Алистер МакКойст: Футбол өмірі мен мансабы

Кіріспе

Шотланд футболшысы, менеджер және сарапшы

Алистер Мёрдок МакКоист (/m//ə/'/k//ɔɪ//s//t/; 1962 жылдың 24 қыркүйегінде туған) – шотландтық бұрынғы футболшы, кейін менеджерлік және теледидарлық сарапшы ретінде жұмыс істеген. МакКоист ойыншылық карьерасын шотландтық «Сент-Джонстон» клубында бастады, 1981 жылы ағылшындық «Сандерлендке» ауысты. Екі жылдан кейін туған жеріне оралып, «Рейнджерс» клубымен келісім шарт жасады. МакКоист «Рейнджерс» сапында өте сәтті мансап жасады, клубтың рекордтық гол соққан авторы атанды және 1988–89 және 1996–97 жылдар аралығында тоғыз рет подряд лига чемпиондығын жеңіп алды. Кейін «Килмарнок» клубында ойнады. МакКоист 2007 жылы Шотландияның спорттық даңқ залына енгізілді. Ол сондай-ақ Шотландия футбол даңқы залының мүшесі, 61 рет халықаралық матчтарда ойнаған. Ұзақ мерзімді гол соққан шабуылшы, ол Шотландия футбол лигасының жоғары дивизионындағы барлық уақыттағы ең көп гол соққан бес ойыншының қатарында, «Рейнджерс» және «Килмарнок» клубтары үшін 1983 және 2001 жылдар аралығында 260 гол соқты. Ойыншылық карьерасының соңына қарай МакКоист медиадағы мансабын бастады. 1996 мен 2007 жылдар аралығында ол BBC спорттық викторинасы «Спорт сұрағы» командасының капитаны болды. 2007 жылы «Рейнджерс» клубында Уолтер Смиттың көмекшісіне тағайындалғаннан кейін медиадағы міндеттемелерін азайта бастады. 2011 жылы Смиттен кейін «Рейнджерс» клубының бас жаттықтырышы болды, бірақ клуб сол кезде ауыр қаржылық қиындықтарға тап болды. 2012 жылы «Рейнджерс» клубы таратылды және шотланд футбол лигасының төртінші дивизионына түсірілді. МакКоист оларға екінші дивизионға қатарынан өрлеуге көмектесті, бірақ 2014–15 маусымының нашар басталуынан кейін МакКоист 2014 жылдың желтоқсанында 12 айлық хабарламасын берді және демалысқа жіберілді. 2015 жылдың қыркүйегінде МакКоист пен «Рейнджерс» клубы өзара келісіммен келісім-шартын тоқтатуға келісті.

Ерте өмір

Беллшильдегі босандыру ауруханасында дүниеге келіп, Шығыс Килбрайдте өскен МакКоист Максвелтон бастауыш мектебі мен Хантер орта мектебіне қатысты. Оның орта мектеп командасының жаттықтырушысы және химия пәнінің мұғалімі – бұрынғы «Клайд» және Шотландия құрамасының шабуылшысы Арчи Робертсон болды. МакКоист оның басшылығы мен ықпалы үшін оған ризашылық білдірді, алайда ол 1978 жылы шәкіртінің мансабы дамып келе жатқанда қайтыс болды.

Сент-Джонстон

МакКоисттің алғашқы кәсіби клубы 1978 жылы Fir Park Boys клубынан келісімшарт жасасқан St Johnstone болды. Ол St Mirren клубына өтуге тырысқанда, Алекс Фергюсон оның жеткілікті деңгейде емес деп ойлағандықтан, мүмкіндік берілмеді. "Мен 14, 15 жаста болғанда, Сэр Алекс мені мектептен алып кететін. Мен East Kilbride қаласындағы Hunter High мектебінде оқыдым, ал ол, менің ойымша, сол қаланың Greenhills ауданында тұратын. Ол мені және тағы бір жігітті, Стиви Коуэнды, алып кететін. Стиви Коуэнды ол St Mirren клубына қабылдап, онымен бірге Aberdeen клубына да барды. Біз S формасында жаттығу жасағанбыз, ал Сэр Алекс бірінші командамен және резерв командасымен жаттығуды жүргізер еді. Содан кейін Стиви мен мен күтіп отырып, Сэр Алекс бізге бірнеше фунт беріп, Love Street көшесіндегі шайханаға (chippie) баратынбыз. Біз кері қайтып, Сэр Алекстің жұмысын аяқтауын күтетінбіз, содан кейін ол бізді үйге шығарып тастайтын". МакКоист St Johnstone сапындағы тұңғыш ойынын 1979 жылдың 7 сәуірінде Raith Rovers клубына қарсы өткізіп, 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде жасады. 1980 жылдың тамызында Dumbarton клубына қарсы өткен матчта 3:0 есебімен жеңіске жеткенде Saints клубының соңғы голын соққанға дейін ол клуб үшін алғашқы голын соға алмады. St Johnstone және Шотландияның 18 жасқа дейінгі құрама командасындағы өнертабысының арқасында МакКоист Sunderland, Wolverhampton Wanderers, Middlesbrough және Tottenham Hotspur сияқты бірнеше ағылшын клубтарының назарына ілікті. 1981–82 маусымын Лига кубогының бес ойынында төрт гол соғып бастады, оның ішінде Muirton Park стадионында Celtic клубына қарсы өткен матчтағы 2:0 есебімен жеңіске жеткен алғашқы гол және Parkhead стадионындағы 4:1 есебімен жеңілген кездегі жұбаныш голы бар еді.

