Кіріспе
Геологиялық қауіп немесе геоқауіп – мүліктің және адам өмірінің кең ауқымда зақымдануына немесе жоғалуына әкеп соғуы мүмкін жағымсыз геологиялық жағдай. Бұл қауіптер геологиялық және экологиялық жағдайлар болып табылады және ұзақ немесе қысқа мерзімді геологиялық процестерді қамтиды. Геоқауіптер салыстырмалы түрде шағын болуы мүмкін, бірақ олар зор масштабқа (мысалы, су асты немесе жер бетіндегі көшкін) жете алады және жергілікті және аймақтық әлеуметтік-экономикалық жағдайларға елеулі әсер етеді (мысалы, цунами). Кейде қауіптің туындауына жағдайларды ескермей, құрылыстарды абайсызда орналастыру немесе салу себеп болуы мүмкін. Адамның қысымды аймақтарда бұрғылау сияқты әрекеттері айтарлықтай тәуекелге алып келуі мүмкін, сондықтан геоқауіптерді, олардың алғышарттарын, себептерін және салдарына түсіну арқылы оларды жеңілдету және алдын алу маңызды. Басқа жағдайларда, әсіресе таулы аймақтарда, табиғи процестер күрделі сипаттағы катализдік оқиғаларды тудыруы мүмкін, мысалы, қар көшкіні көлге түсіп, құм-қиыршық ағынына (debris flow) әкелуі, салдары жүздеген шақырымға дейін сезілуі мүмкін, немесе вулканизм лахар құрауы мүмкін. Әсіресе теңіз геологиялық қауіптері зерттеудің қарқынды дамып келе жатқан саласы болып табылады, себебі олар сейсмикалық, тектоникалық, жанартау процестерін қамтиды, бұл процестер қазір жиірек орын алып, көбінесе жағалаудағы су асты көшкіндеріне немесе әлемнің ең тығыз қоныстанған аймақтарындағы құрылыстарды қиратуға әкелетін цунамилерге ұласады.
A geologic hazard or geohazard is an adverse geologic condition capable of causing widespread damage or loss of property and life. These hazards are geological and environmental conditions and involve long term or short term geological processes. Geohazards can be relatively small features, but they can also attain huge dimensions (e. g., submarine or surface landslide) and affect local and regional socio economics to a large extent (e. g., tsunamis). Sometimes the hazard is instigated by the careless location of developments or construction in which the conditions were not taken into account. Human activities, such as drilling through overpressured zones, could result in significant risk, and as such mitigation and prevention are paramount, through improved understanding of geohazards, their preconditions, causes and implications. In other cases, particularly in montane regions, natural processes can cause catalytic events of a complex nature, such as an avalanche hitting a lake and causing a debris flow, with consequences potentially hundreds of miles away, or creating a lahar by volcanism. Marine geohazards in particular constitute a fast growing sector of research as they involve seismic, tectonic, volcanic processes now occurring at higher frequency, and often resulting in coastal sub marine avalanches or devastating tsunamis in some of the most densely populated areas of the world
Such impacts on vulnerable coastal populations, coastal infrastructures, offshore exploration platforms, obviously call for a higher level of preparedness and mitigation.
Мұндай осал жағалаудағы халыққа, жағалау инфрақұрылымына, теңіздегі барлау платформаларына тигізетін әсерлер, әрине, дайындық пен сақтану шараларын күшейтуді талап етеді.
