Кіріспе
Канзастағы білім беру туралы шолу
Канзастағы білім беру бастауыш және орта мектеп деңгейінде Канзас штатының Білім беру кеңесімен басқарылады. Штаттың мемлекеттік колледждері мен университеттері Канзас Регенттер кеңесінің бақылауында болады.
Колледждер мен университеттер
Канзас Регенттер Кеңесі отыз жеті мемлекеттік білім беру орнын басқарады немесе қадағалайды. Сонымен қатар, ол көптеген жеке және штаттан тыс білім беру орнына штатта жұмыс істеуге рұқсат береді. 2009 жылдың күзінде штаттағы алты мемлекеттік университеттің біріктірілген студент саны 93 307 құрады, оның төрттен бірі штат тұрғыны емес студенттер, ал жетіден бірі кампустан тыс оқушылар еді. Мемлекеттік қаржыландырылатын университеттердің ішінде Канзас университеті (KU) ең ірісі болып табылады, оның Лоуренс кампусында 26 826 студент, Оверленд Парктегі KU Эдвардс кампусы және Топекадағы Қоғамдық басқару орталығы (бұрынғы Капитолий кешені) бар. KU Медициналық орталығын қоса алғандағы университеттердің жалпы саны 30 004 студентті құрады. Олардың 31% штат тұрғыны емес студенттер еді. Канзас мемлекеттік университетінде (KSU) 23 581 студент оқиды, олар Манхэттен және Салина кампустарында, сондай-ақ Ветеринариялық медициналық орталықта білім алады. Олардың 19% штат тұрғыны емес студенттер. Уичита мемлекеттік университеті (WSU) 14 823 студентімен үшінші орында тұр, олардың шамамен 14% штат тұрғыны емес студенттер. WSU 1986 жылғы маусымнан кейін футболдан бас тартып, 3000-ға жуық студентті жоғалтты. Форт-Хейс мемлекеттік университеті (FHSU), Питтсбург мемлекеттік университеті (PSU) және Эмпория мемлекеттік университеті (ESU) кішірек мемлекеттік университеттер болып табылады, олардың жалпы студент саны сәйкесінше 11 308, 7277 және 6314 құрайды. FHSU Канзаста ең қарқынды өсіп келе жатқан университет, оның өсуінің көп бөлігі штат тұрғыны емес және кампустан тыс студенттер есебінен. FHSU студенттерінің құрамында 35% штат тұрғыны емес студенттер және 44% кампустан тыс студенттер бар. PSU-да да студенттердің шамамен төрттен бірі штат тұрғыны емес. Канзастағы университеттер мен колледждер туралы толық ақпарат алу үшін толық тізімге көз жүгіртіңіз.
Тарих
Канзастағы алғашқы колледждер Канзас аумақтық заң шығарушы органының актілерімен, 1858 жылдың 9-12 ақпанында аумақтық губернатор Джеймс В. Денвер қол қойғанмен құрылды. Сол кезде құрылған он жоғары оқу орнының ішінде үшеуі кейбір нысанда бүгінге дейін сақталған. 9 ақпанда құрылғандардың арасында Хайленд университеті (Хайленд қауымдастық колледжінің алдағысы) және Блю Монт Орталық колледжі (Канзас мемлекеттік университетінің алдағысы) болды. Штаттың университеттері елдегі алғашқы мемлекеттік университеттердің қатарында әйелдер мен ерлерді бірге оқытуды енгізді. Канзас штаты 1863 жылы ашылғанда екінші әйелдер мен ерлерді бірге оқытатын мемлекеттік жоғары оқу орны болды; алғашқы семестрге 52 студент қабылданды: 26 ер адам және 26 әйел. Канзас университеті де 1869 жылы аралас жыныстық білім беруді ұсынған алғашқы университеттердің бірі болды. KU және Канзас штатының екеуі де құрылғаннан бастап барлық нәсілдегі студенттерге есіктерін ашты.
Мектеп округтерін біріктіру
Ауылдық аймандардағы студенттер саны 20-шы ғасырда күрт төмендеді. Егер ауыл шаруашылығы технологиясы мал күшінен бастап кішкентай тракторларға, содан кейін үлкен тракторларға қарай дамыған болса, бұл фермерге едәуір көбірек жерді өңдеуге мүмкіндік берді. Нәтижесінде, фермерлік отбасылардың саны азайды, ал осымен бірге ауылдық студенттердің саны да кеміді. Сыртқы соғыстардағы жас жігіттердің қаза болуы және ауылдан қашумен байланысты, бұл факторлар ауылдық аймандардың халық санының бірте-бірте азаюына себеп болды. 1945 жылы (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін) Канзас штатындағы мектептерді қайта ұйымдастыру заңы Канзастағы мыңдаған ауылдық мектеп округтерін біріктірді (көбінесе бір бөлмелі ауылдық мектептер). 1963 жылы Канзас штатындағы мектептерді біріктіру заңы мыңдаған кішкентай мектеп округтерін жүздеген ірі Біріктірілген мектеп округтеріне біріктірді.
