Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иоганн Якоб Мозер (18 қаңтар 1701 – 30 қыркүйек 1785) – неміс құқықшысы, публицист және зерттеуші. Оның еңбектері оған «Неміс конституциялық құқығының әкесі» деген атақ алып келді, ал либерализм принциптеріне берілгендігі салдарынан академиялық қызметтен шеттетіліп, саяси тұтқын ретінде жылдар бойы абады.
Johann Jakob Moser (18 January 1701 – 30 September 1785) was a German jurist, publicist and researcher, whose work earned him the title "The Father of German Constitutional Law" and whose political commitment to the principles of Liberalism caused him to lose academic positions and spend years as a political prisoner.
Ерте өмір
Иоганн Якоб Мозер Фильсек Мозер отбасының мүшесі болды, Вюртембергтің ежелгі және беделді отбасы. Олар терең діншіл протестанттар болды және Вюртемберг герцогтығына мемлекеттік қызметкерлер ретінде қызмет ету тарихына ие еді. Мозердің әкесі Иоганн Якоб Мозер Фильзек (1660 жылы Штутгартта туған, 1716 жылы қайтыс болған), ал анасы Хелена Катарина Мислер (1672 жылы Штадтеде туған, 1741 жылы Штутгартта қайтыс болған). Мозер Штутгартта дүниеге келіп, сонда қайтыс болды. Оның алты бауыр және қарындасы болды, бірақ оның ата-анасы оның академиялық карьерасын қаржыландыруға қол жеткізді. Эберхард Людвиг гимназиясына қатысқаннан кейін,
Johann Jacob Moser was a member of the Moser family of Filseck, an old and respectable Württemberg family. They were devout Protestants with a history of service as civil servants to the Duchy of Württemberg. Moser's father was Johann Jacob Moser of Filseck (born 1660 in Stuttgart, died 1716), and his mother was Helene Catharine née Misler (born 1672 in Stade, died 1741 in Stuttgart). Moser was born and died in Stuttgart. He had six brothers and sisters but his parents managed to fund his pursuit of an academic career. After attending Eberhard Ludwigs Gymnasium,
Мансап
Мозер Тюбинген университетінде мемлекеттік журналистиканы оқыды. Ол көбінесе өзіндік білім алды және 18 жасында заң факультетінің профессоры болды. Дегенмен, ол кірісінің жеткіліксіз екенін түсінді, сондықтан басқа мүмкіндіктерді іздеуге мәжбүр болды. Ол Тюбинген университетінде оқыды және 19 жасында сол университетте заң профессоры болып тағайындалды. 1721 жылы Мозер Вюртемберг Жоғарғы Кеңесінің президенті Фридерика Розина Вишердің қызына үйленді. Олардың үлкен ұлы Фридрих Карл фон Мозер 1723 жылдың 18 желтоқсанында Штутгартта дүниеге келді және заңгер, саяси жазушы және мемлекет қайраткері болды. 1721 жылдан 1726 жылға дейін ол Венада жұмыс істеді. 1724 жылы ол мемлекеттік вице-канцлер граф Шёнборнның кеңесшісі болды. Мозер императорлық қызметте мансапқа ие бола алмады, себебі ол католицизмге өтуден бас тартты. Содан кейін ол Киелі Рим империясының мемлекеттік қызметіне қабылданды және императорлық сарайда «мемлекеттік кеңесші» болып тағайындалды. 1726 жылы Мозер Штутгартқа үкімет кеңесшісі ретінде оралды. 1727 жылы ол Тюбинген колледжінің профессоры болып тағайындалды. Бұл жұмыс оны үкіметтік цензурамен келіспеушілікке алып келді, сондықтан ол 1732 жылы профессорлық және үкіметтік кеңесші лауазымдарынан бас тартты. Кейін ол ұзақ жылдар бойы әкімшілік қызметтерде жұмыс істеді, бұл оған саяси және конституциялық мәселелер туралы терең білім берді. 1736 жылы ол Франкфурт (Одер) университетінің заң факультетінің меңгерушісі болып тағайындалды, бірақ үш жылдан кейін Пруссия королі Фридрих Вильгельм I-нің ұнатпаған либералдық идеяларына байланысты қызметтен кетті. 1739 жылдан 1751 жылға дейін ол түрлі жұмыстар атқарды. Ол 1739 жылдан 1747 жылға дейін Эберсдорфта болды, негізінен өзінің 53 томдық «Неміс мемлекеттік құқығы» атты монументалды еңбегін аяқтаумен айналысты. 1751 жылы Мозер Вюртемберг герцогы Карл Эугеннің жер реформасы жөніндегі кеңесшісі болды. Ол герцогтың абсолюттік бейілімдеріне қарсы шығып, герцогпен келіспеушілікке түсті. 