Кіріспе
Шотландиядағы футбол клубы
Шығыс Стирлингшир футбол клубы – Шотландияның Фолкирк қаласында орналасқан футбол клубы. Клуб 1881 жылы құрылған және Шотландия футбол лигасы жүйесінің бесінші деңгейінде өнер көрсетеді. Клубтың тарихы 1880 жылға дейін жетеді, осы жылы жергілікті крикет клубы "Бэйнсфорд Британия" деген атпен футбол командасын құрған. Клуб 1900–01 жылдары Шотландия футбол лигасына қабылданды және көптеген жылдар бойы лига жүйесінде бақ сынасты. Шығыс Стирлингшир Шотландия футбол лигасының екінші деңгейінде бір рет жеңіске жетіп, бір рет күміс жүлдегер атанды, осы екі жағдайда да жоғары лигаға жолдама алды. Клубтың лигадағы ең жоғары көрсеткіші 1932–33 және 1963–64 маусымдарындағы екі маусымдық қатысуында тіркелді. 2016 жылы Шығыс Стирлингшир ұлттық лига жүйесінен төмендетілген алғашқы клуб болды. Шығыс Стирлингшир алғаш рет 1882 жылы Шотландия кубогына қатысты, ең жақсы нәтижесі үш рет жартылай финалға өту болды, соңғысы 1981 жылы. Ұлттық кубоктер арасындағы ең жақсы нәтижесі 2000–01 маусымында Шотландия Челлендж кубогының жартылай финалына жеткенде тіркелді, финалға өту үшін Ливингстонға есе жіберді. 2008 жылы клуб Фирс Парк стадионынан көшіп, Охилвью Парк стадионында жергілікті қарсыласы Стенхаусмуирмен бірлесіп алаңды пайдаланды. 2018–19 маусымының басынан бері клуб көршілес Фолкирк клубымен бірге Falkirk стадионында алаң бөлісіп келеді.
Тарих
Шығыс Стирлингширдің ресми құрылған күні 1881 жыл, бірақ оның тамыры өткен жылы, жергілікті крикет клубы Бейнсфорд Блубонетс «Британия» деген атпен футбол командасын құрған кезде басталады. Команданың алғашқы тіркелген матчы 1880 жылдың желтоқсанында Фалькирк командасының екінші құрамына қарсы өткен жолдастық кездесу болды, нәтижесі 7:0 есебімен жеңіліс болды. Ал Шығыс Стирлингшир ретіндегі алғашқы матчы 1881 жылдың тамызында сол қарсыласқа қарсы өтті. Клубтың лақап аты – «Шир», ол клуб атының Стерлингшир бөлігін көрсетеді. Шығыс Стирлингшир алғашқы жылдары турнирде үстемдік құрды, 1885 жылдан 1889 жылға дейін бес жыл қатарынан рекордтық жеңіске жетті. Екі голды Лоуренс Маклачлан соқты, ол клубтың алғашқы жетістіктерінде маңызды гол соққан ойыншы болды, клуб тарихында 135 голымен ең көп гол соққан ойыншы атанды. 1891 жылдан 1899 жылға дейін клуб аймақтық лигаларда өнер көрсетті, соның ішінде Мидленд Футбол Лигасын және Орталық Футбол Комбинациясын жеңіп алды. 1900-01 жылдары Шотландияның басты ұлттық лигасы – Шотландия Футбол Лигасының екінші деңгейіне қабылданды, алғашқы маусымын он команданың арасында жетінші орында аяқтады. 1905 жылдың наурыз айында клубты көршілес Фалькиркпен біріктіру туралы ұсыныс көтерілді, мақсаты – ірі және қаржылық тұрақты клуб құру. Фалькирк бұл ұсынысты дауыс беру арқылы қабылдады. Алайда, Шығыс Стирлингширдің дауысы қарсы болды және клуб ұсыныстан бас тартты. Келесі жылдары 1905-06 маусымында лигада соңғы орында қалды, 22 ойында тек бір жеңіске қол жеткізді, ал 1912-13 маусымында үшінші орынға дейін көтерілді, чемпионатты жеңуден екі ұпай ғана қалып қойды. Клуб 1914-15 жылдары Екінші дивизионда ойнады, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты Шотландия кубогымен бірге жарыс тоқтатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін клуб 1921-22 маусымында қайта құрылған Екінші дивизионға қайта қабылданды. Он жыл өткен соң, Шығыс Стирлингшир бірінші рет Шотландияның жоғары лигасы – Бірінші дивизионға жол алды. Көтерілу жолында клуб 32 апта бойы Екінші дивизионда көшбасшы болды, маусымды 55 ұпаймен Сент-Джонстонмен тең аяқтады, Шығыс Стирлингшир голдардың көрсеткіші артық болғандықтан чемпионатты жеңіп алды. Шығыс Стирлингшир жоғары лигада бір маусым ғана ойнады, 17 ұпаймен 20-орында аяқтады. 