Кіріспе
Ахея князі 1246 – 1278 жылдары. Вильгельм Вильгардуин (; Каламата, 1211 – 1 мамыр 1278) – Франк Грекиясындағы Ахеяның төртінші князі, 1246 – 1278 жылдар аралығында билеген. Князь Джеффри I-нің кіші ұлы, ол ағасы Джеффри II билік құрған кезде Каламата барондығын иеленді. Вильгельм Ахеяны ағасының регенті ретінде, Геффридің Никеялық гректерге қарсы әскери науқандары кезінде басқарды. 1246 жылғы жазда Вильгельм баласыз қалған ағасынан княздік мұраға ие болды. Никея мен Эпир арасындағы қақтығыстар оған үш жылдай уақыт ішінде Мореяны толық басып алуға мүмкіндік берді. Ол Монемвасияны жаулап алып, үш жаңа бекініс салды, сондай-ақ екі тәуелсіз тайпа – тзакондар мен мелингойларды бағындырды. Франция королі Людовик IX-тың Мысырға жасаған сәтсіз жорығына қатысып, француз корольдік монеталары үлгісінде ақша шығару құқығымен марапатталды. 1250-ші жылдардың басында Вильгельм Франк Грециясының ең қуатты билеушісі болды және көптеген көршілес франк билеушілері оның үстемдігін мойындады. 1255 жылы ол Эвбея аралындағы Негропонте иелігінің үштен бірін (солтүстік бөлігін) өзіне қаратуға талап қойды. Негропонтедегі басқа екі билеуші оның вассалдары болғанымен, оның талабын қабылдамады. Олар Венеция, Афинаның иелері Ги I де ла Рош және басқа франк билеушілерінің қолдауын алды. Бұл қақтығыс Евбея мен материктік Грекияның көп бөлігін қиратып, мұрагерлік соғысқа ұласты. 1258 жылғы мамырда Вильгельм Аттикада жеңіске жеткеннен кейін, Ги және оның одақтастары бас иді. Гидің опасыздығы үшін сотталғанымен, оған Ахеядағы иеліктерін сақтап қалуға рұқсат берілді. Никеядағы мұрагерлік дағдарыс Эпир билеушісі Михаил II Комнен Дукасты Вильгельм мен Сицилияның Манфредімен бірігіп, Никеяға қарсы коалиция құруға итермеледі. 1259 жылғы жазда Вильгельм мен Михаил көптеген әскерлерді жинап, Никеялықтарға қарсы күресу үшін Пелагонияға дейін жорық жасады. Франк және Эпир әскерлері тиімді ынтымақтаса алмады, ал жау лагерінен келген садақшылар оларды үздіксіз мазалады. Эпироттар күтпеген жерден одақтастарын тастап кеткеннен кейін, Никеялықтар франктарға шешуші жеңіліс сыйлады. Вильгельм шайқас алаңынан қашып құтылды, бірақ тұтқынға алынып Никеяға жіберілді. Никеялық әскерлер Константинопольді басып алып, 1261 жылғы шілдеде Латын империясын жойғанда, ол әлі де түрмеде отырды. Жеңіске жеткен Византия императоры Михаил VIII Палеолог 1261 жылдың соңында Вильгельмді үш оңтүстік Морея бекінісін беру шартымен босатып жіберді. Үш бекіністің иелігіне көшу Византияның одан әрі кеңеюіне мүмкіндік берді, ал Вильгельм сыртқы қолдау іздеуге мәжбүр болды. Балдуин II-нің келісімімен ол Сицилия королі Карл I-ге адалдық ант берді. Вильгельм 1267 жылғы 24 мамырда Витербо шартында Карл мен оның ұрпақтарын өзінің мұрагерлері ретінде мойындады. Карл Ахеяға әскер жіберді, олардың көмегімен Вильгельм билігінің соңғы жылдарында Византияның шабуылдарына қарсы тұра алды.