1759 жылдың шілдесінде ол сот процесінсіз тұтқындалып, Хохентуиль бекінісінде жеке камерада қамалды, себебі ол «құпия жазбалардың» авторы деп айыпталды. Ол бес жылдық қамауын денсаулығы мен ақыл-есі сақталып, Құдайға сенімі берік күйде аяқтады. Жазуға деген құштарлығын қанағаттандыру үшін, жазу құралдары болмағандықтан, ол каминнен шыққан күлмен қабырғаларға діни әндер жазды. 1764 жылы 63 жасында ол Пруссияның Ұлы Фридрихінің шарапатымен босатылды, оңалтылды және лауазымына, атағына және құрметіне қайта оралды. 1764 жылы ол Пруссияның Ұлы Фридрихінің (1739 жылы Мозерді қуған патшаның ұлы) араласуының нәтижесінде босатылды. Ол оңалтылып, лауазымына, атағына және құрметіне қайта оралды. Ол 1770 жылдың 16 шілдесінде 69 жасында зейнеткерлікке шықты. Келесі 15 жыл ішінде ол көптеген кітаптар жазды. Өмірі бойы ол 500-600 кітап жазды. Бұл өнімділік кейде оның еңбектерінде фактілерді шалаңдықпен беруіне әкелді.
Moser studied state journalism at the University of Tübingen. He was mostly self taught and at 18 years of age he became a professor of the law faculty. However he found his income insufficient, and he so that it had to look around for other possibilities. he studied at the University of Tübingen, and was brilliant enough to be already at the age of 19 appointed a professor of law in the same university. In 1721 Moser married Friederike Rosine Vischer, daughter of a Württembergian Upper Council President. Their oldest son, Friedrich Karl von Moser, was born on 18 December 1723 in Stuttgart, and became a jurist, political writer and a statesman. From 1721 to 1726 he worked in Vienna. In 1724 he became an adviser to the state vice chancellor Count Schönborn. Moser was not able to pursue a career in the imperial service, because he refused to convert to Catholicism. Soon afterwards he entered the civil service of the Holy Roman Empire, and was appointed as a "state adviser" in the Imperial Court. In 1726 Moser returned to Stuttgart as a government advisor. In 1727 he was appointed professor at the Tübingen Collegium. The work brought him into conflict with the government's censors, and he quit both his job as professor and his job as government advisor in 1732. He later held a long series of administrative appointments, giving him a thorough knowledge of political and constitutional issues. In 1736 he was called to head the Faculty of Law at the University of Frankfurt (Oder), but had to leave after three years due to his thoroughly Liberal ideas which were disliked by King Frederick William I of Prussia. Between 1739 and 1751, he had various jobs. He spent the years 1739 to 1747 at Ebersdorf, mainly concerned with completing the monumental 53 volumes of his Deutsches Staatsrecht ("German Constitutional Law"), a pioneering research analysing the named subject matter more systematically than ever done before, and based on a through study of the sources. In 1751 Moser became a consultant on land reform to the Charles Eugene, Duke of Württemberg. He came into conflict with the Duke by opposing the Duke's absolutist tendencies. In July 1759 he was arrested and imprisoned without judicial procedure in solitary confinement in the fortress Hohentwiel, on the charge of authoring subversive writings. He completed his five year detention with his mental and physical health and his faith in God unbroken. In order to meet his desire to write, without writing materials, he wrote religious songs on the walls with soot from the fireplace on the walls. In 1764, aged 63, he was released, in part due to the intercession of Friedrich the Great of Prussia, and was rehabilitated and restored to his position, rank and titles. In 1764 he was released, due in part to the intercession of Friedrich the Great of Prussia (son of the king who had hounded Moser in 1739). He was rehabilitated and restored to his position, rank and titles. He retired on 16 July 1770 aged 69. During the next 15 years, he wrote many books. Over his entire life he wrote 500 600 books. This prolific output led sometimes to careless representations of the facts in his works.