1935-36 маусымында Екінші дивизионда клубтың ең ауыр жеңілісі 12:1 есебімен Дунди Юнайтедтен жеңілді. 1938-39 маусымында, лиганың екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты тоқтатылуына дейін, Шығыс Стирлингшир лигада соңғы орындан екінші орынды иеленді, тек Эдинбург Ситиден жоғары тұрды. Бірақ төменгі орында аяқтауға қарамастан, Малькольм Моррисон 36 голмен бір маусымда клубтың ең көп гол соққан ойыншысы атанды. Клуб 1939 жылы соғыс уақытындағы лигадан шығарылды және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Шотландия Футбол Лигасының Екінші дивизионына қайта қабылданбады. Нәтижесінде клубтар Шотландияның ірі клубтарының резервтік командаларымен бірге жаңадан құрылған C дивизионында жарысты. C дивизионындағы екінші маусымында Шығыс Стирлингшир лиганы жеңіп алды және қайтадан Екінші дивизионға көтерілді, қазір «B дивизионы» деп аталады. Бірақ 1948-49 маусымында соңғы орынды иеленді және «C дивизионына» қайта түсті. Тағы алты маусым «C дивизионында» жарысқаннан кейін клуб 1955-56 жылдары «C дивизионының» таратылуымен және Шотландия Футбол Лигасының командаларының санының ұлғаюымен байланысты Екінші дивизионға қайта қосылды. Клуб көптеген жас ойыншыларды үлкен клубтарға сатты, соның ішінде 1962 жылы қорғаушы Эдди МакКредиді «Челсиге» сатты, ол Шотландия құрамасы сапында 23 матч өткізді және «Челси» клубының барлық уақыттағы ойыншылар тізімінде 410 ойынмен оныншы орында тұр. Трансферден түскен қаржы жаңа ойыншыларды тартуға көмектесті және 1962-63 маусымында клуб екінші рет жоғары лигаға көтерілді, Сент-Джонстондан кейін Екінші дивизионда екінші орын алды. Алайда, бірігу бір маусым ғана созылды, Шығыс Стирлингшир акционерлері оған қарсы бірнеше сот ісіне жеңіске жетті, осылайша клуб өзінің бастапқы құқықтық мәртебесіне оралды және Фалькиркке қайта оралды. «E. S. Clydebank» ретінде бір маусымда клуб Килбоуи паркінде рекордтық қатысу көрсеткішіне қол жеткізді, ол 1965 жылдың ақпанында «Гибернианға» қарсы Шотландия кубогының бірінші раундының қайталануына 14 900 көрермен қатысты. 1966 жылы Лоуренс Бинни клубтың алғашқы ресми менеджері болды, оның тағайындалуына дейін директорлар кеңесі басқару рөлдеріне жауапкершілік алды. Алдыңғы жылы клуб ең танымал менеджері Алекс Фергюсонды тағайындады, ол 1974 жылға дейін клубта жұмыс істеді, содан кейін «Сент-Мирренге» кетті. 1979-80 жылдары Шығыс Стирлингшир Бірінші дивизионға көтерілді, бұл клубтың лигада соңғы рет көтерілуі болды. Билли Ламонт басқаруымен клуб Екінші дивизиондағы қарсыласы Фалькирктен бір ұпай ғана кеміп екінші орын алды. Командалар маусымның көп бөлігінде лигада көшбасшылықты бөлісті және соңғы матчқа тең ұпаймен келді, Шығыс Стирлингшир голдардың көрсеткіші нашар болғандықтан чемпионатты жеңу үшін Фалькирктің нәтижесінен жақсы болуы керек еді. Алайда, Фалькирк өз матчын жеңіп алды, ал Шығыс Стирлингшир тең түсті, нәтижесінде екінші орынға ие болды. 21-ші ғасырдың басында клуб қаржылық қиындықтарға тап болды, ойыншыларға аптасына 10 фунт төленді, ал менеджер Деннис Ньюэлл Шотландия футболының жоғары деңгейіндегі алғашқы жалақысыз менеджер атанды. Нәтижесінде клуб 2002-03 жылдан 2006-07 жылға дейін бес маусым қатарынан Шотландия Футбол Лигасында соңғы орында тұрды, 2003-04 маусымында 36 ойында екі жеңіс және екі тең ойынмен 8 ұпай ғана жинады. 