Кіріспе

1965 жылғы Канаданың федералды сайлауы 1965 жылдың 8 қарашасында Канаданың 27-ші Парламентінің Халық қабылдаушылар палатасының мүшелерін сайлау үшін өтті. Премьер-министр Лестер Б. Пирсонның Либералдық партиясы Халық қабылдаушылар палатасындағы өкілдер санының артуымен қайта сайланды. Либералдық партия халықтың дауысының бір бөлігін жоғалтса да, көпшілік дауысқа жетпесе де, көбірек орындар жеңіп алды.

Шолу

Либералдық партия 1963 жылғы сайлау науқанында берген уәделерін орындады, оның ішінде жұмыс орындарын құру, табыс салығын төмендету, жалақыны арттыру, отбасылық жәрдемақыны арттыру және студенттік несиелер. Олар 1967 жылға қарай ұлттық Medicare бағдарламасын және Канада зейнетақы жүйесінің мемлекеттік зейнетақы жүйесін іске асыруға уәде берді. Партия сайлаушыларды "басқа бес жыл өркендеуге" көпшілікке дауыс беруге шақырды. Партия "Үкімет халықты қамқорласа, жақсы нәрселер болады" және "Дамушы өркендеу үшін" деген ұрандармен үгіт-насихат жүргізді. Алайда либералдық партия көпшілікке екі орын жетпей қалды, негізінен екінші рет сайлауда Прерия аймағында толыққанды қатыспағандықтан. Олар аймақта бес орыннан айырылды, жалғыз аман қалған – ардагерлер істері министрі Роджер Тейллет. Джон Дифенбейкердің Прогрессивті консервативтік партиясы "Халық үшін саясат, прогресс үшін саясат" деген ұранмен науқан жүргізді, нәтижесінде аз ғана орын алды. Екінші рет жеңілгеніне қарамастан, Дифенбейкер партия басшысы лауазымынан кетуден бас тартты және ақырында партия президенті Далтон Кэмптің күш-жігерімен қызметінен кетуге мәжбүр болды. Дифенбейкер кейіннен 1967 жылғы партияның басшылық конвенциясында қайтадан басшылыққа үміткер болды, бірақ Роберт Стэнфилдтен жеңілді. Қарттарға арналған зейнетақы осы науқанның маңызды мәселесі болды. Либералдық партия 70 жастан асқан адамдар үшін зейнетақыны айына 75 долларға дейін көтергенін, 1970 жылға қарай зейнетақы алуға жарамды жасты 65 жасқа дейін төмендетуді жоспарлап отырғанын және кірісі төмен қарттарға "Канаданың көмек бағдарламасы" төлемін уәде еткенін атап өтті. Консерваторлар 70 жастан асқандардың барлығына ай сайынғы зейнетақыны 100 долларға дейін көтеруге уәде берді. Томи Дугластың Жаңа демократиялық партиясы "Кешіріңіз бе? Дауыс көтеріңіз! Жаңа демократтарға дауыс беріңіз!" деген ұранмен дауыс беруде 4,5 пайыздық пунктке өсіп, Палатадағы үшінші ірі партияға айналды. Алайда, партия 1960 жылы құрылған кезде күткендей сайлаудағы үзіліске қол жеткізе алмады, нәтижесінде төрт орын ғана қосылды. Бұл нәтижелер осы сайлау алдында екіге бөлінген Канаданың Әлеуметтік несие партиясының есебінен болды. Реал Кауэтт француз канадалықтарын Әлеуметтік несие партиясынан шығарып, жаңа Ralliement créditiste (Әлеуметтік несиелік митингі) құрды, бірақ партия Квебек облысындағы орындарының жартысынан астамын жоғалтты. Роберт Н. Томпсон ағылшын тілді Канададағы Әлеуметтік несие партиясын басқаруын жалғастырды және Квебектен тыс жерде бір орынға қол жеткізді, бірақ бұл көрсеткіш француз канадалықтарының бөлінген партиясынан кем болды. Алайда, екі фракцияның жиынтық орын саны да NDP-нің Әлеуметтік несие партиясын үшінші ірі партия ретінде ығыстыруына кедергі келтірмеді. Бұл сайлау Әлеуметтік несие партиясының Квебектен тыс жерде федералды кандидаттарды сайлаған соңғы реті болды. Бұл Канаданың Rhinoceros партиясы үшін алғашқы сайлау болды, оны сатирикалық партияның жетекшісі Корнелиус Бірінші басқарды. Партия тек бір ғана үміткерді ұсынды. Гранби зоопаркының тұрғыны Корнелиус сайлауға қатыспады, өйткені Канаданың сайлау заңы бойынша носорогтарға (немесе басқа зоопарк жануарларына) кандидат болуға рұқсат берілмейді. Азшылық либералдар үкімет құру үшін Жаңа демократиялық партияға және кейде басқа да кіші оппозициялық партияларға сүйенді. Пирсон 1967 жылдың желтоқсанында либералдық партия басшысы лауазымынан кету ниетін жариялады және келесі сәуірде оны Пьер Трюдо алмастырды. Айта кетерлігі, бұл сайлауда консервативтік партия Альберта облысында абсолютті көпшілік дауысқа ие бола алмады (бірақ Прогрессивті консерваторлар мен Әлеуметтік несие партиясының жиынтық дауысы сол облыста дауыс берудің үштен екі бөлігінен асты).

Облыс бойынша нәтижелер

Партия атауыBCABSKMBONQCNBNSPENLYKNWЖалпы либералдық орын: 7 1 51 56 6 2 7 1 131 Халықтық дауыс: 30.0 22.4 24.0 31.0 43.6 45.6 47.5 42.0 44.1 64.1 44.8 56.2 40.2 Прогрессивті консервативтік орын: 3 15 17 10 25 8 4 10 4 1 97 Дауыс: 19.2 46.6 48.0 40.7 34.0 21.3 42.5 48.6 53.9 32.4 55.2 39.1 32.4 Жаңа демократтар орын: 9 3 9 21 Дауыс: 32.9 8.2 26.0 24.0 21.7 12.0 9.4 9.1 2.0 1.2 4.7 17.9 Кредиттік жиын орын: 9 9 Дауыс: xx 17.5 0.4 4.7 Әлеуметтік кредит орын: 3 2 5 Дауыс: 17.4 22.5 1.9 4.3 0.4 0.1 1.6 3.7 Тәуелсіз орын: 1 1 Дауыс: 0.2 0.1 0.1 0.2 2.1 0.3 0.7 Тәуелсіз консервативтік орын: 1 1 Дауыс: xx 0.6 0.2 Жалпы орын саны: 22 17 17 14 85 75 10 12 47 1 1 265 Партиялар, ешқандай орын жеңбеген: Тәуелсіз либералдық дауыс: 0.8 0.7 0.2 Дауыс: 0.2 0.1 xx xx xx 0.1 Жаңа капиталистік дауыс: xx Ouvrier Indépendant дауысы: xx Droit vital personnel дауысы: xx Тәуелсіз әлеуметтік кредит дауысы: xx Тәуелсіз консервативтік дауыс: xx Дауыс: xx Republican дауысы: xx Progressive Workers дауысы: xx Socialist Labour дауысы: xx
xx – халықтық дауыстың 0.05% аз бөлігі.