Кіріспе

Итальяндық велосипедші Иван Бассо (26 қараша 1977 жылы туған) – итальяндық бұрынғы кәсіби жол велосипедінен жарысқан спортшы, 1999 жылдан 2015 жылға дейін жеті түрлі командада кәсіби өнер көрсеткен. Бассоға «Қорқынышты Иван» деген лақап ат қойылған. Кейін ол туған жеріндегі жарыстарға оралды және 2010 жылы екінші рет «Джиро д’Италия» жарысын жеңіп, осы жарыс барысында екі кезеңде де жеңіске жетті.

Өмірбаян

Ол Ломбардияның Варезе провинциясындағы Галларат қаласында дүниеге келген. Ол "Тур де Франс" жарысының үш кезеңін жеңген, кейін допинг қолданғаны анықталғаннан соң екі жылға жарыстан шеттетілген Клаудио Чиапуччимен көрші үйдің баласы болған. Әуесқой кезінде ол 1995 жылғы UCI жасөспірімдер жол жарысында екінші орынды алды. Алғашқы маңызды жетістігі 1998 жылғы UCI жол жарысында 23 жасқа дейінгілер арасындағы жарысты жеңуі болды. Жастық шағында ол итальяндық велошабаншылар Джулиано Фигераспен және әсіресе Данило Ди Лукамен қызу бәсекелестікке түсті. Ди Лука командалық тактика болмағанда, өзі 23 жасқа дейінгілер арасындағы әлем чемпионатын жеңіп алар еді деп мәлімдеген. Бассо кәсіби спортқа қадам баспас бұрын, ата-анасы оның Техникалық геометрияны бітіруін қалады. 1999 жылы ол Давид Бойфаваның Riso Scotti–Vinavil командасымен кәсіби велошабаншы болды және алғашқы рет Giro d'Italia жарысына қатысты. Ол үш апталық жарысты аяқтамады, бірақ болашақта оны жеңіп алуды мақсат тұтты. 2000 жылы, енді басқа аталатын командамен, ол Реджио Турда алғашқы кәсіби жеңістерін одіс етті.

Жетекші нәтижелер

2001 жылы ол спорт директоры Джанкарло Ферреттидің жетекшілігімен клубқа ауысты. 2001 жылы бірнеше маңызды жеңіске жетті және алғаш рет 2001 жылғы Тур де Франс жарысына қатысты. Бастилия күніне арналған кезеңдегі шабуылы бес велошабандыздың жеңіске жетуіне мүмкіндік берді, бірақ Бассо таудан түсіп, жарыстан шығуға мәжбүр болды. Келесі екі жылда ол Тур де Франста үміт беруші гонкаларды өткізгенімен, маңызды жеңістерге жете алмады. 2002 жылғы Тур де Франста Бассо жалпы есепте 11-орынды алып, жас велошабандыздер классында жеңімпаз атанды, бұл жүлде жалпы есепте 25 жасқа дейінгі ең жақсы көрсеткен велошабандызға беріледі. 2003 жылғы Тур де Франста да өзін таныстырып, Fassa Bortolo командаластарынан аз көмек алғанына қарамастан, 7-орынды иеленді. Жарыстың алғашқы бөлігінде күшін Алессандро Петаккиге төрт кезеңді жеңуге жұмсағаннан кейін, команда тамақ улануынан жарыстан шығып, Бассоға көмектесу үшін тек екі шабандыз қалды. Тур де Франста ең жақсы нәтиже көрсеткен итальяндық велошабандыз болғанына қарамастан, ол Италияның ең ірі жарысы – Жиро кезінде Fassa Bortolo командасындағы әріптесі Дарио Фригодан артта қалды. Бассо Гиро д’Италияда жалпы есепте көшбасшы ретінде қызыл жейде киді, бірақ ауыр асқазан проблемалары салдарынан 13-кезеңде Passo delle Erbe-де көшбасшылықтан айырылды. Stelvio Pass-ті қамтитын 14-кезеңде тағы 40 минут жоғалтты, осылайша жалпы жеңіске үмітіне нүкте қойды. Енді басқа басты велошабандыздарға қауіпті емес, Бассо жеке кезеңдерде жеңіске жету мақсатымен жарысты жалғастыруға шешім қабылдады. Ол бұл мақсатына 17-кезеңде, тау кезеңінде қол жеткізді. Сондай-ақ 18-кезеңде, уақытқа қарсы жарыста командаласы Дэвид Забрискиден озып, осы салада жеткен жетістіктерін көрсетті. 2005 жылғы Тур де Франста ол жарыстың алғашқы тау кезеңі 10-кезеңде салыстырмалы түрде әлсіз бастады, онда ол алдыңғы топтан бір минутқа қалып қойды. Бірақ жарыстың қалған бөлігінде Бассо тағы да тауларда жарыс көшбасшысы Ланс Армстронгпен қатар жүретін жалғыз велошабандыз болды және кейде жеңімпазға қысым жасау үшін шабуылға шықты. Бассо уақытқа қарсы жарыстарда әлсіз болды, бірақ 2004 жылмен салыстырғанда айтарлықтай жақсарды. Екі уақытқа қарсы жарыс кезеңінде 3:47 ұжымдық уақыт жоғалтты, нәтижесінде Бассо Турде жалпы есепте екінші орын алды, Ланс Армстронгтан 4:40 қалып қойды. 2005 жылғы Тур де Франс кезінде Бассо Team CSC командасымен үш жылдық жаңа келісімшартқа қол қойды.

