Кіріспе
Нюмбрехт – Германия Федеративтік Республикасының Солтүстік Рейн-Вестфалия жеріндегі муниципалитет. Ол жақсы климатымен белгілі шипажай.
География
Нюмбрехт Кельннен шығысқа қарай шамамен 40 км қашықтықта орналасқан.
Тарих
Нюмбрехт тарихы 1131 жылға дейін барып жетеді, ол алғаш рет "Боннның тұрғындарына арналған Папаның иелік құқығын растауы" атты құжатта тіңкерілген (Клаус Пампус жазған Оберберг аймағындағы елді мекендердің алғашқы жазбалары). Атының алғашқы жазба түрі "Нуэнбрет" деп тіркелген. Археологиялық зерттеулердің мәліметтері бойынша, бұл аймақта тас дәуірінен бері адамдар қоныстанған, бірақ қауымның жазба тарихы ерте орта ғасырларда басталады. 600-700 жылдар аралығында Оберберг аймағында алғашқы елді мекендер пайда бола бастады. Нюмбрехт 768-918 жылдар аралығында елді мекен ретінде қалыптасқан деп саналады, оның аты "жаңа елді мекен үшін өлшенген аудан" деген мағынаны білдіреді. Нюмбрехттегі Евангелистік шіркеу 955 жылы салынған болуы мүмкін, бұл қала тарихындағы маңызды кезең. 900-1200 жылдар аралығында Мариенбергхаузен елді мекені құрылды. 1264 жылдың 1 желтоқсанында Готфрид I Сайн графлығын иеленуімен Гомбург билігінің тарихы басталды. 1268-1276 жылдары Готфрид I өзінің резиденциясы ретінде "Гомбург қамалын" салды. 1359 жылы Сайн графы Витгенштейннің соңғы графының қызына үйленді, осыдан бастап олардың аты "Сайн-Витгенштейн графы" деп өзгертілді. 1665 жылы Мариенбергхаузен шатыры шіркеуге айналдырылды, ол бүгінгі күнге дейін өз түрін сақтап келеді. Гомбург әулеті 1743 жылы жойылды, ал билік Сайн-Витгенштейн-Берлебург әулетіне көшті. 1792 жылы Сайн-Витгенштейн-Берлебург графы Кристиан Генрих тәуелсіз мемлекет ретінде мойындалды. 1806 жылы Кристиан Генрихтің ұлы Фридрих Альберт Рейн Одағы құрылғандықтан тәуелсіздігінен айырылды. Бұл Гомбург үкіметінің 530 жылдан кейін аяқталғанын білдірді. 1808 жылы Мариен-Нюмбрехт және Мариенбергхаузен құрылып, Наполеонның Берг Ұлы Герцогтығына қосылды. 1813 жылы француз билігі аяқталды, ал Мариен муниципалитеттері Пруссияның бастығына бағынып, мэрлік кеңселерге айналдырылды. 1845 жылы Рейн жергілікті кодексі жарық көрді, бұл Нюмбрехт және Мариенбергхаузенде алғашқы муниципалдық кеңес сайлауына әкелді. 1933 жылы үкімет НСДАП мүшелерінің қолына көшті, және 12 жыл бойы Нюмбрехтте алаңдаушылық пен тәртіпсіздік орнады. 1946 жылы демократиялық тәртіп қайта орнатылып, жаңа муниципалдық кеңес сайланды. 1968 жылы Нюмбрехт және Мариенбергхаузен әкімшіліктері біріктірілді. 1969 жылы "Оберберг аймағын қайта ұйымдастыру туралы заң" күшіне енгеннен кейін Нюмбрехттің қазіргі үлкен қауымдастығы құрылды. 1973 жылы Нюмбрехт Еңбек, денсаулық сақтау және әлеуметтік қамтамасыз ету министрлігінен әуе курорты мәртебесін алды. 1987 жылы ол ұлттық денсаулық сақтау курорты ретінде танылды. Жылдар бойы көптеген денсаулық сақтау және демалыс орындары ашылып, кеңейтілді. Нюмбрехт жоғары мектебі 1992 жылы құрылды, содан кейін 1994 жылы Софи Шолл мектебі ашылды. 1995 жылы Нюмбрехттегі Хёэнштрасседе ортопедия және неврология салаларына мамандандырылған Рейн-Зиг клиникасы ашылды. 2003 жылы Нюмбрехт Солтүстік Рейн-Вестфалиядағы "Viabono" экологиялық туризм таңбасын алған алғашқы жергілікті билік округі болды. Сонымен қатар, Нюмбрехт жоғары санаттағы климатикалық емдеу курорты ретінде саналды.
