Фармация және биотехнологиялық компанияның тарихы

Кіріспе

Фармацевтикалық және биотехнологиялық компания. Pharmacia – 1995 жылы американдық Upjohn фармацевтикалық компаниясымен біріккен Швециядағы фармацевтикалық және биотехнологиялық компания.

Тарих

Pharmacia компаниясы 1911 жылы Швецияның Стокгольм қаласында фармацевт Густав Феликс Грёнфельдт Эльген дәріханасында құрған. Компанияның атауы грекше φαρμακεία, транслитерациясы pharmakeia, яғни «сырлы өнер» дегенді білдіреді. Компанияның алғашқы күндері пайдасының көп бөлігі «музыкалық дәрі» - Фосфоэнергоннан түскен. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде швед химигі Бьёрн Ингельман (Уппсала университетінде Арне Тиселиус үшін жұмыс істеген) полисахарид декстранның түрлі қолданыстарын зерттеді. Медициналық зерттеуші Андерс Грёнваллмен бірге ол декстранды қан құю кезінде қан плазмасының орнына пайдалануға болатынын анықтады, бұл соғыс уақытында үлкен қажеттілік тудыруы мүмкін еді. 1943 жылы Pharmacia компаниясымен байланыс орнатылды, ол кезде ол әлі де шағын компания болатын, оның бас директоры Элис Гёт бұл ұсынысқа қызығушылық танытты. Төрт жылдан кейін декстран ерітіндісі – Macrodex шығарылды. Декстранға негізделген өнімдер Pharmacia-ның одан әрі дамуында маңызды рөл атқарды. 1951 жылы компания өздерімен жұмыс істейтін ғалымдарға жақындау үшін Швецияның Уппсала қаласына көшіп барды, ал Ингельман оның ғылыми-зерттеу бөлімінің басшысы болды. 1959 жылы Pharmacia компаниясы Sephadex өнімдерімен гельді сүзгілеуді енгізді. Бұл да декстранға және Тиселиус бөліміндегі ашылуларға негізделген, бұл жолы Джеркер Порат пен Пер Флодиннің еңбегі болды. 1967 жылы Уппсала қаласында Pharmacia Fine Chemicals компаниясы құрылды. 1986 жылы Pharmacia Fine Chemicals LKB produkter AB компаниясын сатып алып, оның атын Pharmacia Biotech деп өзгертті. Pharmacia Biotech «биотехнологиялық революция» кезінде рөлін кеңейтіп, Пабст пиво зауытынан PL Laboratories компаниясын сатып алып, рекомбинантты ДНК арнайы зерттеу химиялық заттарын ұсынды. 1990 жылдары жеке тұлғаларға сатылған Pharmacia компаниясы алғаш рет «Kabi Vitrum» компаниясымен біріктіріліп, Уппсаладағы бас кеңсесімен Kabi Pharmacia компаниясын құрады. 1993 жылы Kabi Pharmacia химиялық терапиялық препарат доксорубицинді әзірлеген Farmitalia итальяндық компаниясын сатып алды. 1995 жылы компания американдық Upjohn фармацевтикалық компаниясымен бірікті, Pharmacia & Upjohn ретінде танылды және өзінің штаб-пәтерін Лондонға көшірді. 1998 жылы компания екі бизнес-аяққа бөлінді. Фармацевтикалық бизнес Pharmacia & Upjohn болды. Хроматографиялық шайыр, тазарту жабдықтары, молекулалық биология реагенттері мен электрофорез өнімдерін сатумен айналысатын ғылыми құралдар тобы Amersham компаниясы 1998 жылы сатып алып, Amersham Pharmacia Biotech деп аталды. Кейіннен олар атауын Amersham Biosciences деп өзгертіп, радиациялық химиялық және реагенттер бизнесін жоғары табысты хроматография бизнесімен бірге жүргізді. Pharmacia логотипі танымал бренд ретінде сақталды. Amersham Biosciences 2004 жылы GE Healthcare компаниясына сатылып, GE Healthcare Life Sciences компаниясы болып өзгерді. 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап GE Healthcare Life Sciences компаниясы Cytiva деп қайта аталды, GE Healthcare Life Sciences компаниясы General Electric компаниясынан Danaher Corporation компаниясына 21,4 миллиард долларға сатылды.

Pharmacia company was founded in 1911 in Stockholm, Sweden by pharmacist Gustav Felix Grönfeldt at the Elgen Pharmacy. The company was named after the Greek word φαρμακεία, transliterated pharmakeia, which means 'sorcery'. In the company's early days, much of its profits were derived from the "miracle medicine" Phospho Energon. During World War II, Swedish chemist Björn Ingelman (who worked for Arne Tiselius at Uppsala university) researched various uses for the polysaccharide dextran. Together with the medical researcher Anders Grönwall, he discovered that dextran could be used as a replacement for blood plasma in blood transfusions, for which there could be a large need in wartime. Pharmacia, which then was still a small company, was contacted in 1943 and its CEO Elis Göth was very interested. The product Macrodex, a dextran solution, was launched four years later. Dextran based products were to play a significant role in the further expansion of Pharmacia. In 1951, the company moved to Uppsala, Sweden, to get closer to the scientists with whom they cooperated, and Ingelman became its head of research. In 1959, Pharmacia pioneered gel filtration with its Sephadex products. These were also based on dextran and discoveries in Tiselius' department, this time by Jerker Porath and Per Flodin. In 1967 Pharmacia Fine Chemicals was established in Uppsala. In 1986 Pharmacia Fine Chemicals acquired LKB produkter AB and changed its name to Pharmacia Biotech. Pharmacia Biotech expanded their role in the "biotech revolution" through its acquisition of PL Laboratories from Pabst Brewery offering a line of recombinant DNA specialty research chemicals. Sold to private interests in the 1990s, Pharmacia was first merged with "Kabi Vitrum" to form Kabi Pharmacia with headquarters in Uppsala. In 1993, Kabi Pharmacia bought Farmitalia, an Italian company that had developed doxorubicin, a chemotherapeutic. In 1995 the company merged with the American pharmaceutical company Upjohn, becoming known as Pharmacia & Upjohn and moved its headquarters to London. In 1998, the company was divided into two business area. The pharmaceutical business became Pharmacia & Upjohn. The scientific instruments groups which sold chromatography resin, purification equipment, molecular biology reagents and electrophoresis products was purchased by Amersham in 1998 and was named Amersham Pharmacia Biotech. They later changed the name to Amersham Biosciences and ran their radiochemical and reagents business along with the highly profitable chromatography business. The Pharmacia Logo Drop remained as a highly recognized brand. Amersham Biosciences was sold to GE Healthcare in 2004 to become GE Healthcare Life Sciences. From 1 April 2020, GE Healthcare Life Sciences has been renamed Cytiva, following the sale of GE Healthcare Life Sciences from General Electric to Danaher Corporation in a $21.4 billion acquisition.