2006 жылғы Италияның Гиросы

2005 жылғы «Джиро д’Италия» жарысында жалпы есепте 28-орын алғаннан кейін, Бассо 2006 жылы жеңіске жету ниетімен «Джироға» қайта оралды. Бірінші кезеңдегі уақытты есептеу сынағында жақсы көрсеткеннен соң, Бассо және оның CSC командаластары бесінші кезеңді жеңіп алды, ол командалық уақытты есептеу сынағы болатын. Бассоның жеке кезеңдегі алғашқы жеңісі сегізінші кезеңде болды, ол «Джироның» алғашқы таулық мәресі еді. Онда ол Дамиано Кунегоның шабуылына тойтарыс беріп, өзі жеңіске жетті. Бұл жеңіс оған қарсыластарынан қажетті уақытты алуға мүмкіндік берді, соның арқасында ол жарыста алғаш рет көшбасшының қызыл майкасын киді, және қалған 13 кезең бойы осы майканы сақтап қалды. Он бірінші кезең ұзақ және тегіс жеке уақытты есептеу сынағынан тұрды, онда Бассо екінші орынды иеленді, тек бұрынғы екі мәрте әлем чемпионы Ян Улрихке ғана есе жіберді, сондай-ақ Италияның ұлттық уақытты есептеу чемпионатының жеңімпазы Марко Пинотти сияқты велошабаншыларды жеңді. 2006 жылғы «Джироның» соңғы аптасында Бассо жалпы есептегі басты қарсыластарын жеңіп, 16-шы және 20-шы кезеңдерде жеңіске жетті. Оның 20-шы кезеңдегі жеңісі ерекше болды, себебі ол бәсекелес Гилберто Симониден оқшауланып, Априкаға соңғы көтерілісте жеке жеңіспен жетті. Жеңіске көзі жеткен соң, ол жаңа туған ұлы Сантьягоның суретін алып, финиш сызығынан өтетін сәтте оны жоғары көтерді. Сантьяго Бассо күні бұрын дүниеге келген еді, ал Бассо оған дейін ұлын тірідей көрген емес, суретті кезең басталғанға бірнеше сағат бұрын алған болатын. Бәсекелес Симони Бассодан бір минуттан астам кейін финиш сызығынан өтіп, жеңіліске қатты ренжіді және Бассоның сол жылғы «Джиродағы» үстемдігі «жерден тыс» екенін айтты. Бассо екінші орын алған Жозе Энрике Гутьеррестен 9 минут 18 секундқа озып шықты, бұл 1965 жылдан бері «Джиро д’Италиядағы» ең үлкен айырмашылықты құрады. Жарыстың соңғы кезеңінен кейін Бассо маусым алдындағы жоспарын сақтайтынын және «Тур де Франс» жарысына да қатысатынын мәлімдеді.

