Кіріспе
Төрт дөңгелекті көліктерде қолданылатын күш беріліс жүйесі
Ауыспалы беріліс қорабы – моторлық көліктің берілісінен төрт дөңгелекті, барлық дөңгелекті және басқа да көп осьті жол және жолдан тыс машиналардың жетекші осьтеріне қуат жеткізетін аралық беріліс қорабы. Көліктің күш беріліс жүйесінің бір бөлігі болып табылады және қуатты механикалық түрде жеткізу үшін жетек біліктерін пайдаланады. Ауыспалы беріліс қорабы алдыңғы және артқы дөңгелектердің айналу арасындағы айырмашылықты да синхрондайды (тек жоғары жылдамдықты 4WD және AWD жүйелерінде) және жолдан тыс пайдалану үшін бір немесе бірнеше төмендетілген беріліс жиынтығын қамтуы мүмкін.
Функциялар
Ауыспалы беріліс қорабы (екіншілік беріліс жүйесі) берілістен қуат алып, оны алдыңғы және артқы осьтерге немесе тек біреуіне (әдетте артқы) жібереді. Бұл тісті дөңгелектер, гидравликалық жүйе немесе тізбекті жетегі арқылы іске асырылуы мүмкін. Кейбір көліктерде, мысалы, төрт дөңгелекті жүк көліктерінде немесе жолдан тыс пайдалануға арналған көліктерде, осы мүмкіндік жүргізуші тарапынан басқарылады. Жүргізуші ауыстыру қорабын "екі дөңгелекті" немесе "төрт дөңгелекті" режимге қоя алады. Бұл дәстүрлі түрде қолмен берілістегідей ауыстырғыш арқылы жасалады. Көбінесе бұл басқару электронды түрде, приборлық тақтада, орталық консольде немесе ауыстыру тетігі арқылы жүзеге асырылады. Екі дөңгелекті және төрт дөңгелекті режимдер арасында ауысуға мүмкіндік беретін, бірақ осьтердің айналу жылдамдықтарын үйлестіру үшін орталық дифференциалы жоқ, "жартылай уақыттық" деп аталады. Кейбір көліктерде, мысалы, барлық дөңгелекті жетегі бар (AWD) спорттық көліктерде, таңдау мүмкіндігі жоқ "толық уақыттық" ауысу қорабы болады. Мұндай ауысу қорабы тұрақты түрде AWD режимінде "құлыпталған" болады. Соңғы онжылдықтарда екі түрінің де қасиеттерін біріктіретін гибридтік ауысу қораптары жасалды. Ауысу қорабы басқа да функцияларды орындайды. Кейбіреулері барлық түрлеріне ортақ, ал кейбіреулері түрліше болады: Ауысу қорабында жолдан тыс пайдалану үшін бір немесе бірнеше төмендетілген беріліс жиынтығы болуы мүмкін. Төмендетілген берілістер ауыстырғыш немесе электрондық қосқыш арқылы қосылады. Көптеген ауысу қораптарында бұл ауыстырғыш 2WD немесе 4WD режимін таңдау үшін қолданылады. Төмендетілген берілістер көлік құралына қозғалтқыштың жұмыс істейтін қуат диапазоны/айналымдар диапазонында әлдеқайда баяу жылдамдықпен жүруге мүмкіндік береді. Бұл сонымен қатар осьтерде қол жетімді айналым моментін арттырады. Төмендетілген берілістер өте қолайсыз жол жағдайларында, ауыр жүкті баяу сүйрегенде, қиын, жақсартылмаған жолдарда баяу жүргенде және тас аралап өту сияқты жолдан тыс маневрлерде қолданылады. Бұл мүмкіндік барлық дөңгелекті жетегі бар көліктерде жиі кездеспейді. Кейбір өте үлкен көліктерде, мысалы, ауыр техникада немесе әскери жүк көліктерінде, бірнеше төмендетілген беріліс жиынтығы болуы мүмкін. Ауысу қорабында төрт дөңгелекті жетегін (немесе тек төмендетілген 4WD) қосу үшін толығымен тоқтау қажет болуы мүмкін, қосымша осьті қосу немесе ажырату үшін белгілі бір жылдамдыққа дейін баяулау қажет болуы мүмкін, немесе кез келген жылдамдықпен жоғары диапазонды 4WD-ні "ұшу кезінде ауыстыруға" рұқсат етуі мүмкін. Жолдағы қалыпты пайдалануға арналған ауысу қораптары алдыңғы және артқы дөңгелектердің айналу айырмашылығын, дифференциалдың берілген оське әсер етуімен бірдей синхрондастырады. Бұл қажет, өйткені алдыңғы және артқы дөңгелектер бірдей жылдамдықпен бұрылмайды. Дөңгелектердің айналу жылдамдығының айырмашылығы көбінесе шиналардың диаметрінің әртүрлілігіне (алдыңғы және артқы шиналар әртүрлі жылдамдықпен тозғандықтан) және алдыңғы және артқы дифференциалдардағы әртүрлі беріліс қатынастарына байланысты болады, өйткені өндірушілер көбінесе басқаруға көмектесу үшін алдыңғы және артқы дифференциалдарда біршама төмен қатынасқа ие болады (мысалы, артқы дифференциалда 3,55:1 және алдыңғы дифференциалда 3,54:1). Егер ауысу қорабы екі түрлі айналу жылдамдығының айырмашылығын