Мұра
Иоганн Якоб Мозер абстрактілік принциптерге емес, нақты құқықтық нормалар мен сот шешімдеріне негізделген неміс мемлекетінің алғашқы сипаттамасын жасады. Ол материалдарды жинап, жүйелі түрде ұйымдастырды. Осылайша, ол Кристиан Томазий (1655-1728) және Кристиан Вольф (1679-1754) жақтаған табиғи құқықтың дедуктивтік жүйелеріне қарсы шықты. Ол халықаралық құқыққа да осы көзқараспен қарады, оны табиғаттан шығаруға тырысудың орнына, қандай тәжірибеде қолданылғанын сипаттады. Мозер қазіргі неміс мемлекеті мен оң халықаралық құқықтың негізін салған деп есептеледі. Ол нақты құқықтық нормаларды қорғау арқылы дәстүрлі тәртіпті қорғады. Мемлекеттік құқық саласындағы еңбектерінен бөлек, ол мемлекеттің көптеген аймақтарының жергілікті құқықтарына да қызығушылық танытты. Бірақ олардың тым көп түрлілігіне байланысты, оларды толыққанды сипаттау мүмкін болмады. Оның маңызды кезеңгі жұмыстарының бірі – 1766 және 1782 жылдар аралығында 24 томдық «Жаңа неміс мемлекеттік құқығы» (Neues deutsches Staatsrecht) еңбегі. Оның барлық шығармалары құқық және теология салаларын қамтитын 500-ге жуық жұмыстан тұрады.
Johann Jacob Moser wrote the first description of the German state based not on abstract principles but on concrete legal rules and judicial decisions. He collected material and organised it systematically. Thus he argued against the deductive systems of natural law advocated by Christian Thomasius (1655 1728) and Christian Wolff (1679 1754). He gave the same treatment to international law, describing how it was actually practiced, rather than attempting to derive it from nature. Moser is considered as laying the foundations for the modern German state and positive international law. He defended the traditional order by defending actual legal rules. Apart from his work on state law, he was also interested in the local law of the numerous territories of the state. However, because of their great variety, he was not able to describe them with the same comprehensiveness. Among his important later works can be mentioned Neues deutsches Staatsrecht, ("New German Constitutional Law"), published in 24 volumes between 1766 and 1782. His overall ouvre includes about 500 works, on law as well as theology.
Кітаптар тізімі (неміс тілінде)
Х. Шульце, "Иоханн Якоб Мозер – неміс мемлекеттік құқығының әкесі", 1869
Ж. Герцог, "Мозер, әке және ұл", 1905
М. Фролих, "Иоханн Якоб Мозер рационализм мен пиетизмге қатысты", 1925.
H. Shultze, "Johann Jakob Moser – Der Vater der deutschen Staatsrechts", 1869
J. Herzog, "Moser, Vater und Sohn", 1905
M. Fröhlich, "Johann Jakob Moser in seinem Verhältnis zum Rationalismus und Pietismus", 1925.