Елтаңба
Герб алғаш рет 1936 жылдың 4 қаңтарында, содан кейін 1969 жылы бекітілді. Ол Сайн-Витгенштейн-Берлебург графтарына тиесілі болған Гомбург иелігінің гербімен көзге түсетіндей ұқсас. Гербте бейнеленген қамал да ауданды көрсетеді. Гомбург муниципалитет шегінде орналасқан, ал гербтің сол мұнарасының үстінде графтардың өзінің таңбасы бейнеленген.
Нюмбрехт өнер қоғамы
1983 жылы Нюмбрехтер өнер қауымдастығы құрылды. Нюмбрехттегі өнер үйінде әртүрлі көрмелер өтеді. Бұл мүсіндер – Нюмбрехтер өнер қауымдастығының Нюмбрехтер муниципалитетіне курортты сәнмен безендіру үшін жасаған сыйы.
Мүсіндік
Мүсіндер Нюмбрехт қаласы әкімдігіне Нюмбрехтер өнер қауымдастығының сыйы ретінде тапсырылды. Олар денсаулық сақтау курортын безендіру үшін арналған. 1983 жылы "Гольф ойнайтын ұл" мүсіні "Хелмут" деп аталды. Бұл мүсінді Дюссельдорфтан профессор доктор Пашке жасаған. Мүсін көл жанында орналасқан. 1996 жылы "Уақытшалық" мүсіні 1996 жылдан бері Ев евангелистік шіркеуінің ауласында тұр. Оны Мюльхайм қаласынан Георг Вебер мүсінші ұсынған. 2003 жылы "Негіз тастар", Ев евангелистік шіркеуіндегі алтарьдық крест. Тас, қола, алтын жапырақтан жасалған Кассиел кольесі, Берлин [Ев евангелистік шіркеуінің қауымдастығы мен муниципалитетінен сыйлық ретінде]. 2005 жылы "Арман" мүсіні, Брюн Роза Жилисен Ванмарке мүсіншісінің туындысы 4 маусымда, сенбі күні ашылды. Мүсін Ескі Постштрасседегі кішкентай алаңда тұр. 13 мамыр 2006 жылы Марктштрасседегі тарихи маңызы бар 1746 жылғы Мелау үйінің алдында М. Шварце мүсіншісінің "Ағаш естеліктері" мүсіні орнатылды. 19 сәуір 2008 жылы "II Күш" мүсінін суретші Питер Рубсам жасаған, ол жаңа құрылған қалалық алаңның алдында тұр. 28 қыркүйек 2009 жылы Роза Жилиссеннің металл мүсіні. Бұл мүсін Нюмбрехтер өнер қауымдастығына уақытша берілген. Мүсін Нюмбрехт денсаулық сақтау курортының саябағында, бағаналы құдыққа жақын тұр.
In 2005 "a dream" The piece of art of the sculptor living in field Breun Rose Gilissen Vanmarcke was initiated on Saturday June 4, 2005. The sculpture stands on the small place in old Poststrasse. 13 May 2006 sculpture "nature recollections of a tree' from sculptor Michael Schwarze in Marktstrasse before the historically significant house Mehlau built in 1746 of the chamberlain's Johann Georg milk bag in Nümbrecht. 19 April 2008 "strength II" this sculpture was created by the artist Peter Rübsam, it stands before the new formed city hall square. 28 September 2009 metal Sculpture of Rose Gilissen. This sculpture is a loan to the Nümbrechter Art Association. The sculpture stands in the health resort park of Nümbrecht, below the column well.
Күзет мұнарасы
Нюмбрехттегі "Линдхен" орналасқан 30 метрлік қадағалау мұнарасының 154 сатысы бар; мұнараның ең жоғарғы нүктесі теңіз деңгейінен 371 метр биіктікте. Мұнарадан Рейн өзенін, Сибенгебирге тауларын және тіпті Ротхаргебирге тауларын көруге болады.