William of Villehardouin (; Kalamata, 1211 – 1 May 1278) was the fourth prince of Achaea in Frankish Greece, from 1246 to 1278. The younger son of Prince Geoffrey I, he held the Barony of Kalamata in fief during the reign of his elder brother Geoffrey II. William ruled Achaea as regent for his brother during Geoffrey's military campaigns against the Greeks of Nicaea, who were the principal enemies of his overlord, the Latin Emperor of Constantinople Baldwin II. William succeeded his childless brother in the summer of 1246. Conflicts between Nicaea and Epirus enabled him to complete the conquest of the Morea in about three years. He captured Monemvasia and built three new fortresses, forcing two previously autonomous tribes, the Tzakones and Melingoi, into submission. He participated in the unsuccessful Egyptian crusade of Louis IX of France, who rewarded him with the right to issue currency in the style of French royal coins. In the early 1250s, William was the most powerful ruler of Frankish Greece. Most neighboring Frankish rulers acknowledged his suzerainty. In 1255, he laid claim to the northern terziere, or third, of the Lordship of Negroponte on the island of Euboea. Although the two other rulers of Negroponte were his vassals, they rejected his claim. They gained the support of Venice, Guy I de la Roche, Lord of Athens, and other Frankish rulers. The conflict developed into a war of succession that caused much destruction of Euboea and mainland Greece. After William's victory in Attica in May 1258, Guy and his allies surrendered. Guy was tried for his disloyalty but was allowed to keep his Achaean fiefs. A succession crisis in Nicaea prompted the Epirote ruler Michael II Komnenos Doukas to form an anti Nicaean coalition with William and Manfred of Sicily. In the summer of 1259, William and Michael assembled the bulk of their armies and marched as far as Pelagonia to fight the Nicaeans. The Frankish and Epirote troops could not cooperate effectively, and archers from the enemy camp harassed them continuously. After the Epirotes abandoned their allies unexpectedly, the Nicaeans inflicted a decisive defeat on the Franks. William fled from the battlefield, but he was captured and sent to Nicaea. He was still in prison when Nicaean troops seized Constantinople and destroyed the Latin Empire in July 1261. The triumphant Byzantine emperor Michael VIII Palaiologos released William in return for three southern Morean fortresses in late 1261. The possession of the three forts facilitated further Byzantine expansion, and William was forced to seek external support. With the approval of Baldwin II, he swore fealty to the Angevin king of Sicily, Charles I. William acknowledged Charles and his descendants as his heirs in the Treaty of Viterbo on 24 May 1267. Charles sent troops to Achaea and with their help, William was able to resist Byzantine invasions during the last years of his reign.
Өмірбаян
1246 - 1278 жылдар аралығында билік жүргізген Уильям Ахаяның төртінші әміршісі болды. Ахея – Франк Грекиясындағы мемлекет. Төртінші крест жорығынан кейін Мореяда (Оңтүстік Грекияда) Византия территорияларында құрылған. Уильямның әкесі, Вильгардуиннің Геффри I, 1204 жылдың соңында жергілікті грек аристократтарының қолдауымен Мореяны жаулап алуды бастады. Оның одақтасы тез арада қайтыс болғандықтан, Геффри жаңадан құрылған Фессалоника франк патшалығының билеушісі, Монферраттың Бонифацийінен әскери көмек сұрады. Бонифаций Уильямды Шамплитттен Геффриге Мореяға бірге оралуын тапсырды және олар науқанға 500 рыцарь мен [[сержант жинады. Олар Патрас және басқа да Византия бекіністерін басып алып, Мессения және Аркадия грек аристократтарын бағындыруға мәжбүр етті. Шамплитттен Уильям 1205 жылдың қарашасында Папа Иннокентий III-тен Ахаяның ханзадасы атағын алды. Франктар Монемвасияны Мореяның оңтүстік-шығысында басып ала алмады, ал грек каперлері қамалға қол жеткізді. Франк жаулап алушылары оңтүстік-шығыс таулы аймақтағы жергілікті халықты да жеңе алмады. Жаңа құрылған княздікте Геффри Мессениядағы Каламата барониясын иеленді. 1208 жылы Уильям қайтыс болғанда, Геффри өз әріптестерінің келісімімен билікті өз қолына алды. 1209 жылы Равенникадағы парламентте Константинопольдің латын императоры Генрихке адалдық ант берді. Генрих Геффриді Ахаяның жаңа ханзадасы ретінде бекітіп, оны императордың тікелей вассалы етті. Төртінші крест жорығының басшылары 1204 жылғы Византия империясын бөлу туралы келісімде Мореяның көп бөлігін Венецияға уәде еткен. Жаңа келісімде Геффри өзінің княздығының бір бөлігін Венециядан иелік ететінін мойындады, бірақ венециялықтар теориялық үстемдігін нығайту үшін қосымша қадамдар жасаған жоқ. Франктар Византияның барлық территорияларын жаулап ала алмағандықтан, Византия империясының батыс және шығыс шекараларында Эпир және Никея есімді екі мемлекет пайда болды. Эпир гректері 1210 жылдары Тесалиядағы бұрынғы Византия территорияларын қайта басып алуды бастады. Олар 1224 жылдың желтоқсанында Салоника патшалығын құлатып, Салоника қаласын басып алды. Константинопольге қарайғы кеңеюлері 1230 жылы Клокотница шайқасында болгарлардың ауыр жеңілісіне ұшырағанда күрт тоқтады. Никея гректері шығыстан Латын империясына қарсы шабуылдар жасады. 1235 жылға қарай олар Анатолияны қайта басып алып, Галлиполидегі еуропалық плацдармды басып алды. Теориялық тұрғыдан алғанда, Ахая князьдері әлі де Латын императорларына адал болуға тиіс болды, бірақ іс жүзінде император Балдуин II Ахаяның әскери және қаржылық қолдауысыз Константинопольді қорғауға шамасы келмейтін еді. Қарсылығында, ол Геффридің үлкен ұлы және мұрагері, Геффри II-ні Негропонте аралының (немесе басқа Эгей аралдарының) триархтарының (үш бірдей билеуші) үстемдігі ретінде мойындады.
