Кіріспе

Американдық саясаткер және бизнесмен (1934–2004)

Дэниел Кирквуд "Кирк" Фордис-күлгіш (10 ақпан 1934 – 7 қыркүйек 2004) – американдық саясаткер және бизнесмен, 1992 жылдан 2000 жылға дейін Миссисипи штатының 61-ші губернаторы болды. Ол Азамат соғысынан кейінгі қайта құру кезеңінен бері штаттың алғашқы республикалық губернаторы, сондай-ақ штат конституциясына 1987 жылы енгізілген түзетуден кейін екі қатарынан төрт жылдық мерзімге сайланған алғашқы губернатор болды. Фордис – беделді консерватор, ол бизнеске қолдау көрсету, қылмысқа қарсы күресу, төмен салық саясатын ұстану және "отбасылық құндылықтарды" жақтау платформасымен сайлауға түсті. Ол 1991 жылы алғаш рет губернаторлыққа үміткер болып, түрлі консервативтік идеяларды қолдады, дауыс берушілердің 51 пайызының қолдауын алып, демократ Рей Мабусты жеңді. 1995 жылы қайта сайланды және мерзімі аяқталған 2000 жылға дейін қызмет етті.

Ерте өмір

Дэниел Кирквуд Фордис кіші 1934 жылдың 10 ақпанында Теннесси штатының Мемфис қаласында дүниеге келді. Ол Пердью университетінде азаматтық инженерияны оқыды, 1956 жылы бакалавр, ал 1957 жылы магистр дәрежесін алды. Бітірген соң екі жыл АҚШ Армиясында қызмет етті. 1977 жылға дейін Армия резервінде болып, полковник шенімен зейнетке шықты. Фордис әкесінің «Фордис құрылыс компаниясы» фирмасын басқарды. 1960 жылдары компания үшін өнеркәсіптік құрылыстарға бағытталған құрылыс бөлімін құрды, ал 1980 жылдары көпірлер бөлімін ашты. Фордистің федералдық үкіметтік келісімшарттарына тәуелділігі оны бірнеше құрылыс саласының ұйымдарына қатысуға итерді. 1974 жылы Американың жалпы мердігерлер қауымдастығының атқару комитетіне қосылды. 1988 жылдан 1991 жылға дейін ұйымда түрлі басшылық қызметтер атқарды (соңғы екі жылы президент болып қызмет етті), құрылыс индустриясының белсенді жақтаушысы болды және АҚШ Конгресінің комитеттері алдында бірнеше рет куәлік берді. Ол ұйымды шағын және аз қызмет ететін бизнеске арналған келісімшарттарды тоқтатуға бағытталған бірнеше сот процестері арқылы жетектеді, соның ішінде «Ричмонд қаласы мен Дж. А. Кроссон Ко.» ісі. Сауда ұйымдарындағы қызметі саясатқа деген қызығушылығын арттырды.