Браун Топеканың білім беру кеңесі
1954 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының мемлекеттік мектептердегі сегрегацияны конституцияға қайшы деп шешкен «Браун против Топека білім беру кеңесі» ісі, Канзас штатының 15 000-нан астам халқы бар қалаларындағы бастауыш және орта мектептерде нәсілдік сегрегацияға рұқсат беретін Канзас заңына қарсы шағым ретінде туындады. 1951 жылы Канзас штатының Топека қаласының білім беру кеңесіне қарсы Канзас округінің АҚШ округтік сотында топтық сот процесі қозғалды. Арыз берушілер Топеканың 13 ата-анасы, олар 20 баласының мүддесі үшін талап қойды. Сотқа берілген талапта мектеп әкімшілігінен нәсілдік сегрегация саясатын тоқтату талап етілді. Топека білім беру кеңесі 1879 жылғы Канзас заңына сәйкес, жеке бастауыш мектептерді басқарды. Бұл заң 15 000-нан астам халқы бар 12 қауымдастықтағы қара және ақ студенттер үшін жеке бастауыш мектептер ашуға рұқсат берді (бірақ талап етпеді). Арыз берушілерді Топекадағы NAACP жетекшілері тартты. Топекадағы NAACP жетекшілерінің ішінде төраға Маккинли Бернетт, бөлімнің заң кеңесшілерінің бірі Чарльз Скотт және Люсинда Тодд болды. Сотқа шағымданушы Оливер Л. Браун – ата-ана, Санта-Фе темір жолының шеберханасындағы дәнекерлеуші, жергілікті шіркеудің көмекші пасторы және афроамерикалық. Оны Скотт, балалық шағынан бергі досы, бұл сотқа қатысуға көндірді. Браунның үшінші сыныпта оқитын қызы Линда мектепке бару үшін алты блоктық қашықтықты жүріп, бір шақырым (1,6 км) қашықтықтағы Монро бастауыш мектебіне баратын, ал ақ балаларға арналған Самнер бастауыш мектебі үйінен жеті блок қашықтықта орналасқан еді.
Эволюциялық дау
1999 жылы Канзас штатының Білім беру кеңесі бастауыш және орта білім беру деңгейінде эволюция, Жердің жасы және ғаламның пайда болуы туралы оқытуға рұқсат берді, бірақ міндетті емес, сондай-ақ бұл тақырыптар мемлекеттік стандартталған тесттерде көрініс таппайды деп шешті. Алайда, екі жыл өткен соң, сайлау құрамы өзгергеннен кейін, 2001 жылдың 14 ақпанында кеңес бұл шешімді кері қайтарып, аталған тақырыптардың барлығын міндетті түрде оқыту керектігін және олардың стандартты тестілеулерге енгізілетінін жариялады. 2005 жылдың 9 тамызында кеңес мүшелігі тағы өзгерді және Білім беру кеңесі эволюция мен интеллектуалды жобалауға бірдей уақыт бөлуді талап ететін ғылым пәнінің оқу бағдарламасы стандарттарын бекітті. 2005 жылдың 8 қарашасында Білім беру кеңесі 6-4 дауыспен мемлекеттік мектептердегі ғылым оқушыларына биология сабақтарында эволюцияға қарсы материалдарды тыңдауға мүмкіндік берді, соның ішінде интеллектуалды жобалауды оқытуға рұқсат берді. Кеңес биология сабағында интеллектуалды жобалауды оқытуға мүмкіндік беру үшін ғылымның мағынасын «құбылыстардың табиғи түсіндірмелерін табумен ғана шектеліп қалмайды» деп қайта анықтауға дейін барды. Бұған жауап ретінде USD 383 (Manhattan Ogden) 2006 жылдың ақпан айында бірауыздан шешім қабылдап, 2005 жылдың қараша айындағы стандарттарды қабылдамады және 2005 жылдың 9 наурызындағы стандарттарды қолдануын жалғастырды. 2006 жылдың 1 тамызында Білім беру кеңесіндегі креационистер көпшілігі сайлауда жеңіліске ұшырады және эволюцияны қолдайтын кандидаттар қайтадан көпшілікке ие болды. 2007 жылдың 13 ақпанында кеңес 2005 жылы қабылданған ғылыми стандарттарды 6-4 дауыспен қабылдамады. Ғылымның анықтамасы тағы да «ғаламда байқалатын нәрселердің табиғи түсіндірмелерін іздеумен» шектелді.
Спорт
Канзас штатының Білім беру кеңесіне сайлау төрт жылда бір рет өтеді. Кристофер Лидің сөзіне қарағанда, кішкентай Канзас қалаларындағы мектептер футболды ауылдық қауымдастықтарын көңілдік демалысқа тартып, біріктіру құралы ретінде пайдаланған. Мектептер 11 ойыншыдан тұратын команда құруға тым шағын болғандықтан, Стивен Эплер жасаған алты ойыншыдан тұратын команда жүйесін қабылдады. Футбол мектеп пен қауымдастық арасындағы ортақ сезімді күшейтетін, ойындар әлеуметтік кездесу орынына айналып, апта бойы сөз болатын тақырыпқа және жанкүйерлікке ұйтқы болды. Шағын, экономикалық қиындыққа тап болған қалаларға жүздеген жанкүйерлердің келуі де экономикалық пайда әкелді. Алты ойыншыдан тұратын футбол 1950 жылдардың ортасында ең жоғары деңгейге жетті. Бірақ, жас ауыл тұрғындарының азаюы және мектептердің бірігуі 1960 жылдары мектептерді сегіз ойыншыдан тұратын футболға көшуге итермеледі.