Ерте өмір
Вильгельм Вильгардуэннің Геффри I мен оның әйелі Елизаветаның екінші ұлы болды. Елизавета күйеуі Төртінші крест жорығына кеткен кезде Францияда қалды. Ол және олардың үлкен ұлы Джеффри, Джеффридің жағдайы Равенника парламентінен кейін бекіген соң ғана Ахеяға көшті. Ол 1211 жыл шамасында Каламата қамалында Вильгельмді дүниеге әкелді. Мореяда өскен Вильгельм грек тілінде туғандай еркін сөйлей білді және франктармен де, гректермен де жақын сезінетін. Кіші ұл болғандықтан Вильгельм Каламата барониясын иеленді, ал оның ағасы 1229 жыл шамасында әкесінің орнына хан болды. Вильгельм Латын империясының жоғары шенді адамы Наржо де Тусидің аты-жөні белгісіз қызына үйленді. Ол ағасы Константинопольді қорғау үшін жасаған әскери жорықтары кезінде Ахеяны регент ретінде басқарды.
Кеңейту және крест жорығы
1246 жылы жаз айында баласыз қалған Джеффри II қайтыс болғаннан кейін Вильгельм Ахаяда билікке келді. Вильгельм билікке келген кезде Эпир мен Никея арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп кеткен еді. 1246 жылдың желтоқсан айында Никея әскерлері Салоникаға шабуыл жасап, басып алды. Вильгельм екі грек мемлекетінің қақтығысын пайдаланып, Мореяның оңтүстік-шығысын толық жаулап алды. Ол Монемвасияны Венеция флотының және басқа франк билеушілерінің, соның ішінде Афина лорды Гай I де ла Роштің (Аргос пен Науплионның Мореот феодалары үшін Вильгельмге адал болған) және Архипелаг герцогы Анджело Санудоның қолдауымен қоршап алды. Қорғаушылар ашаршылықтан зардап шекті, бірақ олар 1248 жылы ғана, Вильгельм олардың мүлігі мен бостандығын құрметтеуге уәде бергеннен кейін ғана бас берді. Ол қала басшыларына жер беріп, феодалдық міндеттерден босатты. Вильгельм Монемвасияны жаулап алғаннан кейін, жақын маңдағы Парнон тауының цзакондарына мойынсұнуға мәжбүр етті. Өзінің жемістерін сақтау үшін Вильгельм жаңа бекіністер салуға бұйрық берді. Біріншіден, 1248 жылдың соңы мен 1249 жылдың басында ол Тайгет тауының жанында Мистра қаласының құрылысын жеке басқарып, содан кейін Лакония шығанағында Гранд Магне қамалы салынды. Үшінші Бофорт қамалы Мессения шығанағында салынды. Бұл қамалдар Тайгет тауының франктардың бақылауында болуын қамтамасыз етті, бұл жергілікті славян тайпасы Мелингойларды Вильгельмді өздерінің билеушісі ретінде мойындауға мәжбүр етті, оның орнына олардың бостандығы расталды. Бургундия герцогы Гуг IV 1248–1249 жылдары қысын Ахеяда өткізді. Ол Кипрге бара жатқанда, Франция королі Людовик IX-ның Египетке жасаған крест жорығына қатысушылар жиналатын болды. Вильгельм крест жорығына қосылуға шешім қабылдады, 400 рыцарь жинап, 24 кемеден тұратын флотты қаруландырып, 1249 жылдың мамырында Хьюмен бірге Кипрге аттанды. Жолда ол Родосқа 100 рыцарь жіберді, бұл аралды геноялықтар Никеядан жақында басып алған еді, оның қорғауын күшейту үшін. Кипрден Вильгельм Людовикпен бірге Египетке аттанып, сәтсіз әскери науқан аяқталғанға дейін онымен бірге болды. Сыйлық ретінде Людовик оған француз стилінде монеталар шығаруға құқық берді. Вильгельм 1250 жылдың мамырында Ахеяға оралды. Келесі бес бейбіт жыл ішінде Ахея Франк Грециясының үстем күші болды, өйткені көптеген кіші франк билеушілері Вильгельмді өздерінің жоғары тұрған билеушісі ретінде мойындады.
