Кіріспе

Жүргізу техникасы

Аяқ-қолмен ауыстыру – негізінен қолмен беріліс қоробкасы бар автомобильдерді жоғары деңгейде басқаруда қолданылатын, бірақ кейбір жүргізушілер тиімділік үшін күнделікті жағдайда да қолданатын бірнеше техниканың бірі. Ол оң аяқпен газ және тежегіш педальдарын бір уақытта басқаруды, ал сол аяқпен әдеттегідей айналымды (деңгейді) қосуды қамтиды. Бұл техника бәсекелестік жағдайларда немесе бұрылысқа кірер алдында тежеп, бірден төменгі айналымға ауысу үшін қолданылады. Соның арқасында жүргізуші қозғалтқыштың айналымдарын арттырып, төменгі айналымды тегіс қоса алады.

Қолданылуы

Тұяқ пен аяқпен ауыстыру көлік тежеліп тұрғанда бұрылысқа кірер алдында қолданылады, берілісті бұрылыстан шығу үшін ең қолайлы айналымдар диапазонында дайындайды. Бұрылысқа кірер алдында берілісті төмендетудің бір артықшылығы – күш беріліс тізбегіндегі соқтығыстарды немесе басқа да күтілмеген динамиканы болдырмау. Түзу жолда соқтығыстар көлікке көп зиян келтірмейді, бірақ бұрылыс кезінде соқтығыс көліктің бағытын бұзуы мүмкін, тіпті көлік бақылауын жоғалтуға әкелуі де мүмкін. Жарыс көліктері әдетте (қажет болған жағдайда) тежегіш пен газ педальдарының биіктігін реттейді, осылайша тежегіш жеткілікті мөлшерде басылғанда екі педаль да қол жетімді болады, ал педальдардың арақашықтығы бір аяқпен оңай басқаруға ыңғайлы болады. Бұл атау Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі көліктерден келген, онда газ педалі ортада (сол жақтағы әрекетке келтіргіш пен оң жақтағы аяқ тежегішінің арасында) орналасқан болатын. Тежегішті тұяқпен, ал газ педалін бір мезгілде аяқпен басуға болады. Қазіргі заманғы көліктерде бұл техниканы аяқпен тежегішті басқарып, содан кейін аяқты оңға жылдырып, аяқтың оң жағымен газ педалін басу арқылы орындауға болады. Жақсы жаттығудан кейін, бір аяқпен екі педальды да бірқалыпты және тәуелсіз басқару мүмкін болады. Көптеген жарыс машиналарын қуат диапазоны жоғары айналымдарда болатындықтан, бұл техниканы тежеу кезінде қозғалтқыштың айналымдары қуат диапазонынан төмендемеуі үшін де қолдануға болады, төменгі беріліс қозғалтқышты қажетті айналымдар диапазонында ұстап тұрады. Бұл әдістің маңызы – бұрылыстан кейін жүргізуші газды басқанда көлік дереу реакция беріп, уақытты үнемдеу. Бұл әсіресе турбожүкті көліктерде маңызды, себебі тек қана күшті серпіліс үшін қажетті айналымдарды сақтау ғана емес, сонымен қатар газ педалін жылдам қысқаша басу (blipping) турбинаның жылдамдығын сақтап, турбо-кешігуді болдырмауға көмектеседі. Бұл техника тежегіш педаль босатылып, газ педалі толық басылғанда максималды қуат дереу қол жеткізіледі. "Қайыру" – бұл бірнеше берілісті бірден төмендету техникасы, ол тұяқ пен аяқпен ауыстырумен бірге қолданылады, қозғалтқышпен тежеуді және аралық берілістерде тегіс тоқтауды қамтамасыз етеді. Бұл жоғарғы берілістен төменгі беріліске ауысқанда максималды тоқтау күшін және бұрылыстан шығу үшін ең қолайлы қозғалтқыш айналымдарын қамтамасыз етеді.