Опереасьон Пуэрто және 2006 жылғы Тур де Франс

2006 жылдың 30 маусымында «Тур де Франс» жарысының басшылығы баспасөз конференциясында Испаниядағы «Операция Пуэрто» допинг ісінен туындаған қан допингі туралы қауесеттерге байланысты Иван Бассоны қоса алғанда бірнеше велошабандыз жарысқа қатыспайтынын мәлімдеді. Тергеуге сәйкес, Бассоға дәрігер Эуфемиано Фуэнтес испан клиникасында қан допингі жасаған деген күдік бар. Ресми айыптамалар қойылмаған, бірақ барлық ProTour командаларының менеджерлері арасындағы келісім бойынша, допингке күдікпен қаралатын кез келген велошабандыз ProTour жарыстарына қатысуға рұқсат алмайды. Бұл CSC командасын 2006 жылғы «Тур де Франс» құрамынан Бассоны шығаруға мәжбүр етті. Италия баспасөзіндегі болжамдарға сәйкес, егер Бассоға тыйым салынбаса, ол Discovery Channel командасына қосылуы мүмкін. CSC командасы бұл ақпаратты тек қана қауесеттер деп сипаттады. Кейіннен CSC менеджері Бьярне Риис Фуэнтеспен байланысы болмағанын дәлелдемесе, Бассоның CSC-ге оралуының мүмкін еместігін мәлімдеді, себебі Бассоның шартында сырттан медициналық көмек алуға тыйым салынған. Риис Бассоның осыны толыққанды дәлелдеуі мүмкін емес екенін мойындады. Сондай-ақ Бассоның басқа командаларға өтуі туралы да әңгіме болды. Италия Ұлттық Олимпиада комитеті (CONI) 2006 жылдың тамыз айының соңында сот отырысын бастады.

CSC-ден Discovery Channel командасына

2006 жылдың 18 қазанында Team CSC оның келісім-шарты өзара келісім бойынша тоқтатылғанын хабарлады. 2006 жылдың 27 қазанында Бассо жеткіліксіз дәлелдерге байланысты Puerto операциясына қатысы жоқ деп танылды. 2006 жылдың 9 қарашасында Бассо Ланс Армстронгтың бұрынғы командасына қосылатынын мәлімдеді. Бұл хабар Техас штатының Остин қаласында жасалды, ал Бассо 2006 жылдың 3 желтоқсанында команданың алғашқы ресми емес жаттығу лагеріне қосылды. Бассо 2007 жылғы Калифорния турінде Леви Лейпхаймерге көмектесті, сондай-ақ Tirreno–Adriatico жарысына қатысты, онда ол апатқа ұшырады.

Пуэрто ісі қайта ашылды

2007 жылдың 24 сәуірінде Бассо Италияның Ұлттық Олимпиада комитетінің (CONI) оның ісін қайта қарауына байланысты Discovery Channel командасы тарапынан тоқтатылды. 2007 жылдың 30 сәуірінде Discovery Channel командасы Бассоның келісімшартынан босатылатынын мәлімдеді. Бассо «Италияның Ұлттық Олимпиада комитетінің (CONI) қайта басталған тергеуімен байланысты жеке себептер» деп көрсетіп, командадан кетуді сұрады. Бассо Discovery Channel командасының бас менеджері Билл Стейплтонмен және команда директоры Йохан Брюйнельмен кездесті, олар Бассоның командадан кетуіне келісім берді. Бассо қан допингін ешқашан қолданбағанын айтса да, Фуэнтес клиникасына қан допингі жасау ниетімен хабарласқанын мойындады. Бассо 2007 жылдың 2 мамырында Италияның Ұлттық Олимпиада комитетінің (CONI) алдында сөйледі. 2007 жылдың 7 мамырында Бассо Италияның Ұлттық Олимпиада комитетіне (CONI) есірткі скандалына қатысқанын мойындады. Кейінгі баспасөз конференциясында ол бұл «допингке талпыныс» болғанын, және ол допингке ұшырамаса да, «допингке талпыну допингке тең» екенін, сондай-ақ «[өз] жазасын өтейтінін және содан кейін жарысқа оралатынын» мәлімдеді. 2007 жылдың 15 маусымында Бассоға екі жылға жарысқа қатысуға тыйым салынды. CSC командасы үшін жүргендегі және Discovery командасынан кеткеннен кейінгі уақытша тоқтатылу мерзімі ескерілді, осылайша ол 2008 жылдың 25 қазанына дейін жарысқа қатыса алмайтын болды.

Күші жойылғаннан кейін қайтару

Қайтып оралғаннан кейін Бассо екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Оның алғашқы жарысы 2008 жылдың 26 қазанында Жапония кубогында өтті. Ол Дамиано Кунего мен Джованни Висконтиден кейін үшінші орынды жеңіп алды. 2009 жылдың сәуір айында ол итальяндық "Джиро дель Трентино" көпкүндік жарысында жалпы есепте жеңіске жетті. Одан кейін ол жылдың басты мақсаты – "Джиро д'Италия" жарысына қатысты, онда ол жеңімпаз Денис Менчов, Данило Ди Лука, әріптесі Франко Пельзиотти және 2008 жылғы "Тур де Франс" жеңімпазы Карлос Састреден кейін бесінші орынға ие болды. Сонымен қатар, ол "Вюелта а Эспанья" жарысында Алехандро Вальверде, Самуэль Санчес және Кадель Эванстан кейін 4-ші орын алды.

