Кіріспе

Джерри Сингирок (5 мамыр 1956 жылы туған) – 1997 жылғы Sandline оқиғасы кезінде Папуа-Жаңа Гвинея қарулы күштерінің бас қолбасшысы болған.

Әскери мансап

Джерри Сингирок Папуа-Жаңа Гвинея қорғаныс күштері (PNGDF) қатарында мансапты жолдан өткен, соның ішінде Бугенвильдегі күштердің командирі болған әскери қызметкер. Ол өзінің мансабын Папуа-Жаңа Гвинеяның (ПНГ) Шығыс Сепик провинциясындағы Моем казармасында 1-ші Корольдік Тынық мұхит аралдары полкінің (1RPIR) жаяу әскері ретінде бастады. Әскери қызметтен кейін ол Лаэ, Моробе, Игам казармасындағы Біріккен офицерлер дайындық колледжіне жіберілді, онда офицерлік құрамға оқытылды. Сингирок Австралиядағы Дунтроун әскери академиясында әскери ғылымдағы құрлықтағы соғыс тактикасы бойынша оқыды және дәріс берді, содан кейін ПНГДФ-қа қатаң бұйрықпен, Sandline дағдарысының ең жоғалғы шағында капитан шенімен қайта шақырылды. 1990 жылдардың ортасында ол бригадир-генерал шеніне көтеріліп, командир болып тағайындалды. Кейіннен 1990 жылдардың соңында командашылық лауазымындағы екінші кезеңінде PNGDF генерал-майоры шеніне ие болды. 1996 жылы шотланд гвардиясының бұрынғы полковнигі, жақында Sandline International жалдамалы фирмасын құрған Тим Спайсер Сингирокпен кездесті. Спайсер Сингирокты қорғаныс министрі Матиас Ижапемен келісілген әскери қолдау пакетін қолдауға көндіруге тырысты. Сингирок бас тартты, бірақ келісімге Іжапе, Премьер-министр сэр Джулиус Чан және вице-премьер Крис Хайветаның қолдауымен келісім жасалды. Сол кездесу мен 1997 жылдың 10 ақпанында оқиғаның халықаралық БАҚ-қа жариялануы арасындағы жағдай туралы Сингироктың қаншалықты білгені белгісіз. Оқиға "Австралия" газетінде жарияланған кезде Сингирок Филиппинде болды, ал жалдамалылар Порт-Морсбиде орналасқан еді. 27 ақпанда елге оралғаннан кейін ол шешімін қабылдады. Ол үкіметті, PNGDF басшысы ретінде, оны хабардар етпегені үшін айыптады, ал Спайсерді өзінен гөрі үкіметке көбірек қол жеткізгені үшін сынады. Келесі аптада ол "Раусим Квик" (Ток Писин тілінде "олардан тез құтылу") операциясын жоспарлады. 8 наурызда ол майор Уолтер Энумадан операцияны басқаруды сұрады. Энума келісті.

Құм сызығы ісі

16 наурыз түні Сингироктың әскерлері жылдам шабуыл жасады. Олар Спайсерді, жалдамалы сарбаздарды және олардың көмекші құрамдарын қамауға алды. Келесі күні таңертең Сингирок ұлттық радио арқылы сөйлеп, премьер-министр Чанды, қорғаныс министрі Ижапе мен вице-премьер Хайветаны жемқорлыққа қатысқандары үшін айыптады және оларға 48 сағат ішінде отставкаға кететін мерзім берді. Сондай-ақ, ол өзі билікті басып алуға тырысып жатыр деген айыптауларды күшпен жоққа шығарды. Чан отставкаға кешуден бас тартты, және сол күні Сингирокты PNGDF бас қолбасшысы лауазымынан шеттетуге шешім қабылдады, оның орнына даулы полковник Альфред Айкунгты тағайындады. Осымен Сингироктың одан әрі дағдарысқа тікелей қатысы аяқталды. Алайда, Енума Сингироктың жоқ кезінде оның жоспарларын іске асырды. Одан кейінгі күндерде жалдамалы сарбаздар елден қуылды, парламент қоршауға алынды, ал Чан, Ижапе және Хайвета отставкаға мәжбүр болды. Сэр Джулиус Чанның отставкаға кететін шешімінен кейін Сингирок Чан үкіметіне қарсы бірнеше ауыр жемқорлық фактілерін жариялады. Чан келесі сайлауда қайтадан қатысты, бірақ оқиғадан кейін және Сингироктың айыптауларынан соң, ол билікті ғана емес, парламенттегі мандатын да жоғалтты.

Босату және одан кейінгі тергеу

Сол оқиғадан кейін Сингирок лауазымынан босатылды. Ол осы оқиғаға қатысты бірнеше сауалға жауап берді. Кейіннен 1998 жылы ол қайтадан тағайындалды, бірақ 2000 жылы тағы да сол оқиғалар бойынша, жаңа сауалдан кейін қызметтен алынды. 2000 жылғы сауал Сингироктың Лондондағы Lloyds Bank-тегі Visa картасы арқылы құпия түрде 52 000 АҚШ долларын алғанын анықтады. Ол сондай-ақ алған төлемдері үшін Омбудсмен комиссиясынан рұхсат алмағаны үшін кінәлі деп танылды. Сингирокқа 1997 жылдың 17 наурызында радиода жариялаған сөзінен туындаған қылмыстық бүлік қоздыру айыбы да тағылды, онда ол елден жалдамалы әскерлерді шығару үшін әскери көтеріліс бастағанын мәлімдеді. Соңында 2004 жылдың наурыз айында ол барлық айыптардан босатылды. Жақында ол Австралияның Тынық мұхиты аймағына араласуына, әсіресе Соломон аралдарына күштерді орналастыруына қарсы сөйлеп, елді империализмде айыптады. Ол сондай-ақ Папуа-Жаңа Гвинеяның сәтсіз мемлекетке айналу қаупі бар екенін айтты.

Мұра

Оның есімі пара алу туралы айыптаулармен біршама дақталғанмен, көптеген адамдар Сингирокты Чан үкіметі құлатылғаннан кейін көп ұзамай аяқталған Бугенвиль соғысын аяқтағаны үшін құрметтейді. 2004 жылғы маусымда Порт-Морсбидегі "The National" газетіне берген сұхбатында ол: "Күні бүгінге дейін, кәсіби әскери офицер ретінде, Бугенвильдегі азаматтық соғысты аяқтау үшін әскери шешім болмады деп сенемін" деді. Сингирок қазір Порт-Морсбиде такси компаниясы мен қауіпсіздік фирмасын басқарады. Ол біраз демалыс алғаннан кейін қоғамдық өмірге қайта оралуы мүмкін екенін айтты. 2007 жылғы жалпы сайлауда Маданг провинциясының Сумкар сайлау округінен парламентке сайлануға тырысты, бірақ Кен Фэрвезерден жеңілді.