.

Жаттықтырушылық мансап

2015 жылдың 18 қыркүйегінде Илгаускас Сент-Игнатиус орта мектебінің ұлдар командасының көмекші жаттықтырушысы болып жұмысқа орналасты.

Жеке өмір

2004 жылы жазда Ильгаускас Дженниферге үйленді. 2007 жылы жұбайлар жүктілік кезінде туған күрделі салдарлардың нәтижесінде егіздерінен айырылды, нәтижесінде балалар төрт ай мерзімінен бұрын дүниеге келді. 2009 жылдың жазында Ильгаускас өзінің туған қаласы Каунастан екі литвалық бауырласты (сол кезде бес және төрт жаста болған) асырап алды. 2022 жылдың 13 қыркүйегінде Дженнифер 11 қыркүйекте қайтыс болды деген хабар тарады. Ильгаускас әуесқой оқырман. Ол әсіресе әскери тарихты ұнатады. Ойыншылық карьерасы кезінде ол ойынға дайындалар алдында киім ауыстыратын бөлмеде жиі оқыған. 2013 жылы Ильгаускас АҚШ азаматы атанды. Осының нәтижесінде ол Литва азаматтығынан бас тартысты, себебі Литва екі азаматтыққа ие болу мүмкіндігін шектейді.