Кіріспе
Бұрынғы американдық ойыншықтар компаниясы – модельдік пойыз желісі және қазіргі кездегі жаңа өркендеуі – Lionel Corporation 1900 жылы құрылған және 120 жылдан астам уақыт бойы жұмыс істеген американдық ойыншықтар өндіруші және сауда желілерінің холдингі. Алғашқыда компания электрлік жаңалықтарды шығарумен айналысты. Лионель өзінің тарихында түрлі өнімдерді өндірді. Ойыншық пойыздар мен теміржол моделдері оның ең танымал өнімдері болды. Лионель пойыздары 1900 жылдан бері жасалып келеді және олардың беріктігі мен егжей-тегжейлі жасалуы үшін бүкіл әлемдегі теміржол модельдерінің жанкүйерлеріне ұнады. 1950 жылдары компанияның өркендеген кезеңінде жылына 25 миллион долларлық пойыз сатылды. 1969 жылы компания модельдік пойыз желілерін General Mills компаниясына сатты. 1993 жылға дейін компания өз ойыншық дүкендерінің холдингі ретінде жұмыс істеді. 2006 жылы Лионельдің электрлі пойзы Ұлттық ойыншықтар Даңқына енгізілген алғашқы электрлік ойыншық болды. Модельдік пойыздар әлі де Lionel, LLC атымен өндірілуде.
the model train line and current incarnation
Lionel Corporation was an American toy manufacturer and holding company of retailers that was founded in 1900 and operated for more than 120 years. It started as an electrical novelties company. Lionel specialized in various products throughout its existence. Toy trains and model railroads were its main claim to fame. Lionel trains have been produced since 1900, and their trains were admired by model railroaders around the world for the solidity of their construction and the authenticity of their detail. During its peak years in the 1950s, the company sold $25 million worth of trains per year. In 1969, the company sold their model train lines to General Mills. It continued to operate until 1993 as a holding company for their toy stores. In 2006, Lionel's electric train became the first electric toy inducted into the National Toy Hall of Fame. The model trains are still in production as Lionel, LLC.
Тарих
Бастапқы Lionel Corporation 1900 жылы Джошуа Лайонел Коуэн мен Гарри К. Грант Нью-Йорк қаласында құрған. Компанияның жанкүйерлері компанияның тіркелу күні туралы келіспейді: ресми қағаздар 5 қыркүйек күнімен даталанған, бірақ қағаздар екі аптадан астам уақыттан кейін, 22 қыркүйекте ғана тіркелген. Бастапқыда компания электрлік жаңалықтарға, мысалы, желдеткіштер мен жарықтандыру құрылғыларына маманданған.
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең (19001942)
Лионельдің алғашқы пойзы – Electric Express – тарихшылар көп уақыт бойы оны тұтынушыларға сату емес, дүкендерде көрнеме ретінде қолдануға арналған деп ойлады. 1900 жылдың желтоқсанында жеткізілген ол мыс рельстермен жүріп, Коуэн электр желдеткіші үшін пайдалануды жоспарлаған батарея және мотормен жабдықталған еді. Коуэн теміржолдар мен электр энергиясына жұртшылықтың қызығушылығы өзінің басқа тауарларын таныстыруға көмектеседі деп үміттенеді. Бірақ, керісінше, адамдар дүкен иелерінен пойыздарды сатып алу туралы сұрап, Лионельді жалпы жұртшылыққа арналған ойыншық пойыздар жасауға итермеледі. Лионель «Электрлік экспрестің» 12 данасын сатты. Соңғы кезде Гринбергтің «Лионель пойыздары» анықтамалығында (2014) мүлдем басқаша тұжырым жасалды: Lionel-дің алғашқы өнімі – моторлы Converse Trolley болса, ал «Электрлік экспресс» мотордың қолданылу аясын кеңейту үшін жасалған. Лионельдің алғашқы пойыздары қазіргідей кішкентай болмаған, екі рельстік жолда 27/8 дюйм арақашықтықта жүрген. 