Смиттің көмекшісі (2007 11)

2007 жылдың қаңтар айында МакКоист Уолтер Смиттің көмекшісі ретінде «Рейнджерс» клубына оралды. 2008 жылғы Шотландия кубогының финалында «Рейнджерс» «Оңтүстік королевасы» клубын жеңгеннен кейін Смит МакКоисттің бүкіл кубок турнирі бойы команданы басқарғанын мәлімдеді. «Әрине, Уолтер өзі кеткенде маған менеджерлік қызметке үміткер екенімді еске салды, және Шотландия кубогының бірнеше турнирінде команданы басқаруға мүмкіндік берді. Мен дайындық жұмыстарын және жаттығуларды жүргізермін, бірақ ол да қасында болады. Мен командамен сөйлесіп, осындай шаралар атқаратынмын».

2011-12 жылғы маусым

Бизнесмен Крейг Уайт 2011 жылғы мамыр айында сэр Дэвид Мюррейді «Рейнджерс» клубының басты акционері ретінде сатып алды. Уайт «Рейнджерс» клубының иесі болғаны үшін мақтан тұтатынын айтып, трансферлерге бес жыл ішінде 25 миллион фунт стерлинг инвестициялауға уәде берді. МакКоисттің «Рейнджерс» бастығы ретіндегі алғашқы ресми ойыны 2011 жылғы 23 шілдеде өтті, ол 2011–12 жылғы SPL турнирінің ашылу күнінде «Хартс» командасымен 1–1 есебімен тең түсті. Ойыннан кейін МакКоист BBC Scotland телеарнасына, оның «Олд Фирм» дербилерінен кейінгі зорлық-зомбылыққа және матчтарды күзету құнына қатысты пікірлерін дұрыс емес көрсеткендігіне шағымданып айтты. BBC хабарламаны қолдады, бірақ материалды өңдеуге қатысты шағымды қабылдады. 2011 жылғы 26 шілдеде BBC МакКоисттен кешірім сұрады, ал ол өз кезегінде олармен сөйлесуден бас тартуын тоқтатты. 2011 жылғы сәуірде МакКоист «Рейнджерс» жанкүйерлерінің ұнатпайтын әндер шырқағанда қамауға алуын қалады. МакКоист өзінің алғашқы еуропалық ойынын 2011 жылғы 26 шілдеде шведтік «Мальмё ФФ» командасына қарсы УЕФА Чемпиондар лигасының үшінші раундының бірінші матчында өткізді, нәтижесі 1–0 есебімен жеңіліс болды, бұл «Рейнджерс» бастығы ретіндегі алғашқы жеңілісі еді. Оның алғашқы жеңісі 30 шілдеде «Сент-Джонстоун» командасына қарсы өткен матчта 2–0 есебімен тіркелді, голдарды Ника Йелавич пен Стивен Нейсмит соқты. МакКоисттің Чемпиондар лигасы жолы үшінші іріктеу кезеңінің екінші матчында «Мальмё» командасымен 1–1 есебімен тең түскеннен кейін аяқталды, жалпы есеп 2–1 болды, сондай-ақ Маджид Бугерра мен Стивен Уиттакер алаңнан қуылды. Еуропа лигасына өткеніне қарамастан, МакКоисттің «Рейнджерс» бастығы ретіндегі алғашқы еуропалық жолы плей-офф кезеңінде «НК Марибор» командасынан екі ойынның қорытындысы бойынша жеңіліспен ерте аяқталды. МакКоист менеджер ретіндегі алғашқы SPL маусымын сәтті бастады, «Рейнджерс» алғашқы бес ойыннан кейін турнир кестесінде көшбасшылықты қамтамасыз етті және тек бір гол жіберді. Оның менеджер ретіндегі алғашқы «Олд Фирм» матчы «Иброкс» стадионында «Селтик» командасына қарсы 4–2 есебімен жеңіспен аяқталды, бірақ оның командасы бірнеше күннен кейін Лига кубогында Бірінші дивизионның «Фолкерк» командасынан күтпеген жеңіліс тапты. МакКоист 2012 жылғы 5 ақпанда Шотландия кубогының бесінші турында «Данди Юнайтед» командасына 2–0 есебімен жеңілгеннен кейін маусымның төртінші кубоктан шықты. 2012 жылғы 14 ақпанда клубтың әкімшілікке өтуі және соның салдарынан он ұпайдан айырылуына қарамастан, «Рейнджерс» SPL титулына таласу мүмкіндігінен айырылды. МакКоист ұпайдан айырылғанға қарамастан, «Рейнджерс» командасы маусымды екінші орында аяқтады.

