Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Дорси Джелькс (7 қараша 1855 – 13 желтоқсан 1931) – американдық саяси қайраткер, газет редакторы және баспагер. 1901–1907 жылдары Алабама штатының 32-ші губернаторы болды. Алабаманың вице-губернаторы ретінде, губернатор Уильям Сэмфорд медициналық көмек алу үшін штаттан кеткен 1900 жылдың 1 желтоқсаны мен 26 желтоқсаны аралығында штат басқарушы міндетін атқарды.
American politician
William Dorsey Jelks (November 7, 1855 – December 13, 1931) was an American newspaper editor, publisher, and politician who served as the 32nd Governor of Alabama from 1901 to 1907. As Lieutenant Governor of Alabama, he also served as acting governor between December 1 and December 26, 1900, when Governor William J. Samford was out of state seeking medical treatment.
Ерте өмір және білім
Алабама штатының тумасы Джелкс 1876 жылы Мерсер университетін бітірді, онда ол Чи Фи ұйымының мүшесі болды. 1879 жылы Джелкс Union Springs Herald газетінде үлкен үлес иеленді. Кейін ол "Еуфаула Daily Times" газетін сатып алып, оның редакторы болды. Алабама штатының Еуфаула қаласында тұрған кезінде Джелкс қалалық мектептер кеңесінде және білім беру бөлімінің басшысы болып жұмыс істеді. Газет редакторы ретінде Джелкс афроамерикандықтарды штаттан депортациялауға шақырды және линчелеуді мақтады.
Jelks, an Alabama native, graduated from Mercer University in 1876, where he was a member of the Chi Phi. In 1879, Jelks acquired a substantial interest in the Union Springs Herald. He later bought and became the editor of The Eufaula Daily Times. During his residence in Eufaula, Alabama, Jelks served on the board and as superintendent of education for the city schools. As editor of the paper, Jelks called for Blacks to be deported from the state and praised lynchings.
Саяси мансап
1898 жылы Барбур округінен Алабама Сенатына сайланған Джелкс Конституция, Конституциялық тексеру және түзету жөніндегі комитеттің төрағасы болды. 1900 жылы Сенат Төрағасы болып сайланды. Алабама штатының 1875 жылғы Конституциясына сәйкес вице-губернатор лауазымы болған жоқ. Осылайша, Джелкс Сенат Төрағасы ретінде 1900 жылдың 1-26 желтоқсаны аралығында Уильям Дж. Сэмфордтың уақытша қабілетсіздігі кезінде губернатор міндетін атқарды және Сэмфордтың қайтыс болуынан кейін 1901 жылдың 11 маусымында осы лауазымға ие болды. Губернатор ретінде Джелкс 1901 жылғы Джим Кроу конституциясының қабылдануын қамтамасыз етуде белсенді рөл атқарды. Жаңа конституция вице-губернатор лауазымын қайта орнатып, губернатордың өкілеттік мерзімін төрт жылға белгіледі. Миссисипи үлгісімен әзірленген бұл конституция сайлаушы тізіміне қойылатын талаптарды күшейтіп, нәтижесінде көптеген афроамерикалықтар мен ондаған мыңдаған кедей ақтарды сайлау құқығынан айырды. Оның авторлары оны «заңмен ақтардың үстемдігін» орнатуы үшін және афроамерикалық қауымдастықтарындағы жергілікті биліктің ықпалын азайтуы үшін мақтады. Афроамерикалықтар 60 жылдан астам уақыт бойы сайлау құқығынан айырылды, тек 1960 жылдардың ортасында федералдық азаматтық құқықтар заңнамасы қабылданғаннан кейін ғана оларға сайлауға мүмкіндік берілді. 1902 жылы толық мерзімге алғаш рет сайланған Джелкс Алабама штатының төрт жылдық мерзімге сайланған тұңғыш губернаторы болды. Джелкс сонымен қатар бала еңбегін шектеу және реттеу туралы заңдарды қабылдауға, Мемлекеттік оқулық комиссиясын құруға, Мемлекеттік теміржол комиссиясын реформалауға және сотталғандарды жалға беру жүйесін өзгертуге, Штаттық Капитолийді жаңарту мен кеңейтуге, сондай-ақ Хьюстон округін құруға жауапты болды. Джелкс ақтардың үстемдігін қатты қолдады және Популисттік партияның қысқа мерзімді саяси табыстарынан кейін афроамерикалықтар мен кедей ақтарды сайлау құқығынан айыратын конституциялық ережелерді қабылдауда маңызды рөл атқарды. Ол зорлау қылмысына қатысқан деген айыппен ұсталған афроамерикалық еркектерді линчтеуді қолдады. Губернаторлық қызметінің барысында ол линчтеуге қарсы болды, сот процесін артық көрді. Джелкс афроамерикалықтардың білім алуына қарсы болды, өйткені бұл оларды «егістіктегі еңбектерінен» айырып, бос жүріп, жалқаулыққа және қылмысқа итермелейді деп сенді. 