A geologic hazard or geohazard is an adverse geologic condition capable of causing widespread damage or loss of property and life. These hazards are geological and environmental conditions and involve long term or short term geological processes. Geohazards can be relatively small features, but they can also attain huge dimensions (e. g., submarine or surface landslide) and affect local and regional socio economics to a large extent (e. g., tsunamis). Sometimes the hazard is instigated by the careless location of developments or construction in which the conditions were not taken into account. Human activities, such as drilling through overpressured zones, could result in significant risk, and as such mitigation and prevention are paramount, through improved understanding of geohazards, their preconditions, causes and implications. In other cases, particularly in montane regions, natural processes can cause catalytic events of a complex nature, such as an avalanche hitting a lake and causing a debris flow, with consequences potentially hundreds of miles away, or creating a lahar by volcanism. Marine geohazards in particular constitute a fast growing sector of research as they involve seismic, tectonic, volcanic processes now occurring at higher frequency, and often resulting in coastal sub marine avalanches or devastating tsunamis in some of the most densely populated areas of the world
Such impacts on vulnerable coastal populations, coastal infrastructures, offshore exploration platforms, obviously call for a higher level of preparedness and mitigation.
Бағалау және азайту
Геологиялық қауіптерді әдетте инженерлік геологтар бағалайды, олар жер бедері мен жер процестерін түсіндіру, жер құрылымының өзара әрекеттесуі және геологиялық қауіптерді азайту саласында білімді және оқытылған. Инженерлік геолог геологиялық қауіптерді азайту үшін ұсыныстар мен жобалар дайындайды. Осымен қатар, қауіптерді азайту жоспарлаумен айналысатын мамандар жергілікті қоғамдастықтарға мұндай қауіптердің әсерін азайту стратегияларын анықтауға және осы шараларды іске асыру жоспарларын жасауға көмектеседі. Азайту үшін түрлі шаралар қолданылуы мүмкін: Геологиялық қауіптерден құтылу үшін орналасқан жерін ауыстыруға болады. Ашық қолжетімді деректер базалары іздеу платформалары арқылы адамдарға қызығушылық тудыратын аймақтардағы қауіптерді бағалауға көмектеседі. Еңістің тұрақтылығын нығайту қабырғаларын салу арқылы арттыруға болады, оларға шлак қабырғалары, қию тіректері, байланыстар, топырақ бұрғылары немесе топырақ ілмектері сияқты техникалар қолданылуы мүмкін. Ірі жобаларда габиондар және басқа да жер бедерін нығайту құрылыстары пайдаланылуы мүмкін. Жағалаулар мен өзендер ағын мен эрозиядан қорғалады. Топырақ немесе тау жыныстарының өзін динамикалық тығыздау, шөгінді немесе бетонды инъекциялау және механикалық тұрақтандырылған топырақ сияқты әдістермен жақсартуға болады. Қосымша азайту әдістеріне терең негіздер, туннельдер, жер үсті және жер асты дренаж жүйелері және басқа да шаралар жатады. Жоспарлау шаралары қауіпті аймақтарға жақын құрылыс салуға тыйым салатын ережелерді және құрылыс нормаларын қабылдауды қамтиды.
Geologic hazards may be avoided by relocation. Publicly available databases, via searchable platforms, can help people evaluate hazards in locations of interest. The stability of sloping earth can be improved by the construction of retaining walls, which may use techniques such as slurry walls, shear pins, tiebacks, soil nails or soil anchors. Larger projects may use gabions and other forms of earth buttress. Shorelines and streams are protected against scour and erosion using revetments and riprap. The soil or rock itself may be improved by means such as dynamic compaction, injection of grout or concrete, and mechanically stabilized earth. Additional mitigation methods include deep foundations, tunnels, surface and subdrain systems, and other measures. Planning measures include regulations prohibiting development near hazard prone areas and adoption of building codes.
Палеотарихта
Соңғы 250 миллион жылда 11 ерекше базальтты су тасқыны орын алды, нәтижесінде ірі жанындағы провинциялар қалыптасып, жер бетінде лава жазықтары мен тау тізбектері пайда болды. Ірі магмалық провинциялар бес жаппай жойылу оқиғасымен байланысты. Белгілі 11 провинцияның 6-сының пайда болу уақыты жаһандық жылыну және теңіз аноксиясы/дизоксиясы кезеңдерімен сәйкес келеді. Осыдан вулкандық CO2 эмиссиясы климат жүйесіне маңызды әсер ете алатыны көрінеді.