Businessman Craig Whyte bought out Sir David Murray as Rangers' majority shareholder in May 2011. Whyte said he was proud to be the owner of Rangers and pledged to invest £25 million into transfers, over five years. McCoist's first competitive game in charge of Rangers came on 23 July 2011, a 1–1 draw at home to Hearts on the opening day of the 2011–12 SPL. After the game McCoist complained to BBC Scotland about a report that he argued misrepresented his view on violence after Old Firm derbies and the cost of policing the matches. The BBC stood by the report but upheld the complaint about the way the piece had been edited. On Tuesday 26 July 2011, the BBC issued an apology to McCoist and he, in turn, dropped his ban on speaking to them. In April 2011, McCoist had called for Rangers supporters who sung offensive chants to be arrested. McCoist took charge of his first European game on 26 July 2011 at home to Swedish side Malmö FF in the first leg of a UEFA Champions League third round qualifier, losing 1–0 to suffer his first defeat as Rangers manager. His first win came on 30 July, away to St Johnstone with a 2–0 scoreline, goals coming from Nikica Jelavić and Steven Naismith. McCoist's first Champions League campaign ended at the first hurdle after drawing 1–1 away to Malmo in the Third qualifying round second leg, losing 2–1 on aggregate and having Madjid Bougherra and Steven Whittaker sent off. Despite dropping into the Europa League, McCoist's first European campaign as Rangers manager ended early after another defeat over two legs in the play off round by NK Maribor. McCoist made a promising start to his first SPL campaign as manager, with Rangers topping the SPL after the first five fixtures and conceding only one goal. His first Old Firm match as manager was a 4–2 win over Celtic at Ibrox, but his side were shocked by First Division side Falkirk in the League Cup a few days later. McCoist suffered a fourth cup competition exit of the season on 5 February 2012, in a 2–0 defeat at home to Dundee United in the Scottish Cup fifth round. Despite being within four points of Celtic at the top of the table in February, having been fifteen points clear of their arch rivals at one stage, Rangers' SPL title challenge was virtually ended after the club entered administration on 14 February 2012 and was docked ten points as a consequence. McCoist was able to see out the season with Rangers finishing in second place despite the points deduction.

2012-13 жылғы маусым

HM Revenue & Customs компаниясы компанияның ерікті келісімін қабылдамағаннан кейін, «Рейнджерс» клубын басқаратын компанияның бизнесі мен активтері Чарльз Грин басқаратын консорциумға сатылды. МакКоист Гринмен келіссөздер жүргізгеннен кейін қалуға шешім қабылдады. МакКоист содан кейін Гринмен бірге жұмыс істеді, клуб Шотландияның үшінші дивизионына жіберілген кезде. «Рейнджерс» үшінші дивизионда жеңіске жетіп, үшінші лигаға жолдама алды. Олар Шотландия кубогында «Куин оф зе Саут» командасына пенальти сериясында есе жіберіп, турнирден шықты. Лига кубогында «Мазервелл» клубын жеңіп алғандарымен, «Айброкста» өткен ширек финалда «Инвернесс» клубына 3:0 есебімен ұтылды. «Рейнджерс» Шотландия кубогында «Данди Юнайтед» клубына «Таннадице» стадионында 3:0 есебімен есе жіберіп, турнирден шықты.

2013-14 жылғы маусым

Рейнджерс Шотландияның бірінші лигасының чемпионы атанды және екінші деңгейге көтерілді, өйткені 115 жыл ішіндегі алғаш рет лига маусымын жеңіліссіз аяқтаған Рейнджерс командасы болды. Олар Шотландия кубогының жартылай финалына өтті, бірақ «Иброкста» «Данди Юнайтедтан» 3:1 есебімен жеңілді. Рейнджерс 2014 жылғы Шотландияның Челлендж кубогының финалына жетті, бірақ «Истер Роудта» қосымша уақыттан кейін «Райт Роверске» 1:0 есебімен жеңілді. Олар Шотландия лигасы кубогының бірінші турында «Форфар Атлетикке» қарсы жеңіліске ұшырады.