1902 жылы ол кісі өлтірген қылмыскерлерді кешірді. 1905 жылғы газеттік хабарламада ол зорлау қылмысына қатысқан деген айыппен ұсталған афроамерикалықтың өлтірілуін қорғады. 1907 жылы Джелкс қызметтен кеткен кезде ол өзінен бұрынғы кез келген губернатордан ұзақ қызмет еткен. Ол қазынада 1,8 миллион доллар ақша қалдырды, оны білім беруге жұмсауды ұсынды. Кейін ол Алабама штатының Бирмингем қаласында «Protective Life Insurance Company» өмірді сақтандыру компаниясын ұйымдастырып, оның бірінші президенті болды. Ол 1912 жылы Мэриленд штатының Балтимор қаласында өткен Демократиялық конвенцияға делегат ретінде қатысты, онда Вудро Вильсон президенттікке кандидат болып ұсынылды. Джелкс 1931 жылдың 13 желтоқсанында қайтыс болды.
Elected to the Alabama Senate from Barbour County, Alabama in 1898, Jelks served as chair of the Committee on Constitution, Constitutional Revision, and Amendment. In 1900, he was elected President of the Senate. Alabama did not have an office of lieutenant governor under the State Constitution of 1875. Thus, Jelks, by his position as President of the Senate, served as acting governor during the temporary incapacitation of William J. Samford from December 1–26, 1900, and succeeded to the office on June 11, 1901, after Samford died. As governor, Jelks played an active role in securing the ratification of the Jim Crow State Constitution of 1901. The new constitution reinstated the office of lieutenant governor and established the term of office of governor as four years. Developed according to the Mississippi model, it set requirements for voter registration that effectively disfranchised most blacks and tens of thousands of poor whites. Its framers extolled it for establishing "white supremacy by law," reducing the power of local governments in Black communities. Blacks were disfranchised for more than 60 years, until after passage in the mid 1960s of federal civil rights legislation. Elected to his first full term in 1902, Jelks was the first Alabama governor elected to serve a four year term. Jelks was also responsible for the passage of legislation limiting and regulating child labor, the establishment of the State Textbook Commission, the reforms of the State Railroad Commission and the convict lease system, the renovation and expansion of the State Capitol, and the creation of Houston County. Jelks strongly advocated white supremacy and played a key role in the adoption of constitutional provisions that disenfranchised Blacks and poor whites following brief political gains by the Populist Party. He supported lynchings, stating that lynching Black men accused of rape was justified. Briefly, during his governorship, he opposed lynching, preferring the judicial process. Jelks opposed education for Blacks, believing it took them from their "labors in the field" and led to idleness, vagrancy, and crime. On at least one occasion in 1902, he pardoned members of a lynch mob convicted of murder. In a newspaper report from 1905, he defended the murder of a Black man accused of rape. When Jelks left office in 1907, he had served longer than any governor before him. He left a cash balance in the treasury of $1.8 million, which he recommended be spent on education. Later he organized the Protective Life Insurance Company in Birmingham, Alabama and served as its first president. He was a delegate to the 1912 Democratic Convention in Baltimore, Maryland, that nominated Woodrow Wilson to the presidency. Jelks died on December 13, 1931.