толтырмаса, байланыстылық пайда болады және ауысу қорабы зақымдануы мүмкін. Сондықтан, жолдағы пайдалануға арналмаған ауысу қорабы құрғақ асфальтта жүргенде қозғалтқыш желісінің бұрылуына себеп болады. Көбінесе жолдан тыс жерге арналған дәстүрлі ауысу қораптары қозғалтқыштың айналым моментін олардың арасында тепе-тең бөлу үшін алдыңғы және артқы жетегіш біліктерін механикалық түрде құлыптау мүмкіндігін қамтиды. Бұл дифференциалдық құлыптағыштың осьтің екі дөңгелегін бір-бірімен құлыптап, бір уақытта айналуға мәжбүрлеу қабілетіне ұқсас, бірақ дөңгелектердің орнына осьтер арасында. Жартылай/толық уақыттық гибридтік ауысу қорабы көлік құралына екі дөңгелекті жетегі, толық уақыттық төрт дөңгелекті жетегі (орталық дифференциал ашық) және жартылай уақыттық төрт дөңгелекті жетегі (орталық дифференциал құлыпталған) режимінде жоғары және төмен диапазонды жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
The transfer case may contain one or more sets of low range gears for off road use. Low range gears are engaged with a shifter or electronic switch. In many transfer cases, this shifter is the same as the one that selects 2WD or 4WD operation. Low range gears allow the vehicle to drive at much slower speeds while still operating within the usable power band / RPM range of the engine. This also increases the torque available at the axles. Low range gears are used for very inclement road conditions, towing a heavy load slowly, driving on rough, unimproved roads slowly, and extreme off road maneuvers such as rockcrawling. This feature is often absent on all wheel drive cars. Some very large vehicles, such as heavy equipment or military trucks, may have more than one set of low range gears. The transfer case may require stopping entirely to engage four wheel drive (or just low range 4WD), slowing to a designated speed to engage or disengage an extra axle, or may permit full "shift on the fly" engagement of high range 4WD at any speed. Transfer cases that are designed to allow for normal road use synchronize the difference between the rotation of the front and rear wheels, in much the same way the differential acts on a given axle. This is necessary because the front and rear tires never turn at the same speed. Different rates of tire rotation are generally due to different tire diameters (since the front and rear tires inevitably wear at different rates) and different gear ratios in the front and rear differentials since manufacturers will often have a slightly lower ratio in the front vs. the rear to help with control (such as a 3.55:1 in the rear differential and a 3.54:1 in the front differential). If the transfer case did not make up the difference between the two different rates of rotation, binding would occur and the transfer case could become damaged. This is also why a transfer case that is not designed for on road use will cause problems with driveline windup if driven on dry pavement. Most traditional transfer cases designed for off road include the ability to mechanically lock the front and rear drive shafts to evenly distribute engine torque between them. This is similar to the differential lock's ability to force both wheels of an axle to turn simultaneously by locking them together, only between axles instead of wheels. A part /full time hybrid transfer case enables a vehicle to operate in two wheel drive, full time four wheel drive (with the center differential open) and part time four wheel drive (with the center diff locked) in both high and low ranges.
Түрлері
"Бірнеше уақыт" төрт дөңгелекті жолдан тыс көліктерде, мысалы жүк көліктері мен кейбір арнайы әскери көліктерде қолданылатын трансферлік қораптар жүргізушіге 2WD немесе 4WD, сондай-ақ жоғары немесе төменгі беріліс диапазондарын таңдауға мүмкіндік береді. Спорттық автомобильдерде және жоғары өнімді седандарда қолданылатын автоматтандырылған түрлері көбінесе жүргізуші үшін "көрінбейді"; оларда ауыстырғыш немесе таңдау тұтқасы болмайды.
