Кіріспе

Австралияның интернет елдік кодтық жоғарғы деңгейлі домені.
Жоғарғы деңгейлі домен атауы – .au Австралияның интернет елдік кодтық жоғарғы деңгейлі домені (ccTLD) болып табылады. Ол 1986 жылдың 5 наурызында құрылған. Домендік атау саясатын au Domain Administration (auDA) басқарады. 2018 жылдың шілде айына қарай, тіркелімді Afilias жүргізеді.

Тарих

Домендік атау бастапқыда 1986 жылы Мельбурн университетінің Кевин Роберт Элзіне, Интернетке тағайындалған нөмірлер органының (IANA) операторы Джон Постель бөлген. 1990 жылдардағы шамамен бес жылдық процестен кейін, Интернет индустриясы доменді басқару үшін au Domain Administration (auDA) деп аталатын өзін-өзі реттеуші орган құрды. Ол 2001 жылы ICANN-нан мақұлдау алды және 2002 жылдың 1 шілдесінен бастап домендік тіркеу үшін жаңа бәсекелестік жүйені іске қосты. Осы жаңа жүйе бойынша, кез келген тіркеу тіркеуші арқылы жүзеге асырылуы тиіс.

Операция

au доменін auDA бақылайды. Бұл коммерциялық емес ұйым, мүшелері интернет ұйымдары, сала өкілдері және мүдделі жеке тұлғалар болып табылады. Ұйым Австралия үкіметінің қолдауымен және ICANN-ның берген өкілеттігімен жұмыс істейді. au домені үшін саясатты саясатты әзірлеу топтары жасайды. Бұл топтар auDA шақыруымен құрылады және саясатты қалыптастыру үшін халықтың пікірін және сала өкілдерін ескереді. au доменін тіркеуге арналған техникалық құралдың күнделікті жұмысын auDA тендер арқылы тапсырады. AusRegistry 2002 жылғы алғашқы тендерден бастап тіркеуші рөлін атқарып келеді. 2017 жылдың желтоқсанында Afilias бәсекелі тендерде AusRegistry-ден тіркеуді басқару құқығын жеңіп алды. Екінші нарық бастапқыда баяу дамыса да, соңғы кезде au домендік нарығында пісіп-жетілу белгілері байқалып, investmentproperty.com.au домені 125 500 долларға сатылды, бұл рекордтық көрсеткіш. auDA ақпараттық қауіпсіздік стандарты (ISS) – au тіркеуші компаниялардың қауіпсіздігін арттыруға, au доменін тіркегендерді қорғауға және au домен кеңістігінің тұрақтылығы мен қауіпсіздігін жақсартуға бағытталған салалық бастама. auDA 2013 жылдың қазан айында ISS-ті міндетті талап ретінде енгізді, барлық аккредиттелген тіркеушілер 24 ай ішінде ISS стандартына сәйкес екенін растау сертификатын алуға міндетті.

Құрылымы

Au домендік атауларының ережелері, ұйым түрін сипаттайтын екінші деңгейдегі санаттар бойынша тіркеуді талап етеді. Мысалы, com.au коммерциялық ұйымдар үшін арналған. Бұл саясат бұрын Ұлыбритания және Жаңа Зеландия сияқты елдерде қолданылған ұқсас үлестіру қағидаларын ұстанады. Қазіргі таңдағыда "yourname.com.au" сияқты екінші деңгейдегі доменнің астында тіркеуге рұқсат беріледі. 2016 жылдың сәуір айында auDA тікелей екінші деңгейде тіркеуді енгізе бастайтынын хабарлады, мысалы "yourname.au". Тікелей тіркеу 2017 жылы іске асырылуы жоспарланған, алайда киберқұқық бұзушылықтарды қалай болдырмау керектігі туралы пікірталас кешіктіруге әкелді, ал жаңа іске қосу күні 2022 жылдың 24 наурызы деп белгіленді. Au доменін тіркеу, тіркеуші деп аталатын делдал арқылы жүзеге асырылады, ал тіркеуші – бұл көтерме қызметті ұсынатын ұйым. auDA домендік атау саясатын басқарады, себебі ол ICANN және Австралия үкіметі бекіткен au DNS менеджері болып табылады.

