Кіріспе

Шотландиядағы бұрынғы футбол клубы

«Третий Ланарк Атлетик Клубы» Глазго қаласында орналасқан шотландтық футбол клубы болды. 1872 жылы 3-ші Ланаркшир мылтық еріктілерінің бөлімшесі ретінде құрылған клуб, 1872 жылы Шотландия футбол қауымдастығының (SFA) және 1890 жылы Шотландия футбол лигасының (SFL) негізін қалаушы мүшесі атанды. «Третий Ланарк» клубтың барлық тарихында SFL-дің жоғары дивизионында ойнады және 1903–04 жылдары лига чемпионы болды. Клуб сондай-ақ 1889 және 1905 жылдары Шотландия кубогын екі рет жеңіп алды. 1967 жылы клуб басқарудың нашарлығы салдарынан жұмылдырылып, SFL-де үшінші орын алғаннан кейін алты жыл өткен соң таратылды. «Третий Ланарк» клубының бұрынғы стадионы, Кросхиллдегі Кэткин Паркі, қазірге дейін ішінара сақталған және төменгі лига футболына пайдаланылуда. 1996 жылы «Третий Ланарк» деген атпен әуесқой футбол клубы құрылды, мақсаты клубтың атын қайтадан жоғары деңгейдегі футболға қайтару және Каткин Паркінде тұрақты түрде ойнауға оралу болды. 2008 жылы клуб қайтадан «Третий Ланарк АФК» болып құрылды және қазіргі таңда әуесқой командасы мен төрт жасөспірімдер командасы бар. Қайта құрылған клубтың төрағасы – Саймон Вейр.