2014/15 жылғы маусым

Рейнджерс 2014–15 жылғы Шотландия чемпионатында «Хартс» клубынан қалып қойды, себебі олар өз алаңында 2–1 есебімен және Эдинбург клубында 2–0 есебімен жеңіліске ұшырады. Рейнджерс 2014–15 жылғы Шотландия Лига кубогының жартылай финалына өтті, бірақ 2014–15 жылғы Шотландия Челлендж кубогында «Аллоа Атлетик» клубынан жеңілді. МакКоист 2014 жылдың желтоқсанында бас жаттықтырушы лауазымынан кету ниеті туралы ресми хабарлама берді және 12 айлық мерзімді бастады. Желтоқсанның соңында МакКоист «Рейнджерс» клубындағы лауазымынан кетіп, демалысқа жіберілді. Бұл 2015 жылдың қыркүйегіне дейін жалғасты, содан кейін МакКоист пен «Рейнджерс» оның шартын тоқтатуға келісті.

Медиа мансабы

МакКоист теледидардағы жұмысымен де танымал. Ол 1996 жылдан 2007 жылға дейін BBC-дің "Спорт сұрағы" бағдарламасында команда капитаны болды, ал оның қарсыластары Джон Парротт, Фрэнки Деттори және Мэтт Доусон болды. Ол бұл шоуда рекордтық 363 рет пайда болды. 1998 жылғы әлем чемпионатына Шотландия құрамасына іріктемеден өтпеген МакКоист, турнир үшін BBC-дің сарапшылар тобына шақырылды, онда ол өте танымал болды. Сондай-ақ ол 1998-1999 жылдары BBC Scotland үшін комедиялық актер Фред МакАулеймен бірге "МакКоист және МакАулей" кешкі ток-шоуының жүргізушісі болды. 2001 жылы МакКоист TRIC жүлдесінде "Жылдың спорттық жүргізушісі" атағын жеңіп алды. 2000 жылы МакКоист Роберт Дюваллмен бірге "Даңққа бір қадам" фильмінде түсті, онда ол бұрынғы легендарлық "Селтик" ойыншысы Джеки МакКвиллан рөлін ойнады. МакКоист терісіне мата тимейтіндей болу үшін "Селтик" жейдесінің астына "Рейнджерс" жейдесін киді. МакКоист 2018 жылғы әлем чемпионатында ITV телеканалы үшін жұмыс істеді, ал оның бас комментатор Джон Чемпионмен арадағы серіктестігі көптеген БАҚ-та мақтауға ие болды. 2017-18 маусымының басынан бастап МакКоист BT Sport телеканалының SPFL және Шотландия Лига Кубогы туралы хабарларын дайындауда студиялық сарапшы ретінде жұмыс істеді, ол Дарелл Керри, Крис Саттон және Стивен Крейганмен бірге олардың эфирінде жиі пайда болды. 2020-21 маусымынан бастап Sky Sports SPFL құқығын эксклюзивті түрде алды, және МакКоист олардың эфирінде сарапшы ретінде жұмысын жалғастырды. 2019-20 маусымынан бері ол Amazon Prime Video телеканалының Англия Премьер Лигасы матчтарын талқылау үшін сарапшы және комментатор болып жұмыс істеп келеді.

Марапаттар

1994 жылғы 10 маусымда МакКоист футболға қосқан үлесі үшін MBE орденімен марапатталды. Ол 2007 жылы Шотландия спорт даңқына енгізілді және Шотландия футбол даңқына да мүше. МакКоист 1996 жылғы наурыз айында Шотландия ұлттық футбол құрамасының ардагерлер тізіміне енгізілді, сол кезде ол 50-ші халықаралық ойынына қатысты.

Жеке өмір

Өмір бойы «Рейнджерс» жанкүйері болған МакКоист өзінің алғашқы «Олд Фирм» матчына 1973 жылғы 5 мамырда он жасында қатысты. Бұл «Рейнджерс» командасының «Хэмпден Парк» стадионында 122 714 көрерменнің алдында 3:2 есебімен Шотландия кубогының финалында жеңіске жеткен кездегі ойын болды. 2014 жылғы Шотландия тәуелсіздігі туралы референдумда МакКоист Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы «Бірге жақсы» науқанының қолдаушысы болды. МакКоист актриса Патси Кенситпен некеден тыс қарым-қатынасқа барған, бұл оның бірінші әйелімен ажырасу процесінде айтылды. Осы қарым-қатынас МакКоист ITV-нің «The Premiership» футболдық хабарламалар бағдарламасын түсіріп жүргенде Лондонда туған бұрынғы достықтан өркендеген деп хабарланады.