Екінші деңгейдегі домендер

.com.au – Коммерциялық ұйымдар
.net.au – Коммерциялық ұйымдар (бастапқыда тек интернет-провайдерлер үшін, бірақ қолданылу аясы кеңейтілді)
.org.au – Қайырымдылық және коммерциялық емес ұйымдар (бастапқыда басқа санаттарға жатпайтын ұйымдар үшін)
.edu.au – Білім беру мекемелері
.gov.au – Үкіметтер мен олардың министрліктері
.asn.au – Тіркелген қауымдастықтар, саяси партиялар, кәсіподақтар, спорттық және арнайы қызығушылық клубтары
.id.au – Жеке тұлғалар (нағыз атымен немесе кең таралған псевдонимдермен)
.csiro.au – CSIRO (Коммунельттік ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер ұйымы)

.edu.au, .gov.au және .csiro.au домендік кеңістіктері "жабық" домендік кеңістіктер деп аталады, себебі тіркеу жалпы қоғамға қолжетімді емес. Қалған барлық екінші деңгейдегі домендік кеңістіктер "ашық" домендік кеңістіктер деп аталады. 2022 жылғы 4-тоқсанға қарай au Domain Association (auDA) ұсынған жылдық есепке сәйкес, әр алтыншы au домен екінші деңгейдегі домен болып табылады.

Мемлекеттік және аумақтық атау кеңістіктері

2004 жылы енгізілген «қауымдық географиялық домендік атаулар» (CGDNs), кейіннен «мемлекеттік және аумақтық атау кеңістіктері» деп аталды, жергілікті қауымдастықтың «жергілікті бизнес, туризм, тарихи ақпарат, мәдениет, спорттық топтар, жергілікті шаралар және жаңалықтар сияқты қауымдық мүдделерін көрсететін қауымдық веб-сайттары» үшін арналған. Бұл домендер бастапқыда au Community Domains Trust (auCD) auDA атынан басқарды. auCD қаржысы .au және .net.au домендік кеңістіктеріндегі жергілікті жер атаулары бойынша сайлау арқылы қамтамасыз етілді; бұрын пошта индексі бар кез келген жерді коммерциялық домендік атау ретінде тіркеуге тыйым салынған еді. CGDN доменнің екінші деңгейі ретінде мемлекет немесе аумақтың әдеттегі аббревиатурасын пайдаланады. Мысалы, Виктория штатындағы қауымдастық «.vic.au» әріптерімен аяқталатын домен алады, Солтүстік территориядағы қауымдастық «.nt.au» пайдаланады және т.с.с. Доменнің үшінші деңгейі сол штаттың немесе аумақтың мекенжайлы жері болуы керек, мысалы «қалааты.vic.au» түрінде. Егер атау штат ішінде қайталанса – мысалы, кішкентай қала мен үлкен қаланың немесе қала маңындағы елді мекен арасында – жергілікті жер атауына осы жермен байланысты жергілікті әкімшілік ауданның, қаланың немесе мекенжайының атауы қосылуы мүмкін (мысалы, «аудан аты қалааты.vic.au»). Тағы 115 домен мақұлданған немесе мақұлдануды күтіп тұр.

Үшінші деңгейдегі домендер

".gov.au" екінші деңгейлі домен атауы Австралия Федералдық үкіметі мен оның бастамалары үшін пайдаланылады, ал үшінші деңгейлі доменді қолдану, яғни Австралия штатының аббревиатурасы, доменнің тиісті штаттық үкіметке немесе штат ішіндегі жергілікті үкіметке тиесілі екенін көрсетеді. ".edu.au" домені де көбінесе штаттар бойынша санаттарға бөлінеді. auDA білім беру саласындағы ақпараттық және коммуникациялық технологиялар жөніндегі Австралия комитетіне (AICTEC) ".edu.au" доменіне жауапкершілікті жүктеді, ол өз кезегінде арнайы комитет құрды – Білім беру доменін басқару комитеті (eDAC). Мектептер өздерінің орналасқан жерін көрсететін домендік атауды пайдаланады, ал осы штаттық үшінші деңгейлі домендерді штаттар дербес басқарады. Мысалы, Батыс Австралиядағы мектеп "schoolname.wa.edu.au" деп тіркеледі. Сол сияқты, Виктория штаты ".vic", Квинсленд штаты ".qld", Оңтүстік Австралия штаты ".sa", Тасмания штаты ".tas", Солтүстік территория ".nt" және Австралия астаналық территориясы ".act" аббревиатураларын пайдаланады. Алайда, Квинсленд штатының мемлекеттік мектептерінде интернет-қызметтерді ауыстырудан кейін домендік атаулары "schoolname.qld.edu.au" дегеннен "schoolname.eq.edu.au" деп өзгертілді ("eq" – "Education Queensland" мемлекеттік департаменті атауының аббревиатурасы). Бұл Квинслендтегі жеке мектептерге қатысты емес. Көп жағдайларда домендер төртінші деңгейлі де болуы мүмкін: мысалы, Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының мемлекеттік мектебі "schoolname.schools.nsw.edu.au" доменін пайдалануы мүмкін. Жоғары оқу орындары әдетте штаттық айырмашылықтарды талап етуден босатылады. Мысалы, Батыс Австралиядағы Эдит Кован университеті "ecu.edu.au" доменін пайдаланады, "ecu.wa.edu.au" емес, ал Викториядағы Монаш университеті "monash.edu.au" доменін пайдаланады, "monash.vic.edu.au" емес. Бұл айырмашылық штаттардың бастауыш және орта білім беруге жауапкершілігіне, ал Одақтың жоғары білім беруге жауапкершілігіне байланысты болуы мүмкін; жоғары оқу орындары көбінесе бірнеше штаттарда өкілдік етеді.

