Кіріспе

Теодора "Дора" Бакоянни (Θεοδώρα "Ντόρα" Μπακογιάννη, ; туған Мицотаки, Μητσοτάκη; 6 мамыр 1954 жылы туған) – грек саясаткері. 2006 жылдан 2009 жылға дейін Грекияның Сыртқы істер министрі болды, сол кезде Грекия үкіметінде әйел адамның атқарған ең жоғары лауазымы еді; ол сондай-ақ 2009 жылы Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының (ЕҚЫҰ) төрағасы болды. Бұрын ол 2003 жылдан 2006 жылға дейін Афина қаласының мэрі болды, қала тарихындағы алғашқы әйел мэр және Олимпиада ойындарын қабылдаған қаланың алғашқы әйел мэрі болды. Сондай-ақ, ол 1992 жылдан 1993 жылға дейін Грекияның Мәдениет министрі қызметін атқарды. Бакоянни Грекия Парламентінің тәуелсіз депутаты болып қызмет етеді, ол 2010 жылы құрған Демократиялық Альянс партиясын ресми емес түрде ұсынады. 2012 жылдың мамырында Грекиядағы сайлау алдындағы қиын жағдайға және қабылданған сайлау заңдарына байланысты Демократиялық Альянс белгілі бір құндылықтар негізінде «Жаңа Демократиямен» ынтымақтастыққа түсуге және өз қызметін тоқтатуға шешім қабылдады. Дора Бакоянни 2012 жылдың 21 мамырында «Жаңа Демократия» партиясына қайта қосылды, маусымдағы парламент сайлауына дейін, онда ол мемлекеттік депутаттардың тізімін басқарды.

Ерте өмір және білім

Бакояннис 1954 жылы Афинада саясатта белгілі грек отбасында дүниеге келді. Ол Грекияның бұрынғы премьер-министрі және елдің негізгі орташыл-оңшыл саяси партиясы «Жаңа демократия» партиясының бұрынғы төрағасы, көрнекті грек саясаткері Константинос Мицотакис пен Марика Мицотакистің (қыз есімі Джанноку) төрт баласының ең үлкені. Оның отбасы Критідегі Хания қаласынан шыққан және Грекия саясатында ұзақ тарихы бар. Әкесі мен өзінен басқа, отбасының танымал мүшелеріне атасы Кириакос және оның інісі Аристоменис кіреді, ал кіші інісі Кириакос қазіргі Грекия премьер-министрі. Ол сондай-ақ Элефтериос Венизелос әпкесінің шөбересі. Осы он жылдыққа созылған қатысу Грекия саяси өміріндегі отбасылық үстемдіктің дәлелі ретінде сынға ұшырады. Оқу жылдарының басында ол Афинадағы неміс мектебінде білім алды. 1968 жылы Грекияның әскери хунтасы оның отбасын Парижге жер аударды, сол себепті орта білімін Париждің неміс мектебінде аяқтады. Кейін Мюнхендегі Людвиг Максимилиан университетінде саяси ғылымдар мен коммуникацияны оқыды, бірақ бітірген жоқ. Хунта құлағаннан кейін Грекияға оралып, Афинадағы Ұлттық және Каподистрия университетінде мемлекеттік құқық бойынша оқуын жалғастырды. Грек тілінен басқа, Бакояннис ағылшын, француз және неміс тілдерін еркін меңгерген.

Мәдениет министрі, 1992-1993

1989 жылдың қараша айындағы сайлауда Бакояннис қайтыс болған күйеуінің Евритания сайлау округіндегі мандатын жеңіп алды және 1990 жылғы сайлауда Грекия Парламентіне қайта сайланды. Әкесі Грекияның премьер-министрі болып сайланғаннан кейін Парламенттік Мемлекеттік хатшысы қызметін атқарды. 1991 жылдың қыркүйегінен 1992 жылдың тамызына дейін «Жаңа демократия» партиясының Халықаралық істер жөніндегі Бас хатшылығында қызмет етті және Еуропалық демократтар одағы мен Халықаралық демократтар одағында партияны өкілдік етті. 1992 жылдың желтоқсанынан бастап 1993 жылғы сайлауға дейін Грекияның Мәдениет министрі болып қызмет етті, одан кейін негізгі оппозициялық партия ретінде «Жаңа демократия» партиясынан Парламент депутаты болып қайта сайланды.

Қарсылық жылдары

1994 жылғы 29 сәуірде Бакойянис партияның үшінші съезі арқылы «Жаңа демократия» партиясының Орталық комитетіне сайланды. 1996 жылғы сайлауда Бакойянис Афина А' сайлау округінен алғаш рет кандидат болып тіркелді және Парламент депутаты болып қайта сайланды, барлық кандидаттардың ішінде бірінші орын алды, бұл 2000 жылғы сайлауда да қайталанды. Осыдан кейін, 1997 жылғы 22 наурызда партияның төртінші съезінде «Жаңа демократия» партиясының Орталық комитетіне қайта сайланды. Содан кейін ол партияның Атқару комитетінің төрағасы болып екі мерзім қызмет етті. 1997 жылдың қыркүйегінде «Жаңа демократия» партиясының лидері Костас Караманлис оны партияның Даму бөліміне тағайындады, ал 2000 жылдың мамырында Сыртқы істер мен қорғаныс министрінің көлеңкелік министрі болып тағайындалды.

