Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1973 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы жалпы алғанда, орташадан төмен тропикалық циклон маусымы болды. Дамыған 24 тропикалық немесе субтропикалық циклонның тек 8-і ғана аталған дауылға айналды, ал олардың 4-і ғана дауылға жетті, соның ішінде 1-і жаңадан енгізілген Саффир-Симпсон дауыл желінің шкаласы бойынша үлкен дауыл мәртебесіне (3-санат немесе одан жоғары) ие болды. Бұл бұрынғы маусымдағы дауыл белсенділігінің үрдісін жалғастырды, себебі жағымсыз Эль-Ниньо-Оңтүстік тербеліс (ENSO) жағдайлары тропикалық Атлант мұхиты мен Кариб теңізінде тропикалық циклогенез бен күшеюге кедергі келтірді. Маусым ресми түрде 1 маусымда басталып, 30 қарашада аяқталды. Бұл күнтізбелік келісім бойынша қабылданған, әр жылдың ішінде Солтүстік Атлант мұхитында көптеген тропикалық циклонның пайда болатын кезеңді көрсетеді. Дегенмен, субтропикалық немесе тропикалық циклонның пайда болуы жылдың кез келген уақытында мүмкін, осы маусымда маусымға дейінгі бірнеше жүйелердің пайда болуымен көрсетілген, бірақ ешқайсысы дауыл күшіне жетпеді. Жылдың алғашқы аталған дауыл, Алис, 1 шілдеге дейін пайда болған жоқ. Маусымдағы екі құрлыққа түскен дауылдың салдары ауыр болды. Тамыз айында Бренда дауылы Кампеше шығанағының шығыс жағалауына соқтығысып, Кампешеде 10 адамның қаза болуына және ондаған жылдардағы ең ауыр су тасқынына әкелді. Содан кейін, қыркүйек айының басында Делия тропикалық дауылы Мексика шығанағының солтүстік-батыс жағалауына соқтығысып, Техас пен Луизиананың бір бөлігін су басты, нәтижесінде 5 адам қаза тауып, 6 миллион доллар (1973 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірді. Маусымның ең күшті циклоны – Элен дауылы, ашық су үстінде жүрген кезде 3-санатқа жетті. Сонымен қатар, маусымның соңғы аталған дауылы, Гильда тропикалық дауылы, метеорологиялық тұрғыдан маңызды болды, себебі ол тіркелген алғашқы тропикалық циклон болып, субтропикалық циклонға айналды. TOC

Маусым қорытындысы

1973 жылғы дауыл маусымының алғашқы дауылдары сәуірдің ортасында пайда болды, бұл маусымның ресми басталуына бір айдан астам уақыт бұрын болды. Маусым айының алдында және ішінде бірнеше қысқа мерзімді, әлсіз депрессиялар қалыптасты; алайда, ешқайсысы дауыл деңгейіне жетпеді. Алғашқы аталған дауыл, "Элис", 1 шілдеде пайда болды. Көбінесе солтүстікке қарай жылжыған "Элис" маусымның алғашқы дауылға және шілде айында Бермудаға әсер еткен алғашқы циклонға айналды. "Элис" Атлантикалық Канадада тарағаннан кейін көп ұзамай, тағы бір депрессия пайда болды. Шілде айының соңында дамуға ұшырамаған тағы екі депрессия қалыптасты және АҚШ-тың шығыс жағалауында "Альфа" деп аталған алғашқы субтропикалық циклон пайда болды. Бұл дауыл қысқа ғұмырлы болды және 2 тамызда Оңтүстік Мэн жағалауынан аздап ішкі жағында тарады. Тамыз айының бірінші жартысы салыстырмалы түрде тыныш болды, тек бір депрессия пайда болды. Алайда, айдың соңында Кариб теңізінің солтүстік-батысында маусымның екінші дауыл "Бренда" қалыптасты. Жаңадан енгізілген Саффер-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 2-ші санаттан біршама төмен деңгейде болған "Бренда" Мексиканың Кампече штатында алғаш рет құрлыққа шықты. Аралда айтарлықтай зақым тіркелмеді, бірақ жел бірнеше ағаштар мен электр сымдарын құлатты. Ауа райының жауын-шашыны, ең жоғасы болса, Бермудада үш айлық құрғақшылықты аяқтады.