Ебуоттар мұрагерлік соғысы
Каринтана-дэлле-Карсери – Негропонте билеушілерінің бірі, Ореус пен аралдың солтүстік триархиясын, яғни үшінші бөлігін Вероналық Грапелламен бөліскен. Ол 1255 жылы қайтыс болғанда Вильгельм оның иелігін басып алмақшы болды, бірақ Грапелла мұраға талас жасады. Триархтар Ахея мен Венецияға да бағынышты болғандықтан, Грапелла 1216 жылғы Венецияның Негропонтедегі байлосының (Bailo of Negroponte) шешімін келтірді. Онда триархияның бірінен біреуі қайтыс болса, екіншісі оны қайта біріктіруге құқылы екені айтылған. Аралдың қалған екі триархиясының иелері – Гульельмо I да Верона мен Нарцотто делле Карсери Грапелланың талабын қолдады. Венециялық хронист Марино Санудо жазғандай, Вильгельм Гульельмо мен Нарцоттоны түрмеге қамағаннан кейін қақтығыс соғысқа ұласты, себебі олардың әйелдері Венециялық байло Паоло Граденигоны араласуға көндірді, ол аралдың астанасы Халкисті басып алды. Егер екі триарх шынымен де тұтқындалған болса, олар бірнеше ай ғана абалыда болды. Вильгельм өзінің жүрегі жақын туысы Джеффри де Бриельді Негропонтеге әскер басқаруға тағайындады. Ахеялық әскерлер аралды қиратты және венециялықтарды қуды. Венеция дожы Рениеро Зено Марко Граденигоны жаңа байло етіп тағайындады. Градениго Вильгельмнің вассалы Вильгельм де ла Рош пен оның бауыры Афиналық Гай I-нің қолдауын алды. Гульельмо Вероналық және Нарцотто делле Карсери 1256 жылдың 14 маусымында Фивадағы Гайдың резиденциясында Граденигомен кездесті. Кездесуде екі триарх Ахеяның үстемдігінен бас тарды және өз иеліктері үшін Венецияға адал болуға ант берді. Тағы екі франк иесі – Салона иесі Томас II д’Отременкур және Бодоница маркграфы Убертино Паллавичини Ахеяға қарсы коалицияға қосылды, ал Вильгельм Негропонтедегі Каристос иесі Отон де Сикон мен генуэздіктердің қолдауын алды. Градениго Халкиске шабуыл жасады, және Венециялық жаяу әскері қаланың жанында Ахеялық атты әскерді жеңді. Соғыс тез арада материктік Грекияға да тарады. Вильгельм Аттиканы басып алуға дайындалып жатқанда, Гайдың күйеу баласы Джеффри де Бриель оны тастап кетті. Көп ұзамай Халкис венециялықтарға бағынды. Вильгельм әскерін жинап, 1258 жылдың көктемінде Коринф тас жолы арқылы Афинаға шабуыл жасады. Афиналық Гай I және оның одақтастары Кариди тауында шабуылды тоқтатуға тырысты, бірақ Вильгельм 1258 жылдың мамыр айында оларға шешуші жеңіліс сыйлады. Гай мен оның одақтастары Фиваға қашты, ал Вильгельм Аттика мен Беотияны тонады. Вильгельм Фиваға шабуыл жасады, бірақ қала архиепископы оны қоршаудан бас тартуға көндірді. Гай Вильгельмге қарсы соғыспауға уәде берді және өзінің адал еместігі үшін Ахеяның Жоғарғы сотының шешімін қабылдауға келісті. Никлиде Гайды тыңдағаннан кейін, Жоғарғы сотта отырған Ахеялық аристократтар олар бұл істі шеше алмайтынына шешім шығарды, себебі Гай Вильгельмге тек Мореот иеліктері үшін ғана адал болған, Афина иелігі үшін емес. Гайдың Мореот феодальдық иеліктерін тартып алудың орнына, Жоғарғы сот оның ісін король Людовик IX-қа қарауға жіберді. Гай бұл шешімді қабылдағандықтан, екі франк билеушісінің арасында бейбітшілік орнады. Людовик IX 1259 жылдың маусымында Парижде Гайды қабылдады. Патша мен француз барондары Гай Францияға ауыр сапармен барып, адалдық антын бұзғаны үшін жеткілікті өкініш білдірді деп шешті.
