Кіріспе

Хиллсбороу округіне жататын аудан, Флорида штаты, АҚШ.

Ybor City (['/iː//b//ɔr/ EEbor) – Флорида штатының Тампа қаласының солтүстік-шығысында орналасқан тарихи аудан. Ол 1880 жылдары Висенте Мартинес Ибор және басқа да сигара өндірушілермен құрылған, және негізінен Куба, Испания және Италиядан келген мыңдаған иммигранттарға толы болды. Келесі 50 жыл бойы Ybor City-дің сигара фабрикаларындағы жұмысшылар жыл сайын жүздеген миллион сигара өндірді. Ybor City Американың оңтүстігінде иммигранттар толыққанды иеленген және басқарып, табысқа жеткен бірегей қала болып ерекшеленді. Бұл ауданның оңтүстіктегі замандас қоғамдарынан ерекшеленетін ерекшеліктері болды, ең бастысы – көп ұлтты және көп нәсілді халқы, сондай-ақ олардың көптеген өзара көмек қоғамдары. Сигара өнеркәсібі мыңдаған жақсы жалақы алатын жұмысшыларды жұмысқа алып, Тампаның экономикалық жағдайы нашар болған шағын елді мекеннен 20 жылдың ішінде дамыған қалаға айналуына көмектесті, соның нәтижесінде қала "Сигара қаласы" деген лақап атын алды. Ybor City 1890 жылдардан бастап 1930 жылдардағы Ұлы депрессияға дейін өсіп, гүлденді. Сол кезде сапалы сигараға деген сұраныстың төмендеуі сигара фабрикаларының санын азайтып, сигара өнеркәсібіндегі механикаландыру аудандағы жұмыс орындарының азаюына себеп болды. Бұл үдеріс Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін күшейді, және тұрғындар мен кәсіпкерлердің үнемі көшіп кетуі 1970 жылдардың соңында бұрынғы өмірлі ауданның үлкен бөлігі толығымен тасталып келуіне әкелді. 1980 жылдарға дейін жаңару әрекеттері сәтсіз аяқталды, содан кейін суретшілердің келуі жай gentrification процесін бастады. 1990 және 2000 жылдардың басында 7-авеню маңындағы ауданның бір бөлігі түнгі клубтар мен ойын-сауық орталығына айналды, көптеген ескі ғимараттар жаңа мақсаттар үшін қайта жаңартылды. Содан бері аймақтың экономикасы кеңселер мен тұрғын үйлердің көбеюімен әртараптанды, және халық саны жарты ғасырдан астам уақыттан бері алғаш рет айтарлықтай өсті. Ybor City Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы болып жарияланды, ал аймақтағы бірнеше құрылыстар Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. 2008 жылы Ybor City-дің басты сауда көшесі – 7-авеню, Америкалық жоспарлау қауымдастығы (American Planning Association) тарапынан "Американың 10 ұлы көшесінің" бірі деп танылды. 2010 жылы Флориданың ең көне рестораны – Columbia Restaurant, Nation's Restaurant News журналымен "Американың 50 үздік иконасы" деп аталды.