1906 жылы Лионель кері айналымдар мен қосымша жабдықтарды қосуды жеңілдететін үш рельстік жолды ұсынды. Оның сыртқы рельстері 21/8 дюйм арақашықтықта орналасқан, бұл 1891 жылдан бері басқа өндірушілер қолданып келген стандарттарға сәйкес келмеді. Бұл Märklin компаниясының 2-ші өлшемдегі техникалық сипаттамаларын қате түсінуі ме, әдейі жасалған үйлесімсіздік пе, әлі белгісіз. Ұлы соғысқа дейінгі кезеңде Лионель Ives Manufacturing Company, Boucher Manufacturing Company, Dorfan, Louis Marx and Company және American Flyer компанияларымен бәсекелесті. Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында Лионель АҚШ-тың үш ірі ойыншық пойыз өндірушісінің біріне айналды; қалғандары – American Flyer және Louis Marx and Company. Коуэн дүкендерді Рождестволық көрмелеріне өзінің ойыншық пойыздарын қосуға көндіріп, оларды мерекемен байланыстырып, танымал Рождестволық сыйлыққа айналдырды. Лионель өзінің пойыздарын бәсекелестерінен үлкен етіп жасады, осылайша олардың құны жоғарырақ көрінді. Бәсекелестер Лионельдің пойыздарының шынайылықтан мүлдем алыс екенін сынады. Коуэн литографияға қажетті жабдыққа инвестиция жасауға дайын болмағандықтан, оның алғашқы өнімдері тек мыс бөлшектерімен жабдықталған, қатты түсті эмаль бояуымен боялған. Лионель балаларға бағытталған жарнама арқылы жауап берді, өнімдері ең шынайы ойыншық пойыздар екенін айтты. Сонымен қатар, Лионель ата-аналарға арналған жарнамаларда бәсекелестер өнімдерінің беріктігін сынады. 1929 жылы Лионель Нью-Джерси штатының Хиллсайд қаласында пойыз өндіретін зауыт ашты, ол 1974 жылға дейін жұмыс істеді. 1920 жылдары Лионель Ives компаниясын жеңіп, түрлі-түсті бояу схемалары бар металл пойыздарды сату арқылы нарық көшбасшысы болды. Лионельдің қарқынды жарнамалық кампаниясы Ives компаниясына әсер етті, ол 1928 жылы банкротқа ұшырады. Лионель мен American Flyer Ives компаниясын сатып алып, 1930 жылға дейін бірлесіп жұмыс істеді, содан кейін Лионель Flyer компаниясының үлесін толығымен сатып алып, 1932 жылға дейін Ives компаниясын еншілес кәсіпорын ретінде басқарды. 1960 жылдардан бастап Лионель фонографтар, ғылым, ауа райы станциялары және пластикалық инженерия жиынтықтары сияқты басқа өнімдерге көшуге тырысты. Ойыншық пойыздардың сатылымы азайды және компания бірнеше басқарушылық өзгеріске ұшырады. 1969 жыл Лионель корпорациясының ойыншық пойыздар каталогын шығарған және O габаритті пойыздарды өндірген соңғы жыл болды.
Модельдер
Лионель 1945 жылы қашықтан басқару арқылы вагондарды ажырату мүмкіндігін ұсынатын пойыз жиынтығымен соғыстан кейінгі кезеңді бастады. Локомотиві – 224, ол соғысқа дейінгі 2-6-2 Prairie типіндегі модель. 1947 жылы Лионель Пенсильвания темір жолының GG1 моделін жасады. Бір жыл өткен соң Лионель әйгілі Santa Fe F3 локомотивін өндіруді бастады. 1950 жылы, соғысқа дейінгі 763E локомотивінің тікелей мұрагері ретінде, Лионель тағы бір Hudson масштабындағы 773 локомотивін шығарды. Лионель FA моделі де 1950 жылы таныстырылды. Көптеген коллекционерлер мен операторлар 1957 жылы шыққан 746 локомотивін соғыстан кейінгі Лионельдің ең жақсы локомотиві деп санайды. Бұл "Норфолк энд Вестерн" компаниясының J класты бу машинасының моделі. Соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі кезеңдерде Лионель көптеген электрлік локомотивтердің модельдерін жасады; соғыстан кейінгі кезеңде Лионель GG1-ден басқа EP 5 және Virginian EL C модельдерін де жасады. 1946 жылдан 1949 жылға дейін Лионель 726 2-8-4 Berkshire локомотивін шығарды, ол бүгінде құнды зат саналады. 1950 жылдан 1951 жылға дейін Лионель 736 Berkshire локомотивін өндірді, ол негізінен Magne Traction-мен жабдықталған 726 модельдің өзгертілген түрі болды. 1952 жылы Корея соғысы магниттік материалдардың тапшылығын тудырды, сондықтан Лионель 726 локомотивін 726rr (726 қайталамасы) ретінде қайта шығарды. 1953 жылдан 1968 жылға дейін Лионель 736 локомотивін қайтадан өндірді.