Жеңілісі мен тұтқындалуы
Дож Раньери Зено в начале 1259 года повелел новому баило Негропонте, Андреа Бароцци, начать мирные переговоры с Вильгельмом, но он оказался втянут в новый конфликт между Эпиром и Никеей до начала переговоров. Император Никеи, Феодор II Ласкарис, был заменен несовершеннолетним сыном, Иоанном IV Ласкарисом, в августе 1258 года. Амбициозный никейский аристократ сверг опекунов императора-ребенка и провозгласил себя соимператором как Михаил VIII Палеолог. Правитель Эпира, Михаил II Комнен Дукас, хотел воспользоваться борьбой за власть в Никее, создавая широкую антиникейскую коалицию. Он предложил руки своих дочерей Елены и Анны правителю Сицилии из династии Гогенштауфенов, Манфреду, и Вильгельму соответственно. Он обещал Вильгельму щедрое приданое — 80 000 гиперпиронов, замок Ликония и близлежащие земли в Южной Фессалии. Поскольку их обладание могло укрепить его контроль над Ореем, Вильгельм быстро принял предложение. Он женился на Анне в Патрах в конце лета 1258 года. До конца года он встретился со своим тестом в Патрах и заключил формальный союз. Согласно «Хронике Мореи», Михаил признал притязания Вильгельма на возрожденное Королевство Фессалоники. Михаил VIII отправил своего брата, Иоанна Палеолога, со свежими войсками в Фессалоники. Он послал послов в Эпир, Сицилию и Ахаю, чтобы начать мирные переговоры, но Михаил II, Манфред и Вильгельм отказались. Подкрепленный новонабранными наемниками, Иоанн Палеолог начал полномасштабное вторжение в Эпир. Не в силах сопротивляться в одиночку, Михаил II весной 1259 года призвал на помощь своих союзников. Вильгельм собрал основную часть ахейской армии. Арагонская версия «Хроники Мореи», в этом отношении источник сомнительной надежности, оценивает, что для кампании собралось «восемь тысяч первоклассных рыцарей и двенадцать тысяч пехотинцев». Вильгельм повел ахейскую армию через Коринфский залив и соединился со своим тестом в Арте. Они двинулись в Южную Фессалию, где к ним присоединились подкрепления из Афин, Салоны, Негропонте, Наксоса и других Эгейских островов. После того как франкские и эпирские командиры решили дать генеральное сражение вместо атаки на укрепленные города, союзники двинулись в Македонию, до равнины Пелагония, чтобы встретиться с противником в июне 1259 года. Хотя общая численность эпирско-франкских войск превосходила никейские войска, их командование оставалось разделенным. Иоанн Палеолог избегал сражения, но его куманские и турецкие лучники непрерывно беспокоили вражеский лагерь. Их постоянные атаки истощили франков и эпиротцев, и Михаил II вступил в переговоры с послами Иоанна Палеолога, которые призывали его отказаться от франкских союзников. Византийский историк Георгий Пахимер утверждает, что эпирско-франкская коалиция распалась после того, как ахейские рыцари проявили неуважение к красивой влашке, жене незаконнорожденного сына Михаила II, Иоанна Дуки. Разгневанный грубыми замечаниями Вильгельма о его незаконном рождении, Иоанн Дукас перешел на сторону никейцев и убедил своего отца отказаться от кампании. Неожиданное нападение Иоанна с тыла вызвало панику, и отступление франков быстро превратилось в бегство. Историк Кеннет Сеттон считает весь этот эпизод, не упомянутый более современным Акрополитом, сомнительным. Акрополит приписывает поражение союзников неспособности Михаила II противостоять атаке лучников. После бегства с поля боя эпиротцы либо последовали его примеру, либо перешли на сторону никейцев. Поскольку победа никейцев казалась неизбежной, Вильгельм бежал в сторону Кастории. Акрополит пишет, что Вильгельм спрятался под стогом сена, но солдат узнал его по большим выступающим зубам. Его заковали в цепи и вместе с Ансо де Туси, Жоффри де Бриель и другими ахейскими аристократами отправили в Никею. Михаил VIII потребовал всю Ахейскую княжескую территорию в обмен на освобождение Вильгельма. Вильгельм отказался, заявив, что Ахая — это «земля, приобретенная силой оружия, удерживаемая по праву завоевания» потомками завоевателей, и он не может отказаться от территории своих вассалов. Во время его длительного, но комфортного заключения, Ги I Афинский взял на себя регентство в Ахае. Никейцы не смогли завоевать Фессалию и Эпир после своей победы при Пелагонии, но их контроль над Фессалониками был обеспечен. Поскольку Латинская империя была в руинах и истощена, Михаил VIII решил отвоевать Константинополь у латинян. Он заключил союз с Генуей, чтобы обеспечить морскую поддержку для осады, но его генерал, Алексий Стратегопул, захватил Константинополь без генуэзской помощи, воспользовавшись отсутствием латинского гарнизона 25 июля 1261 года. Михаил VIII вновь был коронован императором в Святой Софии и быстро лишил своего несовершеннолетнего соимператора, Иоанна IV, власти. После падения Латинской империи начались новые переговоры между Михаилом VIII и Вильгельмом об условиях освобождения Вильгельма. Они достигли компромисса, когда Вильгельм согласился уступить Мистру, Большой Магне и Монемвасию. Поскольку они были построены или завоеваны Вильгельмом, их передача не нарушала ахейское обычное право, но он не мог уступить пограничные замки «без совета и согласия своих вассалов». Чтобы легализовать передачу трех замков, жена Вильгельма созвала собрание жен заключенных ахейских лордов. Несмотря на возражения Ги I, «парламент дам» согласился с этим, потому что ахейские дамы хотели вернуть своих мужей. Перед освобождением Вильгельма Михаил VIII потребовал от него присяги на верность и взял в заложники двух ахейских дам, Маргариту де Пассаван и безымянную сестру Иоанна Шодерона, чтобы обеспечить соблюдение Вильгельмом их соглашения. Вильгельм вернулся в Ахаю в конце 1261 года. После того как византийцы взяли под контроль три замка, цаконы и мелинги перенесли свою верность на Михаила VIII.