Альфа субтропикалық дауыл

Шілде айының соңында Солтүстік Каролина штатының Хатерас мүйісінің жанында тропикалық емес суық ядросы бар жоғарғы қабаттағы төмен қысым пайда болып, оңтүстікке қарай жылжыды. Бірте-бірте, айналым жер бетіне түсіп, субтропикалық қасиеттерге ие болды. 31 шілдеде жүйе Атлантиканың орталық жағалауында дауылдық жел күшіне жетіп, 1973 жылғы маусымның субтропикалық дауылдар тізіміндегі бірінші атау – Альфа деп аталды. Солтүстік-шығысқа қарай жылжу барысында жүйе жағалаумен қатарласып өтіп, көп күшеймеді. 1 тамызға қарай жүйе Нью-Англияға жақындағанда субтропикалық дауылдың қарқынынан төмендеді. Келесі күні Альфа Мэн штатының оңтүстік жағалауының жанында тарап кетті, Сакодағы ең жоғары көрсеткіш тіркелді.

Бренда дауылы

Бренда даулымы 9 тамызда Африканың батыс жағалауынан шыққан тропикалық толқыннан пайда болды. Бірақ, Атлант мұхитына енгеннен кейін бастапқы толқын тез әлсіреп қалды. 13 тамызда толқын Кіші Антиль аралдары арқылы өте бастағанда қайтадан күшейе бастады. Бірнеше күннен кейін, жүйемен байланысты конвекция орталық, ұйымдасқан массаға бірікті. Бұл дауыл елде кем дегенде 10 адамның өмірін қиды. Құрлықтағы желдің күші сағатына 180 км/сағ дейін көтеріліп, ауыр зиян келтірді. Екі адам Кампечеде қаза тапты, қаланың 80 пайызы суға батты. Олар дауыл толасқаннан кейін бірнеше күннен соң қауіпсіз түрде құтқарылды. Бұл жаңбырлар бірнеше аралда су тасқынына әкелді. Су басқан жолда құлаған электр сымына тиіп, бір адам дауыл кезінде қаза тапты.

Делия тропикалық даулы

27 тамызда Кариб теңізінің орталығында тропикалық толқын пайда болып, батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжыды. Жүйеде бірте-бірте ұйымдасқан жаңбыр мен найзағай белсенділігі күшейді. 1 қыркүйекте бұл толқыннан тропикалық депрессия қалыптасты. 3 қыркүйекке қарай депрессия тропикалық дауылға айналып, «Делия» деп аталды және батысқа қарай бағытталды. Сол күні күрделі ауа ағындарының өрнегі қалыптаса бастады, нәтижесінде Мексика шығанағында тропикалық циклон үшін қолайсыз жағдай туды. Техас және Луизиана штаттарының жағалауында депрессия салдарынан көп жауын-шашын жауды, ең көп жауын-шашын Фрипорт маңында тіркелді. Каролина және Джорджия штаттарында да көп жауын-шашын түсті, көптеген аудандарда жауын-шашын мөлшері жоғары болды.

Элен дауылы

Осы маусымдағы ең күшті дауыл – «Элен» 13 қыркүйекте Африканың батыс жағалауынан басталып кеткен тропикалық толқыннан пайда болды. Күшін шарықтағаннан кейін, «Элен» Ньюфаундлендтен шығысқа қарай бірнеше жүз шақырым жерде орналасқан фронтальдық жүйемен 23 қыркүйекте бірігуге дейін экстратропикалық циклонға айналды. Кейін сол күні субтропикалық депрессия тропикалық депрессияға өтті. Осыған байланысты NHC Солтүстік Каролина мен Флорида штатының Сент-Огюстин арасындағы жағалау аймақтары үшін шағын кемелерге ескертулер шығарды. Субтропикалық жотаның солтүстікте үзілуіне байланысты солтүстік-батысқа қарай жылжыған депрессия Флорида штатының Маринеланд маңында құрлыққа шығып, тез әлсіреп, Мексика шығанағына жетпей тарады. Флорида мен Джорджияның кейбір аймақтарында депрессиямен байланысты қатты жаңбыр жауды. Орландода жаңбыр мөлшері ең көп болды, ал басқа да бірнеше аймақтарда жаңбырдың көп мөлшері тіркелді. Жағалауда жүйе тудырған толқындар 3 метрге (10 фут) дейін жетіп, аймақтағы бірнеше кемеге әсер етті. Грузияның жағалауындағы кейбір жерлерде су тасқынынан бірнеше жол жабылып, бірнеше үй суға батты. Саваннадағы полиция қызметкерлері жергілікті теңіз қорғанысын толқындар басып жатқанын хабарлады, бірақ ешқандай зақым тіркелмеді.

Маусымдық әсерлер

Бұл 1973 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу ұзақтығы, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы өлімдер (жақшада көрсетілген) қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық аймаққа өткенде, толқынға айналғанда немесе төмен қысымды аймақ болғандағы жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1973 жылғы АҚШ долларымен есептелген.