Диірменменмен жұмыс істейтін
Көбінесе беру қораптарында екі түрлі ішкі қуат беру механизмі кездеседі. Тісті дөңгелектермен жұмыс істейтін беру қораптары алдыңғы немесе алдыңғы және артқы жетек біліктерін қозғалу үшін тісті дөңгелектер жиынтығын пайдаланады. Бұл әдетте үлкен жүк көліктерінде қолданылатын берік, ауыр конструкциялар, бірақ қазіргі уақытта жолаушылар автомобильдері үшін де бірнеше тісті беріліс қораптары өндірісте бар.
Тізбекпен жұмыс істейтін
Тізбекті жетегі бар тарату қораптары тізбек арқылы көбінесе бір ғана осьті, бірақ кейде екі осьті де жетектей алады. Тізбекті жетегі бар тарату қораптары тісті жетегі барларға қарағанда тыныш әрі жеңіл болады. Олар шағын жүк көліктері, үлкен жүк көліктері, "Jeep" және "SUV" сияқты көліктерде қолданылады. Көбінесе жолдан тыс жүруге құмар жандар өз көліктерін тісті жетегі бар тарату қораптарына өзгертеді, қосымша салмақ пен шуға қарамастан, олардың беріктігін арттыру үшін.
Үйленген
Көшіру корпустары "ажырасқан" / тәуелсіз немесе "үйленген" деп жіктеледі. "Үйленген" көшіру корпустары тікелей беріліске, әдетте берілістің шығыс білігі мен артқы немесе бас қозғалтқыш білігі арасына бекітіледі. Кейде "үйленген" көшіру корпусы берілістің ажырамас бөлігі болып табылады және екі компонент бір корпуспен немесе "корпуспен" ортақ болады, бұл көбінесе жаңа Subaru машиналарында және басқа да толық жетектегі автомобильдерде кездеседі.
Ажырасқан/өз бетінше жұмыс істейтін
Ажырасқан немесе тәуелсіз күш беру қорабы беріліс қаптамасынан толыққандай бөлек болады. Ол біріктірілген күш беру қорабынан көліктің қуат беріліс тізбегінде төмен орналасқан және қысқа жетек осі арқылы беріліс шығыс білігіне жалғанады. Тәуелсіз күш беру қорабы өте ұзын дөңгелек базасы бар көліктерде, мысалы, коммерциялық немесе әскери жүк көліктерінде қолданылады. Бұл конструкция өзгертілген 4x4 үшін де тиімді, себебі бастапқы 4WD жүйесін сақтап, қозғалтқыш пен берілісті ауыстыру оңай.
М.С.О.Ф.
Қолмен ауыстырылатын, жүріс кезінде қосылатын беріліс қораптарында жүргізуші жағындағы едендегі беріліс дөңгелегінде таңдау тұтқасы орналасқан. Сонымен қатар, екі жабық автоматты алдыңғы осьті құлыптау орталықтары немесе "LOCK" және "UNLOCK" немесе "FREE" белгілері бар екі қолмен басқарылатын алдыңғы осьті құлыптау орталықтары болуы мүмкін. Төрт дөңгелекті жетек жүйесін қосу үшін көлік төмен жылдамдықпен қозғалуы керек. 4x4 қосылатын жылдамдық көліктің түріне байланысты. Бұл тек төрт дөңгелекті жетек жоғары режимі үшін ғана қолданылады. Төрт дөңгелекті жетек төмен режиміне ауысу үшін көлік тоқтатылып, беріліс нейтраль күйге қойылғаннан кейін төменгі режим таңдалуы керек.
Э.С.О.Ф.
Электрондық ауысуды жылдам іске қосу (ESOF) беру қораптарында приборлық тақтаға орнатылған таңдаушы ауыстырғыш немесе батырмалар, сондай-ақ алдыңғы жағы мөрленген автоматты құлыпталатын осьтік ступицалар немесе жетек фланцтары болады. Қолмен басқарылатын беру қорабынан айырмашылығы, бұл жүйеде беру қорабының электрмоторы бар. Төрт дөңгелекті жетек жүйесін қосу үшін көлік құралы төмен жылдамдықпен қозғалуы керек. 4x4 қосуға болатын жылдамдық көлік құралына байланысты. Бұл тек төрт дөңгелекті жетектің жоғары режимі үшін ғана қолданылады. Төрт дөңгелекті жетектің төмен режимін қосу үшін көлік тоқтатылып, беріліс бос күйге ауыстырылуы керек, содан кейін төрт дөңгелекті жетектің төмен режимін таңдауға болады.