Құрылыс жиынтығы
Соғыстан кейінгі кезеңде Лионель ерекше құрамдас бөліктерді пайдалана отырып, құрылыс жиынтығын жасады. Бәсекелес жиынтықтар гайка мен бұрандалы бекіткіштерді пайдаланғанда, Лионель жиынтығы резеңкеленген ұңғыштармен бекітілген дөңгелек бас жақтаулары бар авиациялық тігістерді қолданды, бұл құралдарды қажет етпейтін еді. Құрылымдық элементтер – тікбұрышты қималы, қуыс сәулелер, олар бүктелген және өте жұқа алюминий парақтарынан жасалған. Оған басқанда зардап шегуі мүмкін еді. Көптеген құрылымдардың негізін құру үшін қалыңдатылған алюминийден жасалған негізгі тақта қолданылды, ал үлкен дөңгелектерді немесе айналмалы бөліктерді жасау үшін қосымша дөңгелек тақталарды пайдалануға болады. Сондай-ақ, шынжыр дөңгелектері, тіреу бұрыштары және жалғаулар да кірді. Делюкс жиынтыққа құрттық берілісі және үйдің электр қуатымен жұмыс істейтін редукторлы электрлік AC моторы кірді. Жаңашылдығына қарамастан, жиынтықты күрделі құрылымдарға бейімделуін шектеген, жеткілікті саңылаулары бар, көп мақсатты сәулелердің жетіспеуі болды. Сонымен қатар, дайын жиналымдар сол кездегі басты бәсекелес – Erector Set-тің беріктігіне жете алмады. 1959 жылы Коуэн мен ұлы Лионель компаниясындағы үлестерін сатып, зейнеткерлікке шықты. Сатып алушы Коуэннің шөбересі Рой Коун (кәсіпкер және сенатор Джозеф Маккартидің адвокаты) болды, ол Коуэннің басқару тобының көп бөлігін ауыстырды. Лионель компаниясының бизнестік бағыты өзгерді: ойыншық пойыздар жиынтықтарымен байланысы жоқ еншілес компаниялар қосылды, олардың ішінде Dale Electronics, Sterling Electric Motors және Telerad Manufacturing компаниялары бар. Коунның сәтсіз төрт жылдық қызметі кезінде Лионель 13 миллионнан астам АҚШ долларын жоғалтты. Лионель «Лионель Портер» деп аталған, ғылыми бағытталған, қолмен жасалған оқулық ойыншықтарды жасауды бастады. 1961-1968 жылдар аралығында каталогталған өнімдер қатарына Chemcraft химиялық жиынтықтары, Microcraft микроскоптар жиынтығы, Biocraft биология жиынтықтары, сондай-ақ минералогия, физика, геология, математика және өнеркәсіптік ғылым туралы оқыту жиынтықтары, әрі құрал жиынтықтарының кіші топтары кірді.
Қалпына келу және банкроттық
Лионельдің әртараптандыруға жасаған тырабы халықтың ойыншық пойыздарға деген қызығушылығының азаюын толықтыра алмады. 1966 жылы Лионельдің кірісі 28 миллион долларды құрады, оның 40 пайызы мемлекеттік келісімшарттар есебінен түсті. 1974 жылы Лионель соғыстан кейінгі кезеңнен бері алғаш рет HO шкаласында пойыздар ұсына бастады; олар соңғы рет 1966 жылы каталогқа енгізілген. 1975 жылы Лионель 75 жылдық мерекесіне арналған жүк жиынтығын ұсынды, ол U36B дизель локомотивінен және жылжымалы құрамнан тұрды, соның ішінде Лионельдің тарихынан каталог мұқабалары мен логотиптері болды. Бір жыл өткен соң Лионель елдің екі жүз жылдығын тойлау үшін Американың Азаттық Пойызының моделін шығарды. Бренд 1976 жылы ұзақ жылдар бойы Лионельдің коллекционері болған Джонни Кэш қатысқан телеарна жарнамаларынан кейін танымал болды. 1979 жылы Лионель Fairbanks Morse Train Master дизель локомотивін қайта шығарды және 1966 жылдан бері өндірілмеген American Flyer S шкаласындағы пойыздар желісін қайта енгізді. 1980 жылдардың басынан бастап Лионель соғыстан кейінгі операциялық аксессуарларды көбірек шығара бастады, мысалы, Ағаш өңдеу комбинаты, Мұз сақтау қоймасы және Газет стенді. 1984 жылы олар 783 Hudson локомотивін шығарды, ол 1950 жылы және 1960 жылдары жасалған 773 шкалалы Hudson локомотивінің вариациясы болды.