Саяси мансап

Фордис 1964 жылы Барри Голдуотердің президенттік науқаны кезінде Республикалық партияға қосылды. 1970-ші жылдары ол Гил Кармайклдың губернаторлық науқанында Уоррен округінің ұйымдарына төрағалық етті. 1982 жылы Миссисипи Республикалық партиясының хатшысы болып сайланды және сол жылы Миссисипидегі АҚШ Сенатына сайлауда республикашыл Хейли Барбурды қолдауға «Атасқан бас мердігерлерді» инабаттандырды. 1991 жылы бұрынғы демократ, штат аудиторы Пит Джонсон 1991 жылғы республикалық губернаторлық сайлауға қатысты. Оған Фордис және тағы бір кандидат қарсы шықты. Науқанның көп бөлігінде Джонсон жетекші деп есептелсе де, Фордис біртіндеп тиімді саяси ұйым құрды. Ол Джонсонды «кәсіби саясаткер» деп сипаттады. Фордис алғашқы сайлауда жеңіске жетіп, қазан айындағы екінші турда Джонсонды 31 753 дауысқа 20 622 дауыспен жеңді. Джонсонды ертерек қолдаған республикалық басшыларға күдікпен қарағанмен, партия жалпы сайлауға оның айналасына бірікті. Жалпы сайлауда Фордис демократ Рей Мабусқа қарсы шықты. Фордис заңмен белгіленген мерзімнің шектелуін және әлеуметтік реформаны қолдайтынын мәлімдеді. Ол Мабусты «Кеннеди есімімен аталатын либерал» деп атады, ол білім беруге тым көп көңіл бөлді және оның тапшылыққа байланысты шығындарын сынады. Республикалық топтар губернатордың «алыс» екенін және «қарапайым» Миссисипи тұрғындарының қажеттіліктеріне мән бермейтінін анықтады. Мабус мемлекеттік білім беруді қолдауды жалғастырды және Фордиске мемлекеттің қажеттіліктерін бағаламайтын лоббист және сырттан келген адам деп шабуыл жасады. Науқанның соңында Фордис жұмысқа орналастыруды және нәсілдік квоталарды жоюды қолдайтынын мәлімдеген кезде нәсілдік мәселе көтерілді. Мабус Фордис штаттағы тарихи афроамерикандық мектептерді жабуды жоспарлап отыр деп айыптаған телеарнада жарнама берді. Губернатор қарсыласына қарағанда екі есе көп шығынға ұшырады және сайлауға дейін сауалнамаларда көшбасшы болды, бірақ көптеген сайлаушылар әлі шешімін қабылдамағандарын айтты. 5 қарашада Фордис 50,8 пайыз дауыспен, Мабус 47,6 пайыз дауыспен жеңіске жетті, бұл 1874 жылдан бері Миссисипи губернаторы сайлауындағы алғашқы республикалық жеңіс болды. 1987 жылғы көрсеткіштен алты пайызға төмен дауыс жинағандықтан, бірнеше сарапшылар Мабустың жеңілісін оның мақтанғанымен байланыстырды. 1991 жылғы сайлауға қарапайым афроамерикандық сайлаушылардың қатысуы төмен болды, ал кейбір ұлттық демократтар Фордисті нәсілдік арандату тактикасын қолданды деп айыптады. 1992 жылдың 14 қаңтарында ол губернатор болып тағайындалды. 1992 жылғы Білім беруді жақсарту туралы заңға вето қойды, оны салықты көтерумен тең деп есептеді, бірақ заң шығарушылар оның ветосын жоққа шығарды. Фордис 1995 жылы демократ Миссисипи штатының мемлекеттік хатшысы Дик Молпусты жеңіп, қайта сайланды. Оның екінші рет тағайындалуы 1996 жылдың 16 қаңтарында болды. Консервативті көзқарасты ұстанатын Фордис салықты төмендетуді, оңды-солқы дискриминацияны жоюды, әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін қысқартуды, өлім жазасын кеңейтуді, түрме жағдайларын қатаңдатуды және түрмелер салуды ұсынды. 5 қарашада ол автокөлік апатына ұшырады, ал губернатордың орынбасары Ронни Масгроув Фордис ауруханада жатып емделіп жатқанда 7 қарашадан 17 желтоқсанға дейін губернатор міндетін атқарды. Фордис республикалық губернаторлар конференциясында Американы «христиандық ұлт» деп атап, еврейлік ұйымдарды ренжітті. Оңтүстік Каролинаның губернаторы Кэрролл Кэмпбелл «христиандық» сөзіне «жүдей» префиксін қосып, дереу түзету жасады, бірақ Фордис өзінің айтқанын шын ниетпен айтқанын мәлімдеді. Кейін ол тудырған реніш үшін кешірім сұрады. Фордис штат бойынша мемлекеттік мектеп мұғалімдерінің жалақысын көтеру туралы әңгімелерге қатысудан бас тартты, тіпті Миссисипи штаты елде 49-шы орында болса да. Мұғалімдер ереуілге шығуды талқылағанда, ол ереуілге шыққан мұғалімдерді дереу жұмыстан босатуға бұйрық берді. 1996 жылдың тамызында Фордис Миссисипиде бір жынысты некелерді мойындауға тыйым салатын жарлыққа қол қойды. Заң шығарушылар бұл жарлықты заңмен бекітетінін мәлімдеді. 2004 жылы Миссисипи сайлаушылары некенің тек ер және әйел арасындағы одақ екенін анықтайтын және басқа штаттар мен елдерден бір жынысты некелерді мойындауға тыйым салатын конституциялық түзетуді қабылдады. Екі акті де 2015 жылғы Obergefell v. Hodges ісі бойынша АҚШ Жоғарғы Соты конституцияға қайшы деп жариялады. Фордис өзінің губернаторлық лауазымынан әлі де қызметте болса, демократтық үміткер Масгроувқа сайлау алдында штатті басқаруға мүмкіндік бергісі келмегендіктен, қызметтен кетіп қалар еді. Ол 2000 жылдың 11 қаңтарында қызметтен кетті.