Құру

1880-ші жылдардың басында Тампа 1000-нан аз халқы бар оқшауланған ауыл болды және экономикасы күйреп жатқан еді. Алайда, жақсы порты, Генри Планттың жаңа темір жолы және ылғалды климаты Висенте Мартинес Ибордың назарын аударды, ол көрнекті испан сигара өндірушісі еді. Ибор 1869 жылы Кубадан Флорида штатының Ки-Уэст қаласына сигара жасау өндірісін көшірді, себебі сол кездегі испан колониясында саяси жағдай шиеленісіп тұрды. Бірақ, еңбек даулары мен кеңейуге орынның жетіспеуі оны тағы бір операциялық база іздеуге мәжбүр етті, мүмкіндігінше өз компаниясының қаласында. Ибор АҚШ-тың оңтүстігіндегі бірнеше қауымдастықтарды қарастырып, Тампаның солтүстік-шығысындағы құмды бұталы жер ең қолайлы орын деп шешті. 1885 жылы Тампа сауда палатасы жерді сатып алуға көмектесті, ал Ибор одан көп жер сатып алды. Ибор қаласына алғашқы қоныс аударғандардың арасында итальяндықтар да болды. Олардың көпшілігі Сицилияның оңтүстік-батысындағы бірнеше ауылдардан келді: Санто-Стефано-Кискина, Алессандрия-делла-Рокка, Бивона, Чианчиана және Контесса-Энтеллина. Олардың 60 пайызы Санто-Стефано-Квискинадан еді. Ибор қаласына қоныстанғанға дейін көптегені Флорида штатының орталық бөлігіндегі Сент-Клаудтағы қант қамысы плантацияларында жұмыс істеді. Кейбіреулері Луизиана арқылы келді. 1891 жылы "Мафиялық бүлік" кезінде он бір итальяндықтың линчеленуінен кейін бірнеше отбасы Нью-Орлеаннан көшіп келді. Итальяндықтар, басқа иммигранттардан айырмашылығы, көбінесе бүкіл отбасыларын алып келді. Ибор қаласына келген итальяндықтар негізінен қаланың шығыс және оңтүстік шеттеріне қоныстанды. Бұл аймақ сол аймақта жалға алушы болған кубалықтың есімімен "Ла Пачата" деп аталды. Оны "Кіші Италия" деп те атады. Румыниялық еврейлер мен қытайлықтар да болды. Қытайлықтар мен еврейлер негізінен қызмет көрсету және бөлшек сауда салаларында жұмыс істеді. Немістер 1890 жылдан кейін келді, олардың көпшілігі кәсіпкерлер еді. Олар сигара фабрикаларында менеджерлер, бухгалтерлер және бақылаушылар болып жұмыс істеді. Сигара қораптары неміс зауыттарында жасалды. Алғашқы сигара қораптарының бірнеше таңбаларын неміс литографтары жасады. Немістер өздерінің жеке клубын – "Неміс-американдық бірлестігін" құрды. Клуб ғимараты әлі де Небраска және 11-ші даңғылдың қиылысында тұр. Онда неміс тағамдарын ұсынатын, жалпыға ашық мейрамхана болды. 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін немістерге қарсы сезімдер болғандықтан, олар ғимаратты Еврей жастар қауымдастығына сатты. Қазір ғимарат Тампа қаласы кеңсесі ретінде пайдаланылады. 1887 жылы Тампа осы ауданды өзіне қосып алды. 1900 жылға қарай ағаштан салынған үйлер мен құмды көшелер орналасқан шекаралық елді мекен кірпіштен салынған ғимараттар мен көшелер, трамвай желісі және көптеген әлеуметтік және мәдени мүмкіндіктері бар қарқынды қалаға айналды. Көбінесе Ибор қаласының өсуіне байланысты Тампа халқы 16000-ға жуық адамға жетті.

Қайта өрлеу және қайта тууы

Депрессия сигара өндірушілерге ауыр соққы болды. Әлемдік сұраныс күрт төмендеді, себебі тұтынушылар шығындарды азайту үшін арзандау темекіге көшуге тырысты, ал фабрикалар жұмысшыларды жұмыстан босатып немесе жабылды. Бұл тенденция 1930 жылдар бойына жалғасты, қалған сигара фабрикалары дәстүрлі қолмен оралатын өндірістен арзан, механикаландырылған әдістерге көшкенде, жұмыс орындарының саны мен жұмысшыларға төленетін жалақы одан әрі азайды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көптеген қайта оралған ардагерлер жақсы жалақылы жұмыс орындарының болмауы және АҚШ Ардагерлер әкімшілігінің үй несиелеу бағдарламасының тек жаңа үйлерге ғана қолданылуы себепті Ибор қаласын тастап кетуді жөн көрді. Шындығында, үй-жайлардың жағдайы нашарлап, Ибор қаласының алғашқы жылдары салынған көптеген ғимараттар әлі де пайдаланылып келді. 1950-ші және 1960-шы жылдарда тарихи аудан босап, құлдырауға ұшырағандықтан, қалалық жаңару бағдарламасы ескі құрылыстарды бұзып, жаңа тұрғын үйлер мен коммерциялық құрылыстар салу арқылы аймақты қайта жандандыруға тырысты. Бұзу жұмыстары жүргізілді, бірақ қаражат жетіспеуіне байланысты қайта құру жобасы іске аспады. Бағдарламаның басты салдары – ондаған жылдар бойы бос тұрған, пайдасыз жерлердің көптеген участалары болды. Осы кезеңде ауданның ортасынан өтетін I-4 тас жолының салынуы көптеген ғимараттардың қирауына және солтүстік-оңтүстік бағыттарының көп бөлігінің тоқтауына әкеп соқты.