2005-06 маусымынан бастап клуб Екінші дивизионда екі жыл қатарынан соңғы орында қалса, төмендеп, құрметті мүше статусына түсірілуі мүмкін екені белгіленді. Шығыс Стирлингширдің жағдайында лигада дауыс беру өтті және клубтың толық мүше статусын сақтап қалуына келісім берілді, бірақ 2008 жылы келесі маусымда соңғы орында қалмауы керек болды. Клуб маусымның соңғы матчында Монтросқа қарсы 3:1 есебімен жеңіске жетіп, соңғы орындан шығып, Фирс Парктегі соңғы ойынын аяқтады. Келесі маусымда толық мүше статусын сақтап, клуб көршілес Стенхаусмурмен бірлесіп Очилвью Паркіне көшті. Менеджер Джим Макиналли басшылығымен клуб Бірінші дивизионға өту үшін плей-оффқа қатысуға мүмкіндік берген екі жыл қатарынан үшінші орын алды. Алайда, 2010-11 маусымында соңғы орында қалғаннан кейін Макиналли жұмысынан босатылды және Джон Кауглинмен ауыстырылды. Клуб келесі маусымдарда да соңғы орында қалды, бұл оларды қайтадан құрметті мүше статусына түсіру қаупіне ұшыратты, бірақ 2013-14 маусымы үшін лига құрылымын қайта құру бойынша келіссөздердің нәтижесінде лига бұл ережені қолданудан бас тартты. Келіссөздердің нәтижесінде Шотландия Футбол Лигасы мен Шотландия Премьер Лигасы бірігіп, жаңа басқару органы – Шотландия Кәсіби Футбол Лигасы құрылды. Шығыс Стирлингшир Шотландияның ескі үшінші дивизионының орнына құрылған Шотландияның екінші лигасына қосылды. 2015 жылдың қазанында «Рейт Роверс» клубының жалға алынған шабуылшысы Джонни Курт Шотландияның барлық төрт дивизионындағы (плей-оффтарды қоспағанда) 5000-шы голды соқты, «Элгин Ситиге» қарсы өткен матчта 2:0 есебімен жеңіске жетті. 2015-16 жылғы Шотландияның екінші лигасының соңғы орында қалғаннан кейін, Шығыс Стирлингшир 2016-17 жылғы Шотландияның екінші лигасына өту үшін «Эдинбург Ситимен» плей-офф өткізді. «Эдинбург Сити» жалпы есеп бойынша 2:1 есебімен жеңіске жетіп, Шығыс Стирлингширді Лоуленд Лигасына жіберді, сонымен қатар Шотландияның ұлттық лигасы жүйесіндегі 61 жылдық қатысуын аяқтады.
Түстері мен белгісі
Шығыс Стирлингширдің үй түстері 1882 жылдан бері көптеген жылдар бойы қара және ақ жолақтардан тұрған.
Жарыстар
Шығыс Стирлингширдің дәстүрлі қарсыласы – Фолкирк. Клубтың «Британия» және «Шығыс Стирлингшир» атауларымен өткізілген алғашқы матчтары 1880 және 1881 жылдары Фолкиркке қарсы өткен достық ойындар болды. Екі клуб та Фолкирк қаласында орналасқан және 19 ғасырдың соңынан бері Стирлингшир кубогы сияқты жарыстарда бір-бірімен жарысқан. Шығыс Стирлингшир 1900 жылы Шотландия футбол лигасының ең төменгі дивизионына қабылданды, ал екі маусымнан кейін 1902–03 жылы Фолкирк та қосылды. Клубтар арасындағы алғашқы ресми лига матчы 1902 жылғы тамызда Мерчистон паркінде Фолкирктің 2:0 есебімен жеңісімен аяқталды. Екі клубтың бұрынғы стадиондары – Фирс Парк және Броквилл Парк географиялық тұрғыдан жақын орналасқан, арақашықтығы жарты мильден (0,8 км) аз. Аймақтық деңгейде Шығыс Стирлингшир Стирлингшир тарихи округының футбол клубтарымен бәсекелестікке түседі, олар 1880 жылдардың басынан бері Стирлингшир кубогында бір-бірімен жарысқан, мысалы, Стенхаусмуирмен, ал 1945 жылдан бері Стерлинг Альбионмен және Аллоа Атлетикпен. Шығыс Стирлингшир 2018 жылға дейін өз үй матчтарын қарсыластары Стенхаусмуирмен бірлесіп, олардың Очилвью Парк стадионда өткізді.
Белгілі басшылар
Шығыс Стирлингшир 1966 жылға дейін ресми түрде бас жаттықтырушы тағайындамады. Осыған дейін клубтың директорлар кеңесі барлық басқару мәселелерін шешті. Клубтың алғашқы бас жаттықтырушысы 1966 жылы Лоуренс Бинни болды.
Тіркемелер мен статистика
Клубтың Шотландия футбол лигасы бойынша рекордтық жеңісі – 1927 жылдың тамызында Екінші дивизионда «Артюрли» клубына қарсы 8–0 есебімен тіркелген, ал рекордтық жеңілісі – сол дивизионда 1936 жылдың сәуірінде «Данди Юнайтед» клубынан 12–1 есебімен жеңілген.