Мемлекет/ұйым Үкімет аббревиатурасы Мектеп аббревиатурасы
Австралия астаналық территориясы act.gov.au act.edu.au
Жаңа Оңтүстік Уэльс nsw.gov.au schools.nsw.edu.au
Солтүстік территория nt.gov.au nt.edu.au
Квинсленд qld.gov.au eq.edu.au
Оңтүстік Австралия sa.gov.au sa.edu.au
Тасмания tas.gov.au tas.edu.au
Виктория vic.gov.au vic.edu.au
Батыс Австралия wa.gov.au wa.edu.au
Католик білім беру жүйесі N/A catholic.edu.au

Екінші деңгейдегі тарихи домендер

Кейбір екінші деңгейдегі домендер енді белсенді пайдаланылмайды. Кейбір тіркелімдерге балиғат құқығы берілсе де, жаңа тіркелімдер қабылданбайды. archie.au – 1990 жылдардың басындағы Archie ақпараттық қызметінің хосты. Кейіннен өшірілді. conf.au – Конференциялар және басқа да қысқа мерзімді шаралар, қазір тек linux үшін ғана қолданылады. conf.au.gw.au – Шлюздер және әртүрлі AARNet маршруттау жабдықтары. Кейіннен өшірілді. info.au – Жалпы ақпарат. Кейіннен өшірілді. otc.au – X.400 мекенжайлары үшін карталау домені; telememo.au доменімен ескірді. Кейіннен өшірілді. oz.au – Австралиялық сайттардың тарихи домендік атауы. Австралияның бастапқы жоғары деңгейлі домені дүкенде және алға жіберілетін Интернет-хабарламалар жүйесі MHSnet үшін oz болды. Кейіннен жоғары деңгейлі домен ресми түрде au аталды және oz домендері oz.au-ға көшірілді. 2011 жылдың сәуір айынан бастап cs.mu.oz.au және ee.mu.oz.au астындағы көптеген субдомендер Мельбурн университетінің CSSE және EEE факультеттерінде әлі де қолданылып келеді. telememo.au – X.400 мекенжайлары үшін карталау домені. Кейіннен өшірілді.

Тіркеу саясаты мен ережелері

Au домендік атау кеңістігінің басқа gTLD-мен салыстырғанда қатаң лицензиялық және жарамдылық талаптары бар. Роберт Эльц бастаған және auDA жалғастырған атау кеңістігіне "саясатқа толы" көзқарас, au домендік кеңістігін басқа, көбірек еркіндік берілген домендерде кең таралған киберқұжаттау мен домендерді алаяқтық мақсатта пайдаланудан сақтады. auDA осы саясатты бұзуы мүмкін домендік тіркеуді тоқтата тұруға немесе жоюға беделді, мысалы, Либералдық партия 2022 жылғы Австралия федералды сайлау науқаны кезінде лейбористтік партияның жетекшісі Энтони Албанестің тегі – Albanese.com.au доменін өз веб-сайтына қайта бағыттаған кезде. auDA-да au домендік кеңістігінде тіркелген барлық домендерге қолданылатын ресми жарияланған саясаттар мен ережелер жинағы бар.