Афина қаласының әкімі, 2002-2006

2002 жылғы 29 наурызда Бакойаннис 2002 жылғы жергілікті сайлауда Афина қаласының мэрі лауазымына кандидат ретінде таңдалды. Бұл, биліктегі Панглендік социалистік қозғалысқа қарсы «Жаңа демократия» партиясының өсіп келе жатқан күшін көрсетуге Костас Караманлис іздеген мүмкіндік болды, сонымен қатар Бакойаннис үшін қала Олимпиада ойындарын қабылдауға дайындалып жатқан кезде осы лауазым арқылы беделге ие болуға мүмкіндік берді. Ол Афина қаласының 3500 жылдық тарихындағы тұңғыш әйел мэр болып сайланды, социалистік қарсыласы Христос Папуцисті жеңіп, екінші турда дауыстардың 60,6 пайызын алды. Мэр ретінде ол 2004 жылғы Афина Олимпиада ойындарына дайындыққа белсенді қатысты, Олимпиада ойындарын қабылдаған қаланың әйел мэрi болған тұңғыш адам атанды.

2003 жылы Еуропалық комиссияның президенті Романо Проди шақырғаннан кейін Бакойаннис Еуропадан 12 жоғары деңгейдегі тәуелсіз саяхатшылар тобына қосылды, ол беделді дөңгелек үстел конференциясының мүшесі ретінде жаңа Еуропаның әлеуметтік ерекшеліктері, мәдени бірегейлігі және экономикалық болашағы туралы ұсыныстар енгізді.

Сыртқы істер министрі, 2006-2009

Бакояннис өкілдігінің мерзімі аяқталмас бұрын қала әкімі қызметінен кетіп, оның орнына әкім міндетін атқарушы Фототини Пипили келді. Ол 2006 жылдың 15 ақпанында Грекияның Сыртқы істер министрі болып тағайындалды, сонымен қатар Грекия Кабинеті тарихындағы ең жоғары дәрежелі әйел атанды. 2007 жылғы сайлаудан кейін де ол осы лауазымын сақтап қалды және Афина А' сайлау округіндегі барлық үміткерлердің арасында бірінші болып Грекия Парламентіне депутат болып сайланды. Сыртқы істер министрі ретінде Бакояннис 2006 жылдың қыркүйегінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің кезекті төрағалығын қабылдады, бұл Иран мен Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламаларына байланысты халықаралық шиеленіс күшті болған және Ливандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының делдалдық атысты тоқтату кезеңімен сәйкес келді. Ол қызмет еткен кезеңде грек компанияларының көп инвестиция салған Балқан аймағындағы ынтымақтастықты ынталандырды, проблемаларды шешу жолдарын табу үшін Таяу Шығысқа сапар жасады және аймақтағы жағдайларды талқылау үшін Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының отырыстарына қатысты.

ЕҚЫҰ-ның қолданыстағы төрағасы

Бакояннис 2009 жылдың қаңтарынан 2009 жылдың 6 қазанына дейін Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының төрағасы қызметін атқарды. ЕҚЫҰ-ның саяси басшысы ретінде ол Ұйымның сыртқы қарым-қатынастарын ұсыну және кадрларды тағайындауға жауапты болды. Ол сонымен қатар қақтығыстарды алдын алу, дағдарыстарды басқару және қақтығыстан кейінгі жағдайды қалпына келтіру жөніндегі ЕҚЫҰ қызметін бақылады. Төрағалық кезеңінде оған қызметкерлері, ЕҚЫҰ Бас хатшысы Марк Перрин де Бричамбо, сондай-ақ оның алдыңғы Александр Стубб және ізінен келген Марат Тажин көмектесті. Олар Бакоянниспен бірге ЕҚЫҰ үштігін құрады.