Lionel, LLC (1986 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1985 жылы General Mills компаниясы Kenner Parker бөлімшесінен бөлініп шықты, ал Lionel Kenner Parker құрамына енді. 1986 жылы Lionel тағы да сатылды, бұл жолы ойыншық пойыздарды жинаушы және Мичиган штатының Детройт қаласындағы жылжымайтын мүліктерді дамытушы Ричард П. Кунг сатып алды; ол Lionel Trains Inc (LTI) болып қайта тіркелді. 1989 жылы Lionel Mighty Sound of Steam жүйесін біртіндеп тоқтатып, оның орнына кейін "RailSounds" деп аталатын жаңа жүйені енгізді, бұл соғысқа дейінгі B6 Pennsylvania локомотивінің қайта шығарылысымен басталды. 1995 жылы Lionel LLC болып қайта аталды. Lionel, LLC барлық тауарлық белгілерге және Lionel Corporation компаниясымен байланысты көптеген құқықтарға ие.
Лионель Морсан
1970 жылдардың басында Лионель Морт Джарашоудан «Морсан шатырларын» сатып алды. Бұл Нью-Джерси штатындағы шағын спорт тауарлары дүкендерінің желісі еді, ол кейін «Лионель Морсан» деп аталды.
Банкрот және сатып алу
1969 жылы теміржол өнімдерін сатқаннан кейін Lionel Corporation ойыншық дүкендеріне маманданған холдингтік компанияға айналды. 1980 жылдардың басында Lionel, Lionel Kiddie City, Lionel Playworld және Lionel Toy Warehouse аттарымен шамамен 150 дүкенді басқарды. Бір кезде ол АҚШ-тағы екінші ірі ойыншық дүкендер желісі болды. Lionel 1980 жылдардың басындағы экономикалық дағдарыс кезінде қаржылық қиындықтарға тап болды және 1982 жылдың ақпан айында 11-ші тарау бойынша банкротқа өтініш берді. 55 дүкенге дейін қысқарғаннан кейін, 1985 жылдың қыркүйегінде банкроттан шықты. 1991 жылы желі 100 дүкенге дейін өсіп, елдегі төртінші ірі ойыншық сатушысы болды, бірақ бірнеше факторлардың салдарынан қаржылық қиындықтарға тап болды. 1989 жылы бірнеше бөлшек сауда басшыларының серіктестігі Роберт И. Тусси Л. П. компанияны сатып алуға тырысты. Lionel қарсылық көрсетті, бұл күрес компанияның қаржысын сарқып жіберді. Сонымен қатар, мамандалмаған дискаунт дүкендер ойыншықтар бөлімдерін кеңейтіп, мамандандырылған ойыншық дүкендерінің бағасын төмендетті. Lionel үлкен Toys "R" Us дүкендерімен баға бойынша бәсекелесуде қиындықтарға тап болды және әлсіреген экономикада тым жылдам кеңейуге тырысты. Қайта-қайта пайдасыз тоқсандардан кейін, 1991 жылдың 14 маусымында 11-ші тарау бойынша банкротқа өтініш берді. 1992 жылы Lionel банкротқа ұшыраған Child World компаниясымен бірігіп, өзінің жағдайын жақсартуға тырысты, Child World АҚШ-тағы үшінші ірі ойыншық сатушысы болды, бірақ қаржыландыруды қамтамасыз ете алмады. 1993 жылдың ақпан айына қарай Lionel алты штаттан басқа барлық дүкендерін, яғни Филадельфия, Орталық Нью-Джерси, Балтимор, Вашингтон, Кливленд және Оңтүстік Флорида нарықтарындағы дүкендерін жапты. 1993 жылдың 2 маусымында кредиторлармен қайта ұйымдастыру туралы келісімге келе алмағандықтан, Lionel барлық дүкендерін сатуға және бизнестен шығуға ниетті екенін жариялады. Lionel тауарлық белгілерін 1986 жылы General Mills компаниясынан Lionel өнімдерін сатып алған Детройттың жылжымайтын мүлік магнаты Ричард Кугн сатып алды. "Lionel, LLC" қараңыз. Lionel пойыздары 1920 жылдан 1929 жылға дейін Нью-Джерси штатының Ирвингтон қаласындағы 605 21-ші көшедегі зауытта өндірілді. 2004 жылдың 5 сәуірінде зауыт өртеніп, қирады. Жергілікті өрт сөндіру бөлімінің мәліметінше, өртті сөндіруге 100 өрт сөндіруші қажет болды. Өрт сөндіру басшысы Дон Хубердің сөзіне сәйкес, ғимарат он жылдан бері бос тұрды және жарамсыз күйде болды. Соңғы Lionel кеңсесі 26750 23 Майл Роуд, Честерфилд, Мичиган қаласында орналасқан; 2017 жылдың 31 наурызына қарай ғимарат жалға берілді. Бұрынғы Lionel құрастыру зауыты 50625 Ричард В. Блвд, Честерфилд қаласында орналасқан, ол кеңсе ғимаратынан қысқа қашықтықта.