Византиялықтармен қақтығыстар
Вильгельм мен Михаил VIII бейбітшілік шартының ұзаққа созылатынына сенбеді: Византиялықтар Мореядағы бекіністерін одан әрі кеңейту үшін пайдалана алатын еді, ал Вильгельм аумақтық шығындарға келісе алмады. Мореядағы Византиялықтардың кеңеюінің салдарынан Вильгельм батыс Еуропалық рыцарьдарға феодтарды сирек ұсына алды, бұл оның княздығының әскери күшін әлсіретті. Дегенмен, Византиялықтар Ахаяға қарсы ірі шабуылдар жасаудан ауланбады, себебі франк атты әскері оларға ауыр жеңілістерді келтіруге қабілетті еді. Олардың орнына, жергілікті гректер мен славяндардың қолдауымен, нашар күзетілген бекіністерге шабуыл жасап, оларды басып алды. Папа Урбан IV Вильгельмді Константинопольде мәжбүрлеп алған сертінен босатты, және Вильгельм венециялықтармен бейбіт келіссөздерді бастады. 1262 жылдың мамырында Вильгельм аралдың үстінен билігін мойындау шартымен Негропонтедегі жерлеріне тікелей билік ету құқығынан бас тартты. Венециялықтар Халкис қаласындағы теңіз жағалауындағы бекінісін бұзды, бірақ қаладағы олардың ауданы кеңейтілді. Монемвасия портын басып алу Византиялықтарға Мореяға әскер тасымалдауға мүмкіндік берді. 1262 жылдың соңында олар Малеас мүйісін басып алып, жақын орналасқан Мани түбегін бақылауға алды. 1263 жылдың 27 сәуірінде Папа Урбан IV Франк Грециясының католик епископтары мен аббаттарын ахаиктерді «еретик» византиялықтарға қарсы қолдауға шақырды, бірақ ол көп ұзамай христиан әлемінің бірлігіне, өзінің басты мақсатына, тек Михаил VIII-мен келіссөздер арқылы жете алатынын түсінді. Михаил VIII 1263 жылдың жазында Монемвасияға жаңа әскер жіберді. Византиялықтар Аркадияға басып кірді және шағын бекіністерді басып алды, бірақ франктар оларды Вильгельмнің астанасы Андравиданың жанында жеңіске ұшыратты. Византиялықтардың тағы бір әскері Калавритаға қарай жорық жасап, жергілікті халықтың қолдауымен оны басып алды. Келесі жылы Византия қолбасшысы Иоанн Кантакузен Аркадияға жаңа шабуыл жасады, бірақ Андравиданың жанындағы шайқаста қаза тапты. Ол түрік жалдамалы әскерлеріне уақытында төлемегендіктен, олар Вильгельмнің қызметіне өтті. Олардың көмегімен Вильгельм гректерді Никлиде жеңіп, Мистраны қоршауға алды, бірақ оны басып ала алмады. Мореядағы Византиялықтардың шабуылдарына жауап ретінде Урбан IV Михаил VIII-ге қарсы крест жорығын жариялады, бірақ сонымен қатар шіркеу одағы туралы келіссөздерді бастау үшін жаңа делегаттарды тағайындады. Сицилиялық Манфред Византиялықтарға қарсы франктарды күшпен қолдауға дайын болды, бірақ Папа Урбан, Манфредті Папалық биліктің басты жауы деп есептегендіктен, ұсынысты қабылдамады. Византияға қарсы коалиция құрудың орнына, Папаның делегаттары Михаил VIII мен Вильгельмнің арасында келісімге келуге көмектесті, Папа 1264 жылдың қазанында қайтыс болғанға дейін.