Кейінгі саяси рөлі

Бакойаннис 2010 жылғы 7 мамырда «Жаңа демократия» партиясынан шығарылды, себебі ол партияның саясатына бағынбағандықтан және Еуропалық Одақ пен Халықаралық валюта қоры қолдаған несие алу үшін қажет болған қатаң үнемдеу шараларын енгізетін маңызды заңға «жақтас» дауыс берді. Ол бастапқыда «Жаңа демократия» партиясы арқылы ұтып алған парламенттік мандатын тәуелсіз депутат ретінде сақтап қалды. 2010 жылғы 21 қарашада ол «Демократиялық одақ» деп аталатын жеке саяси партиясын құрды. 2012 жылдан бері Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының Грекия делегациясының мүшесі Бакойаннис Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) және Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚДБ) қатынастары жөніндегі кіші комитеттің төрағасы болып табылады. Ол сондай-ақ 2014-2016 жылдары төрағалық еткен Саяси істер және демократия комитетінің мүшесі; Еуропа Кеңесінің мүше мемлекеттерінің міндеттемелерін орындау жөніндегі комитетінің мүшесі (Бақылау комитеті); Ресейді бақылау жөніндегі бірлескен баяндамашы (Лилиан Мори Паскьемен бірге); және Сириядағы азаматтық соғыс жөніндегі баяндамашы. 2019 жылы ол Торбьёрн Ягландтың орнына Еуропа Кеңесінің Бас хатшысы лауазымына кандидаттығын жариялады. Алайда, бұл лауазымды Хорватияның сыртқы істер министрі Мария Пейчинович Бурич жеңіп алды. 2015 жылы Бакойаннис Вольфганг Ишингер төрағалық ететін Еуропалық қауіпсіздік – ортақ жобасы бойынша ЕҚЫҰ-ның көрнекті тұлғалары тобының мүшесі болып тағайындалды.

Тану

1992 жылдың наурызында Халықаралық әйелдер орталығы Бакоянниске Халықаралық көшбасшылық сыйлығын табыс етті, ал 1993 жылдың маусым айында 14-ші Халықаралық «Фонтана ди Рома» симпозиумы оның мәдениетке қосқан бағалы үлесін мойындады. Бакояннис 2005 жылы «City Mayors» ұйымының жыл сайынғы интернет-жобасы арқылы ұйымдастырылған, өз қауымдастықтарына үлкен қызмет еткен қала әкімдерін құрметтеу мақсатындағы сайқас бойынша «Дүниежүзілік қала әкімі» болып сайлану құрметіне ие болды. 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізуге қаланың дайындығы, қала тұрғындарының мүддесі үшін қаланы жаңарту және терроризмге қарсы күресі Бакоянниске осы сыйлықты жеңіп алуға көмектесті. Байқау кезінде оны грек қоғамдығы күшті қолдады, сондай-ақ Еуропа, Солтүстік Америка және Австралияның бірнеше елдерінен мыңдаған дауыс жинады. Ол 2006 жылдан 2008 жылға дейін «Forbes» журналының «Әлемдегі ең ықпалды 100 әйел» тізіміне үздіксіз еніп отырды. 2008 жылы Тироль штаты мен Инсбрук қаласы оған аймақтық саясат және жергілікті басқару саласындағы Император Максимилиан сыйлығын табыс етті. 2009 жылы ол Францияның Гуманитарлық және саяси ғылымдар академиясының алғашқы әйел-шетелдік мүшесі атанды. Сол жылы Зальцбургтегі Еуропа ғылымдар және өнер академиясы оған Құрметті сенатор атағын берді. 2010 жылы Дора Бакояннис Франция Республикасының Құрмет легионының ұлттық орденімен (Ordre Nationale de Chevalier de la Legion d'Honneur) марапатталды. 2008 жылғы 21 наурызда Албанияға жасаған ресми сапары барысында Тирана қаласының кілтінің көшірмесін алды.

Ерекше оқиғалар

2002 жылдың 13 желтоқсанында, Афина қаласының мэрі болып тағайындалғаннан кейін екі ай өткен соң, оған психикалық денсаулығы дұрыс емес деп есептелген адамнан қастандық жасалды. 2021 жылдың наурыз айында оның күзет тобының жүргізушісі Грекия Парламентінің алдында 23 жастағы ер адамды өлтіріп, жүргізуші ізденуден қашу үшін қашып кетті. Полиция оқиға куәгерлерін оқиға орнынан қуды.

Жеке өмір

1974 жылы желтоқсанда ол журналист Павлос Бакоянниске тұрмысқа шығып, кейіннен Алексия мен Костас есімді екі баласын дүниеге әкелді. 1977 жылы ол Экономикалық үйлестіру министрлігінде емтихан тапсырып, Еуропалық экономикалық қауымдастық істері департаментіне тағайындалды. Әкесі 1984 жылы «Жаңа демократия» партиясының басшысы болып сайланғанда, ол 1989 жылға дейін штаб бастығы болып қызмет етті. 1989 жылдың 26 қыркүйегінде оның күйеуі, 1989 жылғы маусым айындағы сайлауда Грекия Парламентінің депутаты болып сайланған, кеңсе ғимаратына кірген кезде «17 қараша» революциялық террористік ұйымының мүшелері тарапынан өлтірілді. 1998 жылы ол бизнесмен Исидорос Кувелосқа тұрмысқа шықты, бірақ қайтыс болған күйеуінің тегін сақтап қалды. 2021 жылдың 18 қазанында ол өзіне миелома диагнозы қойылғанын, бұл ақ қан жасушаларының қатерлі ісігі екенін мәлімдеді.