Кіріспе

Жеке мақсаттағы жедел дивизия немесе ОДОН, бұрынғыда ОМСДОН (әлде Дзержинский дивизиясы) деп аталған, КСРО Ішкі істер министрлігінің ішкі әскерлерінің жедел жауап беруге дайын ішкі қауіпсіздік дивизиясы, қазіргі уақытта Ресей Федерациясының Ұлттық гвардия күштерінің бас қолбасшылығы құрамында. Сенімсіз дереккөз: себеп=Тарихи мазмұн мен рөлді талқылау ОДОН туралы қазіргі заманғы пікірталастарға сілтеме жасайтын екі сыртқы сілтемеге сүйенбеуі керек. ОДОН (ОДОН) – Отдельная дивизия оперативного назначения (Otdel'naya diviziya operativnogo naznacheniya) деген сөз тіркесінің аббревиатурасы.

КСРО

ОДОН-ның алғашқысы 1918 жылдың ақпанында құрылған ВЦИК-тің 1-автомобильдік шайқас отряды болды. Отряд ВЦИК және Совнарком мүшелерін күзетуге, оларды жолаушылар көліктерімен қамтамасыз етуге міндеттелді. 1918 жылдың наурыз айында үкімет Мәскеуге көшірілгеннен кейін, ол Қызыл латыш атқыштарымен және кейіннен «Кремль курсанттарымен» бірге Кремльді күзетуге бекітілді. 1919 жылы 1-ші бронеавтомобильдік отряд «Яков Свердлов» деп аталды және 1921 жылы ВЧК-ға қарасты болды. Ең көп күшіне жеткенде отрядта 400-ден астам әскер болды. 1921 жылдың сәуір айында ВЧК ОСНАЗ батальонын құрды, ол 1-бронеавтомобильдік отрядтан, үш мылтық взводынан, кавалериялық эскадрильядан және түрлі қосымша бөлімшелерден тұратын, жалпы саны 1100 адамды құрады. 1922 жылы ВЧК ОГПУ болып өзгертілді, оған сәйкес ОСНАЗ да қайта аталды. 1924 жылдың 17 маусымында ОСНАЗ батальоны, ОГПУ-ның мылтық батальоны және ОГПУ-ның мылтық полкі ОГПУ әскерлерінің Арнайы мақсаттағы дивизиясын (ДОН) құрды. ДОН құрамында 4 мылтық полкі және бронеавтомобильдік отряд болды. 1926 жылдың тамызында дивизия Арнайы мақсаттағы «Ф.Е. Дзержинский» дивизиясы болып аталды. 1926 жылы ДОН-ға тағы бір полк пен тағы бес батальон қосылды, оның жалпы саны 4500 әскерге жетті. 1929 жылы ДОН толыққанды армия дивизиясы ретінде қайта ұйымдастырылды. 1931 жылы бронеавтомобильдік отряд бронеполк болып қайта ұйымдастырылды. 1934 жылы ОГПУ Ішкі істер халық комиссариатына (НКВД) берілді. Дивизия Финляндияға қарсы Қысқы соғыста майдандық шайқастарға қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда дивизияның бөлімдері Мәскеу шайқасына қатысты, ал қалған бөлімдер елорданың маңызды нысандарын күзетіп, көшелерде патрульдеуге және майданға жақын және қаладағы жаудың тыңшылық топтарын жоюға қатысты. Жауынгерлік қатысумен қатар, дивизияның бөлімдері Мәскеуде 485 жау тыңшысын, 69 753 дезертирді және 320 000-нан астам заң бұзушыны ұстады. Дивизия 1941 жылғы қазан революциясының мерекелік шеруіне Мәскеудегі Қызыл алаңда қатысты. Неміс әскерлеріне қарсы шайқаста 4-атқыштар полкінің (кейіннен төрт мотоатқыштар) снайперлері ерекше көзге түсті. 1942 жылы екі снайперлік полк алғаш рет қолданылғанда 853 неміс сарбазы мен офицерін жойды. 1942 жылы снайперлік дивизия барлығы 6440 неміс сарбазы мен офицерін өлтірді. ОМСДОН бөлімдері Ялта конференциясында одақтас көшбасшыларын күзетті. 1980 жылғы Мәскеу Олимпиадасына дайындық барысында ОМСДОН әскерлерінің элиталық тобы арнайы күштер тактикасымен оқытылды, бұл топтың ядросы кейін «Вытязь» жасағына айналды. Дивизияның соңғы КСРО атауы ОМСДОН (КСРО ІІМ Ішкі әскерлерінің тәуелсіз Арнайы мақсаттағы мотоатқыштар дивизиясы «Ф.Е. Дзержинский» атындағы) болды.

Ресей Федерациясы

1994 жылы OMSDON тәуелсіз операциялық мақсаттағы бөлім немесе ODON болып қайта аталды. 2014 жылдың 22 қазанында бөлімге тағы да Ф. Е. Дзержинский есімі берілді, осылайша Ресей Ішкі істер министрлігінің Ішкі әскерлерінің Жуков, Ленин және Қазан революциясының Қызыл Ту ордендерімен марапатталған операциялық мақсаттағы бөлімі "Ф. Е. Дзержинский" атауын алды. Олар әдетте Ресейде өтетін маңызды шаралар кезінде қауіпсіздіктің алғашқы шебін құрайды және жыл сайынғы Мәскеу Жеңіс шеруіне және Мәскеудің 7 қарашадағы мерейтойлық шеруіне (соңғысы, өйткені олар 1941 жылғы Қазан революциясы күні өткен, Ұлы Отан соғысы кезіндегі жалғыз шеруге қатысқан) Ішкі әскерлерден өкілдік етеді. Ресей Ұлттық гвардиясы құрылғаннан кейін, 2016 жылдың сәуір айында ОДОН ресми түрде Ресей Федерациясы Ұлттық гвардиясының әскерлері бас қолбасшылығының Жуков, Ленин және Қазан революциясының Қызыл Ту ордендерімен марапатталған операциялық мақсаттағы бөлімі "Ф. Е. Дзержинский" болып қайта аталды.