Кіріспе

Зоолог, эволюциялық биолог профессор Джеффри Алан Паркер (FRS, 24 мамыр 1944 жылы туған) – Ливерпуль университетінің биология профессоры және 2008 жылы Дарвин медалімен марапатталған. Паркерді "кәсібилердің кәсібисі" деп атайды. Ол мінез-құлық экологиясы және эволюциялық биология саласына ерекше қызығушылық танытады, сонымен қатар 1970 жылы сперма бәсекелестігін енгізгені үшін кеңінен танымал. Оның 1970-ші жылдардан бастап жасаған көптеген жұмыстары Джон Мейнард Смит және Джордж Прайс ұсынған эволюциялық тұрақты стратегия (ESS) тәсілін қолдана отырып, түрлі биологиялық мәселелерді шешу үшін ойын теориясын (ойындар теориясы) қолданумен байланысты. 1972 жылы Р.Р. Бейкер және В.Г.Ф. Смитпен бірлесіп анизогамия және екі жыныстың эволюциясы туралы маңызды теория ұсынды, ал 1979 жылы эволюциядағы жыныстық қақтығыстың алғашқы теориялық талдауын жасады. Ол сонымен қатар бәсекелестікке негізделген жұп іздеудің, жануарлардың таралуының, жануарлар арасындағы күрестің, қысым көрсетудің, отбасы ішіндегі қақтығыстардың, күрделі өмірлік циклдардың және тағы да басқа көптеген тақырыптардың эволюциясын зерттеді.

Өмір

Паркер Лимм грамматикалық мектебінде білім алды. 1965 жылы Бристоль университетінен BSc дәрежесін алған. Оның Ph.D. диссертациясы «Scatophaga stercoraria L. (сары тыңайтқыш шыбығы) түрлеріндегі көбею мінез-құлқы және жыныстық таңдаудың мәні» тақырыбында болды, бұл Дарвиннің жыныстық таңдау теориясының егжей-тегжейлі сандық тестін және биологиядағы оптималдылық теориясының алғашқы қолданылуын ұсынды. Осы кезде көптеген этологтар мен экологтар бейімделуді «түрдің тіршілік ету құндылығы» тұрғысынан түсіндірді. Алайда, эволюцияның генге центрирленген көзқарасының парадигмалық өзгерісі (Ричард Докинздің «Өзіндік ген» кітабында танымал болды) көп ұзамай бұл идеяны жоққа шығарды: мінез-құлық экологиясы және социобиологиядағы бағытталған көзқарастар табиғи іріктеуді жеке тұлғаның (және оның туыстарының) тіршілік ету құндылығы тұрғысынан Дарвин принциптеріне қайта оралды. Паркердің жұмысы осы өзгерісте және мінез-құлық экологиясының ерте дамуында маңызды рөл атқарды. 1968 жылы Ливерпуль университетінде зоология пәнінің лекторы болды. 1978 жылы Кембридж университетінің Король колледжінің зерттеу орталығында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді, 1979 жылы Ливерпульге оралды. 1989 жылы Корольдік қоғамға сайланғаннан кейін профессор атанды. 1996 жылы Дерби зоология кафедрасының профессоры болды, 2009 жылы зейнеткерлікке шықты, бірақ профессор-эмиритус қызметін сақтап, ғылыми зерттеулерін жалғастырды (2014 жылғы мәліметтер бойынша). 2005 жылы Лондон зоологиялық қоғамының Фринк медалімен марапатталды. 2008 жылы Дарвин медалін жеңіп алды: мінез-құлық экологиясының негізін қалауға және дамытуға, әсіресе эволюциялық бейімделуді және олардың табиғи популяцияларға тигізетін әсерін түсінуге қосқан өмірлік үлесі үшін. Бристоль университеті оған 2011 жылы, ал Ньюфаундленд Мемориал университеті 2018 жылы құрметті ғылым докторы дәрежесін берді.