Кіріспе

Гольф спортындағы ұпай жүйесі

Соққы ойыны – гольф спортындағы ұпай есептеу жүйесі. Медаль ойыны деп те аталатын соққы ойынының стандартты түрінде, 18 лункадан тұратын бір немесе бірнеше раунд бойынша соққылардың жалпы саны есептеледі. Стандартты соққы ойыны жарысында, раунд немесе раундтар барысында ең аз соққы жасаған ойыншы жеңімпаз атанды. Соққы ойынының басқа түрлеріне: Стаблфорд (лункалар бойынша ұпай жинау), ең жоғары ұпай (әр лункада соққылар саны шектеледі) және пар (немесе боги) жатады, онда әр лункадағы нәтиже белгілі бір көрсеткішпен салыстырылып жеңіс немесе жеңіліс анықталады. Көптеген кәсіби турнирлер стандартты соққы ойыны жүйесімен өткізілсе де, кейбір ерекше жағдайлар бар. Матч-плейде ойыншы немесе команда қарсыласын жеңген әр лунка үшін бір ұпай алады. Матч-плей ұпай жүйесі WGC Матч-плей чемпионатында, World Match Play Championship және көптеген командалық жарыстарда, мысалы, Райдер Кубогында қолданылады. Барракуда чемпионаты сияқты кейбір турнирлерде өзгертілген Стаблфорд жүйесі қолданылған.

Нәрселеу

Шабуылдар ойынында ойыншылар әр тесіктегі соққылардың санын жазып, белгілі бір раундтың немесе раундтардың соңында оларды қосып есептейді. Ең төменгі жалпы соққыны жинаған ойыншы жеңімпаз болады. Гендикаптық жарыстарда ойыншылар өз гендикаптарын жалпы (брутто) есептен алып тастап, таза есептерін шығарады, ал ең төменгі таза есепке ие ойыншы жеңімпаз болады. Есептер басқа гольфшылардың есептерімен оңай салыстыру үшін парға қатысты көрсетілуі мүмкін. Мысалы, белгілі бір тесіктен кейін есебі пардан үш соққы артық болған ойыншы таблода "+3" деп көрсетіледі. Егер екі немесе одан көп ойыншының соққыларының саны бірдей болса, толық жеңімпазды анықтау қажет болуы мүмкін. Екі көп қолданылатын әдіс – плей-офф және карточка бойынша есептеу.

Қию

Көп раундты турнирлер келесі раундтарға қатысушылар санын азайту үшін "кесілу" жүргізе алады. Әдетте, бір немесе екі алаңда өткізілетін 72 лункалық элиталық турнирде 36 лункадан кейін кесілу жасалады. Үш алаңда өткізілетін турнирлерде 54 лункадан кейін кесілу жасалады. Кесілуден өткен ойыншылардың саны турнир ережелеріне байланысты. Типик PGA Tour турнирінде, 36 лункадан кейін үздік 65 (бұрынғы үздік 70) кәсіпқой гольфшы (тең нәтижелермен қоса). Егер ойыншы кесілу белгісінен жоғары ұпай жинаса, ол турнирде бұдан әрі қатыспайды. Көптеген ойыншылар 36 лункадан өтсе, турнирлер 54 лункадан кейін қосымша кесілу жүргізе алады. Бұл кесілуден өтпеген ойыншылар "кесілуді жасады, бірақ аяқтамады" (MDF) деп белгіленеді. PGA Tour 2020–21 маусымында кесілу сызығын үздік 65-ке дейін төмендеткенге дейін екінші кесілуді қолданды.

Плей-офф

Тайтүйымды шешудің ең көп қолданылатын әдістерінің бірі – плей-офф, онда көшбасшылық үшін тең түскен ойыншылар белгілі бір сандағы лунканы қайтадан ойнайды. Егер сол лункалардан кейін де теңдік сақталса, жеңімпаз анықталғанға дейін қосымша кенеттен өлім лункалары ойналуы мүмкін. Кәсіби гольф турнирлерінде теңдіктер көбінесе плей-офф арқылы шешіледі. Әртүрлі турнирлерде плей-офф форматтары әртүрлі болады: АҚШ ашық чемпионатындағыдай толық бір раундтан бастап, PGA чемпионаты мен Ашық чемпионатта (Британ ашық чемпионаты) қолданылатын үш немесе төрт лункалық плей-оффқа дейін, ал көптеген турнирлерде, соның ішінде Мастерс турнирінде және барлық басқа да PGA Tour және European Tour турнирлерінде кенеттен өлім форматы қолданылады. Ұзақ плей-офф форматтарында, егер мұндай плей-оффтан кейін кем дегенде екі ойыншы тең қалса, ойын әдетте кенеттен өлім форматында жалғаса береді.

Қайта санау

Әуесқой жарыстарда, әсіресе плей-офф өткізуге мүмкіндік болмағанда, және кәсіби турнирлерде нокаут кезеңдерінде ойыншыларды іріктеу үшін (мысалы, Австралияның Перт қаласындағы Дүниежүзілік Супер 6 турнирі сияқты) қолданылатын, тең түскен жағдайдағы шешімнің бір жолы – есептесу картасы бойынша қайта санау, яғни соңғы 18, 9, 6, 3 немесе 1 лункадағы ең төмен жиынтық нәтиже көрсеткен ойыншы жеңімпаз деп жарияланады.