Құрылтай және кеңейту

Үшінші Ланарк ерікті күштердің бір бөлігі болған Үшінші Ланаркшир мылтық еріктілерінің футбол командасы ретінде құрылды. Команда 1872 жылдың 12 желтоқсанында Гласго қаласындағы Говард-стриттегі полк кеңсесінде өткен Үшінші Ланаркшир мылтық еріктілерінің жиналысында ресми түрде іске қосылды. Екі апта бұрын өткен алғашқы халықаралық достық матчтан шабыт алған сарбаздар өз командасын құруға бекінді. Сол матчтағы Шотландия құрамасының бірнеше ойыншысы, тек Queen's Park клубынан құралған, бұл полктің құрамында болған: Билли Диксон, Билли Маккиннон және Джозеф Тейлор. 1873 жылдың наурыз айында өткен алғашқы жылдық жиналыста конституцияға түзетулер енгізіліп, Queen's Park мүшелері Үшіншінің басшы лауазымдарын атқаруға рұқсат етілді. Ойыншылар алғашқыда Виктория жолындағы ескі жаттығу алаңында (қазіргі Гованхилл паркіне жақын, Стратбунго ауылының солтүстігінде, шамамен Хатчесон грамматикалық мектебінің бастауыш бөлімі орналасқан жерде) жаттықты. Клуб көп ұзамай жаңа алаңға, Эллисон және Холлибрук көшелерінің қиылысында орналасқан Кэткин паркіне көшті. Клуб 1890 жылы Шотландия футбол лигасының негізін қалаушы мүшесі болды. Ол кезде Үшінші Ланарк 1889 жылы Шотландия кубогын жеңіп алған, ал 1876 және 1878 жылдары финалда жеңіліске ұшыраған. 1903 жылы әскерилермен ресми байланыс үзілген кезде клубтың атауы Үшінші Ланарк AC болып өзгертілді. Сол жылы клуб екінші Хэмпден паркіне көшірілді, ол Queen's Park клубынан бос қалған және қайта жаңартылған, ал олар өздері үшінші Хэмпденге көшірілді. Үшінші Ланарк 1903–1904 жылдары осы жаңа Хэмпденде ойнауға мәжбүр болды, ал олардың өз алаңы, Жаңа Кэткин паркі деп аталды, олардың пайдалануы үшін қайта құрылды. Осы қиындықтарға қарамастан, олар сол маусымда Шотландия лигасының жалғыз чемпионы атанды, сондай-ақ 1905 жылы Шотландия кубогын қайта жеңіп алды. Шындығында, ойыншылардың тек төртеуі ғана Үшінші Ланарк клубында тіркелген. Тур кезінде олар 25 матч өткізіп, 24-інде жеңіске жетті, ал бір матч тең аяқталды, оның ішінде 24 маусымда Аргентина құрамасына қарсы өткен матч та бар. Олар 1925 жылы бірінші дивизионнан төмендеп, келесі он жылда үш рет төмендеу және үш рет көтерілумен «йо-йо клубы» ретінде танылды. Бірінші дивизионда Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бекініп қана қоймай, клуб 1936 жылы тағы бір Шотландия кубогының финалына жетті, бірақ Рейнджерске 1:0 есебімен жеңілді. 1953 жылы төмендегеннен кейін, Үшінші Ланарк Рейнджерсті 1:0 есебімен жеңіп, 1954 жылы Глазго қайырымдылық кубогын жеңіп алды, және екі жылдан кейін Партик Тистл клубына қарсы дәл сол кубокты жеңіп алды, содан кейін 1957 жылы жоғары дивизионға оралды. 1959 жылғы Шотландия лигасы кубогының финалында «Хартс» клубына ұтылып, 1960–61 маусымының соңғы күні клуб тарихи жетістікке қол жеткізді. Үшінші Ланарк Кэткин паркінде «Гибернианды» 6:1 есебімен жеңіп, маусымда 100 гол соқты, ал бұл жеңіс Шотландияның жоғары дивизионында үшінші орынды қамтамасыз етті. Келесі маусымда «Тирдс» клубтың Еуропалық жарыстарға қатысқан жалғыз реті болды, олар Англия-Франко-Шотландия достық кубогында Францияның «Руэн» клубымен үйде және сыртта кездесті (7 желтоқсан 1961 жылы Кэткинде 4:0 есебімен «Руэн» жеңіске жетті, ал 9 мамыр 1962 жылы Францияда 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады). Үшінші Ланарк өзінің соңғы үлкен кубогын, Глазго кубогын, 1963 жылдың 8 сәуірінде Хэмпден паркіндегі финалда «Селтик» клубын 2:1 есебімен жеңіп алды.

Таратудан кейін

Үшінші Ланарк таратылғаннан кейін, бірқатар Үшінші Ланарк жанкүйерлері Куинс Парк немесе Клайд сияқты басқа жергілікті клубтарды жақтауға көшті, ал кейбіреулері «Ескі Фирманы» қолдады. Жақын жердегі «Поллок» жастар клубы да көптеген жаңа жанкүйерлерге ие болды. Шотландияның көптеген басқа клубтары таратылғаннан кейін аматорлық деңгейде қайта құрылса, Үшінші Ланарк үшін ұзақ жылдар бойы мұндай жаңару болған жоқ. Бұл, Үшінші Ланарк ұзаққа созылған құлдырау кезеңін бастан өткергендіктен, көптеген жанкүйерлер клубта болған оқиғалардан шаршап, оны қайта жандандыруға күш салуға құлшынбады деп есептеледі. Кейіннен жастар командасы «Үшінші Ланарк Атлетик» (Розенбанк паркінде ойнайды) деген атты қабылдады, сондай-ақ әйелдер командасы да осы атты алды. Кейде Каткинде Үшінші Ланарк командасынан құралған көрмелік матчтар өткізілді. Бұрынғы Глазго парламент депутаты сэр Тедди Тейлор 1967 жылы клубтың қандай да бір түріде жалғасу мүмкіндігі сақталғанда, банкроттардан «Third Lanark Athletic Club Ltd» компаниясының атауын сатып алды.