Амигер туннелі
Бұл темір кенін қазуға арналған туннель, Амигер туннелі деп белгілі, шамамен 200-300 жыл бұрын салынған. Амигер туннелі "Алфред Ланг" жайылымы мен күзет мұнарасының төменінде, "Алтынкауле" деп аталатын орман аймағында орналасқан. Туннельдің ұзындығы шамамен 20 метрді құрайды. Дегенмен, жергілікті аңыздар бойынша, туннель Өдингхаузен ауылына дейін созылады. Бүгінде туннельдің кіреберісі тормен жабылып, оның қайда екіпін ететінін тек жартастар ғана біледі.
Бенрот
"Экоауыл" Бенрот Нюмбрехттен шамамен бес шақырым қашықтықта орналасқан. Бенротты "болашақтың экологиялық ауылына" айналдыру үшін ылғалды биотоп және құрғақ тас қабырғаларын орнату сияқты бірнеше кіші-үлкен шаралар қабылданды. Ауыл ішіндегі "экомил" деп аталатын бір сағаттық экскурсия жобалармен танысуға мүмкіндік береді.
Жартылай ағаш өңдеу
Нюмбрехттің солтүстік-шығысында орналасқан Брух шағын ауылында жақсы сақталған, ағаш қаңқалы үйлер көптеп кездеседі. Олардың көпшілігі 19 ғасырға дейін салынған. Кейбіреулері бұрынғы үйлердің іргетас қабырғаларының үстіне тұрғызылған.
Ерекше тау жыныстары
Нюмбрехтке жақын жерде девон кезеңінен (шамамен 360 миллион жыл бұрын) пайда болған шағын кварцитті монадноктар жұмсақ шөгінді тау жыныстарындағы эрозия нәтижесінде ашыққа шықты. Мұнда криноидтар ("теңіз лилиясы") және брахиоподтардың қазбалары табылды (демек, бұл бұрынғыдай мұз дәуірінен келген тастар немесе метеориттер емес).
Сиқырлылардың тоғандары
Шперитген ауылының жанындағы екі тоған "Хексенвейер" ("қарғалар тоғандары") деп аталады. Бұл атаудың орта ғасырларда суға батыру арқылы өткізілген сиқыршылық соттарымен байланысты болуы мүмкін бе, әзірге белгісіз. (Мұндай соттарда күдіктілердің қолдары байланып, аяқтары бір-біріне тоғыстырылып, тоғанға тасталатын. Егер олар суға батып қайтыс болса, кінәсіз деп есептелген. Ал аман қалса, сиқыршы екені дәлелденіп, көбінесе өртеліп жазаланған.) Гомбург қамалы – сиқыршылық соттарының тарихи орны. Мысалы, 1631 жылдың 14 қыркүйегінде алты әйел сиқыршылықпен айыпталды. Олар кінәларын мойындағандықтан, тірідей өртелудің орнына, оларға кешірім көрсетіліп, бастары кесілді.
Шіркеулер
Нюмбрехт қалашығының жанында орналасқан 1000 жылдық шіркеу – аймақтың ең қызықты сакральдық ғимараттарының бірі. Мұнарасы роман стилінде салынған, ал ішкі бөлігінің романдық бөлігінде ортағасырлық массивті бағаналар мен нығайту аркалары бар. Апсистің қабырғалы құрылымы готикалық стильге тән. 17 ғасырдың соңында жалпақ күмбездер қосылған. Мұнараның және алтарьдің жоғарғы бөлігі барокко архитектурасын көрсетеді. Мариенбергхаузендегі "Бунте Керке" шіркеуінде ортағасырлық қабырға суреттері сақталған. Ғимарат бірнеше рет өзгертіліп, қайта жаңартылғандықтан, әдеттегі бекінілген шіркеудің бастапқы келбетін жоғалтқан. 12 ғасырдағы бастапқы құрылымнан қазір тек батыс мұнарасы ғана қалды. Дегенмен, ішкі бөлігіндегі кеш готикалық суреттер сақталған. Бұл суреттер протестанттық реформация кезінде боялған, ал 1910 жылы орган жөнделген кезде қайта ашылған. Бүгінгі күні аймақта сақталған готикалық қабырға суреттерінің саны санаулы.