Некеден тыс қатынас

Фордистің лауазымдық қызметі орта мектептегі сүйіктісі Энн Г. Крессонмен болған некеден тыс қарым-қатынасымен қиындыққа ұшырады, бұл оның қырық төрт жылдық әйелі Пэт Фордиспен ажырасуына әкелді. Фордис биліктен кеткеннен кейін Эннге үйленді, бірақ кейін ажырасып кетті. 1993 жылы Фордис әйелімен "жараспайтын келіспеушіліктер" бар екенін күрт жариялағанда көп сынға ілікті; ол ажырасуға ниеті жоқ екенін айтты, және олар бірге қалды. Сонымен қатар, 1996 жылы ол орта жастағы әйелмен бірге түскі ас істеп жатқанда түсірілді. Бұл екі оқиға Фордистің басқа әрекеттерінің артында қалды, ол моральдық себептермен сол кездегі президент Билл Клинтонның импичментін қолдағандығы үшін ұлттық назарға ілікті. 1999 жылдың маусым айында бұқаралық ақпарат құралдары Фордистің орта мектептегі сүйіктісі Энн Крессонмен ұзақ жылдар бойы болған некеден тыс қарым-қатынасы туралы хабарлады, ол жақында күйеуін жоғалтқан еді; олар бірге демалыстан оралғанда түсірілді, журналистер Фордис пен Крессон бір-біріне сүйісіп, иықтарын массаж жасағанын хабарлады. Мэдисон қаласындағы губернатордың жеке үйінің жанында Фордис, WLBT телеарнасының тілшісі Берт Кейстің жаңалықтар көлігінен сұрақтарына "сенің қаныңды ішін" деп угроза жасап жауап берді. Кейін сол жылы ол 44 жыл бірге тұрған әйелінен және төрт баласының анасынан ажырасатынын мәлімдеді. Ажырасу туралы өтініште Фордис әйелімен үш жылдан бері ажырасып кеткенін, тіпті екеуі де губернатордың резиденциясында тұрса да, ажырасу рәсімі аяқталғаннан кейін Кресонға үйленуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Пэт Фордис күйеуінің әрекеттерін айыптап, ресми мәлімдеме жасады: "Губернатор Фордистің оны тыныштандыруға шақыруы, оның шын сезімдеріне қайшы келетін жария мәлімдемелер жасау немесе қабылдау әділ емес. [Пэт Фордис] Миссисипи штатының халқынан осы штат үшін ұятқа қалдырған некедегі серіктес болғаны үшін кешірім сұрайды". 2000 жылдың басында ажырасу рәсімі аяқталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Фордис Кресонға үйленді; олар 2003 жылы ажырасты. Фордис 2004 жылы балалары мен бұрынғы әйелінің арасында қайтыс болды; екеуі де жеке қабір тастарымен қатар жерленген.

Зейнетақыға шыққан жылдары және қайтыс болған жылдары

Отставкаға шыққаннан кейін Фордис Миссисипи штатының Мэдисон қаласына қоныстанды. 2004 жылдың 7 қыркүйегінде Джексон қаласында 70 жасында лейкемиядан көз жұмды. Кирк пен Пэт Фордис, оның қайтыс болуына аз уақыт қалғанда татуласқан, Риджлендтегі Парквей мемориалдық бейіштегі екі маркерлі орында жерленген.