Анжидің билігі
1265 жылы Сицилия патшалығын Людовик IX патшаның амбициялы інісі Анжу графы Карл I-ге берді. Карл Оңтүстік Италияға шабуыл жасады, ал Манфред 1266 жылдың 26 ақпанында Беневенто шайқасында басқыншыларға қарсы күресте қаза тапты. Карл Манфредтің патшалығын толық бақылауға алып, Византияға қарсы коалиция құру жоспарларын жаңартты. Шіркеудің бірігуі жөніндегі келіссөздер нәтиже бермегендіктен, папа Климент Карлдің идеясын қабылдады. Ол Карлді, титулдық Латын императоры Балдуин II және Вильгельмді Италиядағы Витербоға шақырып, Карлдың Византия империясына басып кіру шарттарын талқылады. Карл мен Вильгельм ұзақ келіссөздерден кейін келісімге келді. Вильгельм Карлға адал болуға ант беріп, "14 000 гиперпирадан аспайтын жерді" "өлгеннен кейін де күшінде болатын келісімге" енгізбеуге уәде берді. Ол өз қызы Изабелланың Карлдың кіші ұлы Филиппен үйленуіне келісім білдірді. Әйелі жүкті болғанымен, Вильгельм Карл мен оның ұрпақтарын мұрагерлері деп мойындады, тіпті егер Изабелла мен Филиптің балалары болмаса және Анна ұл туса да, тек олардың ұлы Ахеяның бестен бір бөлігін Анжуліктердің феоды ретінде иелену құқығына ие болады деп белгіледі. Тарихшы Питер Лок атап көрсеткендей, Вильгельмнің бас иісі "гректердің шабуылдарынан княздықтың қаншалықты қиын жағдайға түскенін" көрсетеді. Қарсылығында, Карл Византиядан жоғалған аумақтарды қайтару үшін әскери қолдау көрсетуге уәде берді, бірақ оның көмегінің егжей-тегжейі нақтыланбады. Балдуин II келісімді бекітті және 1267 жылдың 24 мамырында Витербодағы папалық палатада папаның, 14 кардиналдың және басқа да діни және светтік шенді тұлғалардың қатысуымен оны рәсімдік түрде ратификациялады. Жеке келісім бойынша Балдуин II Ахеядағы барлық билік құқықтарын Карл мен оның мұрагерлеріне берді, ал Карл оған алты немесе жеті жыл ішінде Константинопольді қайтаруға көмектесуге уәде берді. Карлдың адал вассалы ретінде Вильгельм 1268 жылдың 23 тамызында Тальякоццо шайқасында Карлдың қарсыласы, жас Гогенштауфен ханзадасы Конрадинге қарсы күресу үшін 400 атты рыцарьды басқарды. 1269 жылдың қаңтарында Ахеяға оралған Вильгельм Валонаны басып алып, Карл әскерлері үшін Адриатика теңізінің шығыс жағалауындағы қауіпсіз плацдарм құрды. Ахеялық барондар 1270 жылы Карлдың елшілерінің қатысуымен Витербо келісімін ресми түрде мойындады. Келесі жылы Карл Сицилия маршалын, Бомонттың Дрюін Ахеядағы генерал-капитан ретінде өзінің өкілі етіп тағайындады. Сол кезде Ликарий Эвбеядағы Каристосқа жақын орналасқан мықты бекініске ие болды. Ол Византиямен одақтасып, олардың қолдауымен бүкіл аралды жаулап алуға кірісті. Вильгельм мен Дрю Ликарийға қарсы бірлескен әскери науқанды бастады және одан Авлонаридегі Ла Куппа бекінісін қайтарып алды. Византиялықтар 1270 және 1275 жылдар аралығында Ахеяға қарсы екі ірі шабуыл жасады, бірақ Вильгельм оларды Анжу әскерлерінің қолдауымен тойтарды. Ахеядағы Акова бароны болған Розье Вальтер баласыз қайтыс болды, ал оның мұрагері Маргарет Пассова әлі де Константинопольде Вильгельмнің кепілі ретінде ұсталып тұрды. Вильгельм барондық мүлікті тақтан түсірді, өйткені ол оны әдеттегі бір жыл мен бір күн ішінде жеке талап ете алмады. Константинопольден оралғаннан кейін Маргарет Аковаға деген талабын қайта жаңғыртты және оның қолдауын алу үшін ықпалды аристократ Иоанн Сент-Омерді күйеуі ретінде қабылдады. Сент-Омер Вильгельмді Маргаретке өтемақы төлеуге көндірді, ол 1276 жылы барондықтың үштен бір бөлігін оған қайтарды. Вильгельмнің күйеу баласы Филипп 1277 жылдың басында баласыз қайтыс болғандықтан, Карл немесе Карлдың ұрпақтары Вильгельмнің өлімінен кейін Ахеяны мұраға алатыны анық болды. Ол 1278 жылдың 1 мамырында қайтыс болды. Оның өлімімен Вильгардуин әулетінің еркек желісі тоқтатылды. Карл оған қарсылықсыз билікке келді, бірақ ол Ахеяға ешқашан бармады. Иврийлік Галеран Карлді княздықта бейли және генерал-викарий ретінде өкілдік етті.