Мариенбергхаузен
1969 жылы және 1991 жылы Мариенбергхаузен "Unser Dorf soll schöner werden" ("Біздің ауыл сұлурақ болсын") атты Германияның жалпыұлттық конкурсында жеңіске жетті. Бұл сонымен қатар Энгельберт Хумпердинктың жазған және алғаш рет осы жерде қойылған "Хенсел мен Гретель" операсының туған отаны.
Пошта вагоны
"Oberbergische Postkutsche" пошта кочесі мамыр айынан қазан айының соңына дейін әр жұма, сенбі және жексенбі күндері Нюмбрехт пен Виль қалалары арасында жүреді. Бұл шамамен 1871 жылғы Императорлық пошта кеңсесінің пошта кочесінің көшірмесі.
Сауықтыру саябағындағы құдық
Сауықтыру саябағындағы бағаналы бұлақ фонтаны мүсінші Майкл Шварцке жасаған. Ол 1974 жылы Нюрмбрехта өткен бау-бақша көрмесінде (Landesgartenschau) салынды. Құдықтың бейнелері адамдардың өмірлік міндеттерден азат болуға ұмтылуының ежелгі қалауын көрсетеді. Әйел бейнелері сұлулық пен құнарлылықтың символы, ал жұдырықтар күш пен нық қадамды білдіреді. Қол – түсіну және еңбек белгісі. Ер адамның аяғы – прогресс пен жаулау.
Берлин қаласы
Берлиндегі аю – Берлин Сенатының сыйы. Ол 1974 жылы өткізілген жер шаруашылығы көрмесіне дейін, сауықтыру саябағына орнатылды. Берлин тұрғындары Нюмбрехтте тегін демалысқа бару мүмкіндігіне ие болды, бұл Солтүстік Рейн-Вестфалия жері тарапынан қолдау көрсетілді.
Өнеркәсіп
Муниципалитетте Эльсенрот, Гадерот және Брюнфельдте үш өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Онда түрлі компаниялар қызмет етеді. Муниципалитеттегі ең ірі жұмыс беруші – Роммельсдорф және Винтерборн ауылдарындағы SARSTEDT Verwaltungs AG фабрикалары. Компания медицина және ғылым саласы үшін машиналар мен тұтыну материалдарын әзірлейді, өндіреді және сатады. Ол 1961 жылы құрылған және қазіргі таңда бүкіл әлем бойынша 2250 қызметкерді жұмысқа тартады. Elsenroth қаласындағы KABE LABORTECHNIK GmbH компаниясы да медициналық техника саласындағы ірі компания болып табылады. Ол 1983 жылы құрылды. Компания медицинаға арналған машиналар мен тұтыну материалдарын әзірлейді, өндіреді және сатады.
Қауымдар
Евангелистік лютеран шіркеу қауымдастығы Нюмбрехт. Евангелистік лютеран шіркеу қауымдастығы Мариенбергхаузен. Рим-католик шіркеу қауымдастығы Нюмбрехт, Әулие Рух.
Ескерткіштер
Бірінші және екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза болған жауынгерлерге арналған ескерткіш. Еврей зиратындағы бұл ескерткіш 1995 жылғы 28 мамырда бастама көтеріп, қала әкімдігінің белсенді жұмыс тобы және Харшайдтан келген мүсінші Марианна Роцельдің бірлескен еңбегімен іске асырылды. Ескі көше тастарының үстінде тас тақта орналасқан, оны жеті бағана толықтырады. Олар – жеті шамды Менораны бейнелейді. Тас тақта қазіргі ауыл алаңында болған бұрынғы еврей синагогының естелігі ретінде салынған.
Әлеуметтік нысандар
Ескі қарттар үйі "Энгельсштифт", Теодор Флиднер қоры. Соқырлар үйі "Эрнст Кристоффель" үйі. Әлеуметтік жәрдем жұмысы – Нюмбрехт бекеті, протестант шіркеу қауымдастығы Нюмбрехт.