2010 жыл

2010 жылы Бассо екінші рет «Джиро д’Италия» жеңісін қосқанды көздеді, командаласы Винченцо Нибалимен бірге жарысқа бастылық етті. Жарыс басында тыныш күй кешкеніне қарамастан, ол «Ликвигас» командасының қарқынды жүргізуінің арқасында, алға шығып кеткен топты қуып жеңіп, жарыстың 15-ші кезеңін Монте Зонколан тауында жеңіп алды. 19-шы кезеңнен кейін ол бұрынғы көшбасшы Дэвид Арройодан жоғары көтеріліп, жалпы есепте көш бастады және жарыс соңына дейін осы есепті сақтап қалды. Бұл оның 2006 жылдан кейінгі екінші «Джиро» жеңісі болды. Содан кейін Бассо «Тур де Франс» жарысына күш салды, бір жылдың ішінде «Джиро» мен «Тур» екеуінде де жеңіске жетпек болыпты, бірақ соңғы аптада қиындыққа тап болып, 32-ші орынға ие болды.

2011 жыл

2011 жылы Бассо Тур де Франсқа көңіл бөлгендіктен, Италияның Жиро-да жарысына қатыспады. Алғашқы 2 аптада жалпы есепте 5-орында болғаннан кейін, Бассо 16-шы және 17-ші кезеңдерде соңғы құлауларда қалып қойып, қиналды және кейін жалпы есепте 7-орында аяқтады.

2012 жыл

2012 жылы Бассо маусымды жайған күйде бастады, Италияның Джиросына баса назар берді, бірақ жалпы есепте 5-орынға ғана қол жеткізді.

Тинкофф-Саксо

2014 жылдың тамызында Бассоның 2015 жылдан бастап екі жылдық келісімшарт бойынша командаға қосылатыны жарияланды. 2015 жылдың шілдесінде Бассоға ұрық безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылды және ол Италияда ем алу үшін бірден «Тур де Франс» жарысынан бас тартты. Бассоға Ланс Армстронгты қоса алғанда көптеген адам қолдау көрсетті. Бассо бұл туралы медиаға былай мәлімдеді: «Сіздерге жаман жаңалық айтуға тиіспін», - деді Бассо. «Бесінші кезеңде мен аз ғана апатқа ұшырадым, бірақ соққанда ұрығымды велосипедтің отырғышына тигізіп алдым және бірнеше күн бойы жеңіл ауырсыну сезіндім. Кеше «Тур де Франс» командасының дәрігерімен сөйлесіп, ауруханада арнайы тексеру жүргізуге келістік. Тексеру нәтижесі көңіл көншітпейтін болды. Сол жақ ұрығымда кішкентай қатерлі ісік бар екені анықталды». 2015 жылдың қыркүйегінде Бассо Миланда жасалған операциядан кейін толық жазылып, қайта жарысқа қатыса алатыны расталды. Алайда, командамен келіссөздерден кейін ол келесі айда спорттан кетуі, бірақ басқару лауазымында қалатыны хабарланды. Кейін Бассо Альберто Контадордың артынан , көмекші персонал ретінде жұмыс істеу үшін кетті.

Жарыстан кейінгі

Жарыстан шыққаннан кейін Бассо мен Альберто Контадор 2020 жылы Aurum велосипедтерінің өндірісін бастады.

Жеке өмір

Бассо әйелімен және төрт баласымен Италияның Кассано-Магнаго қаласында тұрады. Ол қазір туған қаласында жер сатып алып, көкжидек шаруашылығын құруды жоспарлап отыр, онда жергілікті тұрғындарды жұмысқа алып, велосипед спортын қырық жылдан астам уақытпен айналысқаннан кейін зейнетке шығу үшін инвестиция жасауды көздейді, себебі Еуропа экономикасының болашағы белгісіз. Бассо қазірдің өзінде егін еккен, оның шаруашылығы "Иль Борго", яғни "ауыл" деп аталады. Ол итальяндық велошабандыр Марино Бассомен де, Basso брендімен де туыс емес.