Мұра
Тарихшы Кеннет М. Сеттон Уильямды "Ахая князьдерінің ең беделдісі" деп сипаттап, Ахаяның күші мен мәртебесі 1250 жыл шамасында Уильям билеген кезде ең биік деңгейге жеткенін айтады. Жазушы Николас Читам Уильямның "табиғатынан амбициялы және дөңгелек мінезді" болғанын, бірақ оның "көлемді жобалары, кең ауқымда жоспарланғанмен, өзінің күшін артық бағалап, тым көп тәуекелге баруынан сәтсіз аяқталды" деп жазады. Вильгельм Морея жылнамасының басты кейіпкері. Марино Санудо Ескі Уильямның княздығының гүлденуін баяндай келе, саудагерлердің Ахаяда қолма-қол ақшасыз қауіпсіз саяхаттауы мүмкін болғанын атап өтеді. Ол Уильямның сарайы "күллі патша сарайынан да зор болған" деседі. Вильгельм ән жазушы (трувер) ретінде танымал болды. Оның екі шығармасы 13 ғасырға тән балладалар мен өлеңдер жинағы – Manuscrit du Roi-де сақталған. Никеяның Пелагония шайқасындағы жеңісінен кейін Ахая ешқашан бұрынғы қуатын қайтаруға мүмкіншілік алмады. Мореяның византиялық билеушілері оның билігінің соңғы жылдарында Пасавант және Калаврита барондықтарын бағындырса да, Вильгельм ағасынан мұраға алған жерлердің көп бөлігін сақтап қалды. Витербо шартынан кейін Ахая "өзінің құрдымды тарихының барлық кезеңінде Неаполь саясатының, соғыстарының және интригаларының ықпалына іледі". Гларенцада княздық монетаханасын ашу арқылы Вильгельм княздығының византиялық монеталарға тәуелділігін жойды. Ахая монеталары оның ізбасары билік құрған кезде Вильгельмнің монеталарының үлгісімен соғылды.
Отбасы
Вильгельмнің бірінші әйелі, Тоусидің Наржоның аты-жөні айтылмаған қызы, король Людовик IX-тың әжесі Францияның Агнес арқылы екінші туысы болды. Читам Уильям Ахеяны ағасынан мұрагерлікке ие болғанға дейін қайтыс болғанын жазады. Тарихшы Карл Хопф Каринтана дель Карцери Уильямның екінші әйелі болған деген болжам айтты. Сеттон жазғандай, ол "франк тарихының беттерінде тек қайтыс болған күні ғана көзге түседі, себебі оның өлімі Эвбоя мұрагерлігі үшін соғысқа себеп болды". Сеттон, басқа ғалымдармен бірге, Реймонд Жозеф Лоенертцтің Хопфтың болжамын жоққа шығаруын қолдайды. Ол Хопфтың Марино Санудоның оның өлімі және оның салдары туралы хабарламасын дұрыс түсінбегенін жазады. Дегенмен, басқа авторлар, соның ішінде Читам мен Питер Лок, оны Уильямның әйелі деп еске алады. Уильямның келесі әйелі Анна Комнина Дукаина некеге тұрғанда Агнес есімін қабылдады. Олардың үлкен қызы Изабелла, алғашқы күйеуі Филипп Анжуй қайтыс болғаннан кейін Неапольден Ахеяға орала алмады. 1289 жылы Карл I-нің ұлы және мұрагері Карл II оның Ахеяны басқару құқығын қайта қалпына келтіріп, оны өзінің алыс туысы Флорентпен үйлендірді. Флорент 1297 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол 1301 жылы Савойдың Филиппімен үшінші рет үйленгенге дейін Ахеяны жеке басқарды. Ахея барондары Филиппті ұнатпады, ал Карл II 1306 жылы оларды оған адал болу міндеттемесінен босатты. Изабелла 1311 жылы эмиграцияда қайтыс болды. Вильгельмнің Анна-Агнеспен болған кіші қызы Маргарет 1276 жылы әкесінен Акова барониясының үштен екі бөлігін алды. Ол бірінші болып Сабранның Иснардына үйленді. Оның екінші некесі 1299 жылы Кефалония және Закинф графы Ричард I Орсинимен болды. 1311 жылы ол Вильгельмнің өлім төсегінде Ахеяны оған қалдырған құпия өсиет бар екенін мәлімдеді. Оның талабы оның немересі Матильда Хайнаут және күйеу баласы Фердинанд Майорканың жақтастары арасында азаматтық соғысқа әкелді, ол 1315 жылы қайтыс болғаннан кейін басталды.