Әуесқойлық жағынан қайта тууы

Үшінші Ланарк өзінің қазір қираған Кэткин Парк стадионына оралды, және Үлкен Глазго Аматор Лигасында ойнады. 2008 жылдың 9 маусымында клубтың төрт адамнан тұратын делегациясы баспасөзге күтпеген мәлімдеме жасады, Үшінші Ланарк клубы Шотландия Футбол Лигасына қайта оралуға мүдделі екенін, себебі SPL командасы Гретна SFL-ден шығу туралы шешім қабылдады. Бос орынға Спартанс, Коув Рейнджерс, Аннан Атлетик, Престон Атлетик және Эдинбург Сити де үміткер болды. Алайда, Үшінші Ланарк SFL-ге қатысу үшін ресми өтініш бермеді, және клуб Үлкен Глазго Аматор Лигасының 3-дивизионында қалды. Бос орын соңында Аннан Атлетикке берілді. Соңғы кезде клубты қайта жандандыруға бағытталған әрекеттер жасалып жатыр. Third Lanark A. F. C. – 2018–19 маусымынан бастап Орталық Шотландия Әуесқой Футбол Лигасында ойнайтын әуесқой команда. Бұрын команда Батыс Шотландия AFL және Үлкен Глазго Премиер AFL лигаларында өнер көрсеткен. 2018 жылдан бері команда өз ойындарын Торйглен аймақтық футбол орталығында (Каткин Паркіне жақын орналасқан заманауи кешен) және Глазгоның Кастлмилк ауданындағы Барлия футбол орталығында өткізеді, ал бұрынғы маусымдарда Фуллартон Паркінде (Vale of Clyde F. C. клубының үй стадионы) ойнаған.

Есімдік

Үшінші Ланарк "Үшіншілер", "Жауынгерлер", "Қызыл халатшылар" және "Хи Хи" деп белгілі болды. Соңғы лақап аты 1890 жылдардың аяғындағы матч кезінде пайда болған деген әңгіме бар, онда қорғаушы допты стадионнан сонша биіктеп тепті де, көрершілер "Жоғары-жоғары-жоғары!" деп айқайлай бастады, содан бері бұл лақап клубқа жабысты. Жақтастары клуб матчтарында команданы жеңіске шақыру үшін әдетте "Хи Хи Хи!" деп ән салатын. Гласгоу қаласының Горбальс ауданындағы Крон-стриттің оңтүстік жағында, клубтың Кэткин-парк стадионынан шамамен бір миль қашықтықта "Hi Hi Bar" деп аталатын паб болды.

Жер

Үшінші Ланарк клубы құрылғаннан бастап 1903 жылға дейін түпнұсқалық Кэткин Паркінде ойнады, содан кейін Куинс Парк клубының Хэмпден Парк алаңын иелігіне алып, оны Нью Кэткин Парк деп атады, ал Куинс Парк Флорида тауындағы жаңа Хэмпден Паркке көшіп өтті. Нью Кэткин Паркі қазір Глазго қалалық кеңесінің меншігінде, және алаңның үш жағындағы террасаның үлкен бөлігі сақталған күйде.

Меншік құқығы мен қаржы

Үшінші Ланарк 1903 жылы құрылды. Бастапқы акционерлерінің көп бөлігі клубқа инвестиция жасауға мүмкіндігі бар орта тап жанкүйерлері болды. Олардың өте азы бизнесмендер немесе кәсіпкерлер еді.

Басқарушылар

АтауыЖылдарҚұрметтерДжимми Карабин1946–1950Алек Ричи 1950–1954Глазго саудагерлерінің қайырымдылық кубогы (1951–52, 1953–54)Джеймс С. Блэр1954–1955Билл Хидлстон 1955–1957Глазго саудагерлерінің қайырымдылық кубогы (1955–56)Боб Шенкли1957–1959Джордж Янг1959–1962Шотландия лигасы кубогының финалисі 1959–60Уилли Стил1963–1964Глазго кубогы (1962–63)Бобби Эванс1964–1965Билл Хидлстон1965–1966Фрэнк Джойнер1966–1967Бобби Ширер қаңтар – маусым 1967