Шекаралар

Тарихи тұрғыдан алғанда, "Үлкен Ибор қаласының" шекарасы оңтүстікте Тампа шығанағынан басталып, солтүстікте доктор Мартин Лютер Кинг бульварына (бұрынғы Буффало даңғылы) дейін, ал батыста Небраска даңғылынан шығыста 40-шы көшеге дейін созылған. Тарихи Ибор ауданының ресми шекарасы солтүстікте I-4, шығыста 22-ші көше, оңтүстікте Адамо драйвы және батыста Небраска даңғылы болып табылады. Бұл ауданның аумағы шамамен 1 шаршы миль (шамамен 2,6 км²) құрайды. Қазіргі Ибор қаласы сонымен қатар айналасындағы кейбір аумақтарды да қамтиды, бірақ оның нақты көлемі шартты және пікірталас тудыруы мүмкін.

Халық саны

Ибор қаласы өркендеген иммигранттар қауымдастығының шарықталу кезеңінде он мыңдаған адамды қамтыды. 1970 жылдардың соңындағы ең төменгі шегінде, шамамен 1000 тұрғын осы ауданды мекен еткен. 2003 жылғы сауалнама бойынша, аймақтағы басты бес бизнес түрі: кәсіби қызметтер (22,8%), бөлшек сауда (18,4%), өндіріс (14,0%), көтерме сауда/тарату (13,2%) және мейрамханалар мен барлар (11,4%) болды. 2014 жылы тарихи ауданнан ауыр жүк көлігінің қозғалысын азайту мақсатында I-4/Селмон экспресс-жолының жоғары деңгейдегі қосылысы салынды. Ybor City, Channelside District және Downtown Tampa-ны байланыстыратын TECO Line Streetcar 2002 жылдың қазан айында жұмысқа кірісті. Хиллсбороу аймақтық көлік басқармасы (HARTline) трамвайлармен қатар автобус жүйесін де басқарады. Кіші стартаптар да Тампаның орталық аудандары, соның ішінде Ybor арасында жолаушыларды тасымалдау үшін NEV көліктерін пайдалана бастады.

Музыка

Джейсон Исбелл 2013 жылы шыққан «Southeastern» альбомындағы «Traveling Alone» әнінде Ибор-Ситиге сілтеме жасайды. The Hold Steady де бірнеше әндерінде Ибор-Ситиге сілтеме жасайды. Мысалдар: «Killer Parties», «Slapped Actress», «The Cattle And The Creeping Things» және «Most People are DJs». JJ Grey & MOFRO өздерінің «Orange Blossoms» альбомындағы осы аттас әнінде Ибор-Ситиге сілтеме жасайды.

Фильм

2016 жылы шыққан "Түнде тірлік" (Деннис Лехэйннің кітаптары негізінде) фильмі, Тыйым заманында танымал қылмыскерге айналған Ибор қаласының контрабандашысы туралы. Бұл қылмыстық драманың сценарийін, режиссурасын және продюсерлігін Бен Аффлек жасаған, ол сонымен қатар басты рөлді ойнады. Фильмнің көбі 1930 жылдардың басында Тампада өрбіседі, бірақ Грузия штатының Брансуик қаласы мен айналасында түсірілді, себебі Грузия штаты мен қаланың Аффлек үйіне жақын орналасуы салық жеңілдіктерін ұсынды. Брансуик қаласының орталықтағы ғимараттарына Ибор қаласының рухын көрсететін белгілер мен әшекейлер қосылды, сондай-ақ Тампадағы нақты орындарға ұқсас бірнеше жаңа ғимараттар "жалған Ибор қаласын" жасау үшін бос жатқан жерлерге салынды.

Теледидар

2016 жылы Жарнама кеңесі мен коммерциялық емес Love Has No Labels ұйымы Джон Синаның қатысуымен әртүрлілікті және қоғамға қабылдауды насихаттайтын қоғамдық қызмет туралы хабарлама жасады. Бұл хабарламаның түсірілімі үшін Ибор қаласы фон ретінде пайдаланылды және ол 4 шілдеде, Мақтаныш айымен сәйкес келіп, тұңғыш рет көрсетілді. Хабарлама барлық адамдарды, нәсіліне, дініне, жынысына, сексуалдық бағдарына, жасына және мүмкіндіктеріне қарамастан, қабылдаудың маңыздылығын көрсетеді.