Жазуға арналған оптикалық дискілердің сипаттамасы

Кіріспе

Жазуға болатын оптикалық дискінің сипаттамасы

CD-R (жазуға болатын компакт-диск) – сандық оптикалық диск сақтау форматы. CD-R дискісі – бір рет ғана жазылып, шексіз рет оқыла алатын компакт-диск. CD-R дискілері (CD-R) CD-R технологиясы енгізілгенге дейін шығарылған көптеген CD-оқығыштарда оқылады, CD-RW дискілерінен өзгеше.

Тарих

CD R спецификациясы 1988 жылы Philips және Sony компаниялары Orange Book-те жариялады, онда CD WO, CD MO (Magneto Optic) және кейіннен CD RW (Re Writable) туралы толық мәліметтер келтірілген. Соңғы басылымдар CD WO терминін CD R пайдасына қолданудан бас тартты, ал CD MO көбінесе қолданылмады. Жазылған CD R және CD RW дискілері төменгі деңгейдегі кодтау және деректер форматы жағынан аудио CD (Red Book CD DA) және деректер CD (Yellow Book CD ROM) стандарттарымен толық үйлесімді. CD-ROM үшін Yellow Book стандарты жоғары деңгейдегі дерек форматын ғана анықтайды және барлық физикалық формат пен төменгі деңгейдегі кодтың барлық ерекшеліктері, мысалы, тректің биті, сызықтық бит тығыздығы және бит ағыны кодтамасы үшін Red Book-қа сілтеме жасайды. Бұл олар сегізден он төртке дейінгі модуляцияны, CIRC қатесін түзетуді және CD-ROM үшін Yellow Book-та анықталған үшінші қателерді түзету қабатын қолданатынын білдіреді. 80 минуттан кем ұзақтықтағы бос дискілерге жазылған CD R дискілері барлық ерекшеліктерімен, соның ішінде физикалық сипаттамаларымен аудио CD және CD ROM стандарттарына толық сәйкес келеді. 80 минуттық CD R дискілері Red Book-тың физикалық формат ерекшеліктерін шамалы бұзады, ал одан ұзын дискілер сәйкес келмейді. CD RW дискілері CD R немесе өндірілген (жазуға болмайтын) CD-ге қарағанда төменгі шағылыстыруға ие, сондықтан Red Book стандартына сай бола алмайды. Red Book CD-мен үйлесімді кейбір құрылғылар CD R-ді және, олардың төменгі шағылыстыруының салдарынан, әсіресе CD RW-ді оқуда қиындықтарға тап болуы мүмкін. CD құрылғысы ұзартылған ұзындықтағы дискілерді немесе CD RW дискілерін оқи алатын болса, бұл құрылғының Red Book және Yellow Book стандарттарында талап етілетін ең төменгі деңгейден артық мүмкіндіктері бар екенін білдіреді (құрылғы Compact Disc логотипін алу үшін қажетті мүмкіндіктерден артық). 1990 жылы қол жетімді CD R жазу жүйелері екі бөліктен тұратын Yamaha PDS аудио жазғышына негізделген, құны 35 000 доллар болатын, деректерді кодтау үшін қажетті сыртқы ECC схемасын, SCSI қатты дискілік жүйесін және MS DOS басқару компьютерін қамтымай, кір жуғыш машинаның көлеміне ұқсас Meridian CD Publisher болды. 1991 жылдың 3 шілдесінде тұңғыш рет концертті CD-ге жаздыру Yamaha YPDR 601 құрылғысымен жасалды. Концертті Италияның Рим қаласындағы Фламинио стадионында Клаудио Бальони орындады. Ол кезде CD дискілерінің қызмет ету мерзімі 10 жылдан аспайды деп күтілді. Алайда, 2020 жылдың шілдесінде осы тікелей эфирдегі жазбадан алынған CD әлі де түзетілмейтін қателерсіз ойнатылады. Сол жылы CD R медиасын сәтті және кәсіби түрде көшіруді жүзеге асырған алғашқы компания CDRM Recordable Media болды. Taiyo Yuden-нен сапалы техникалық медиа шектеулі болғандықтан, ерте CD R медиасы көшіру үшін фталоцианин бояуын қолданды, оның ашық аква түсі бар. 1992 жылы типтік жазғыштардың құны 10 000–12 000 долларға дейін төмендеді, ал 1995 жылдың қыркүйегінде Hewlett Packard компаниясы Philips компаниясы өндірген 4020i моделін ұсынды, ол 995 доллардан тұратын, 1000 доллардан төмен тұратын алғашқы жазғыштардың бірі болды. 2010 жылдардағы жағдай бойынша CD-ге жазуға қабілетті құрылғылар және басқа жазуға болатын CD-нің түрлері 20 доллардан төмен бағамен қол жетімді болды. Taiyo Yuden әзірлеген бояу материалдары CD R дискілерінің Audio CD және CD ROM дискілерімен үйлесімді болуына мүмкіндік берді. АҚШ-та "музыкалық" CD R және "деректер" CD R арасында нарық бөлінісі бар, біріншісі RIAA-мен өнеркәсіптік авторлық құқық келісімдерінің арқасында екіншісінен әлдеқайда қымбат. Атап айтқанда, әрбір музыкалық CD R бағасына дискіні өндіруші RIAA мүшелеріне төлейтін міндетті роялти кіреді; бұл дискіге роялти төленгенін көрсететін "өтінім белгісін" береді. Тұтынушылардың жеке музыка жазғыштары осы белгісі жоқ CD R-ді жазудан бас тартады. Кәсіби CD жазғыштар осы шектеуге жатпайды және музыканы деректер дискілеріне жаза алады. Дискілердің екі түрі функционалдық және физикалық жағынан бірдей, ал компьютерлік CD жазғыштар деректерді және/немесе музыканы екеуіне де жаза алады. Жаңа музыкалық CD R дискілері 2010 жылдардың соңында да өндірілуде, бірақ CD-ге негізделген музыка жазғыштар басқа құрылғылармен алмастырылғандықтан оларға сұраныс азайды, оларда осыған ұқсас функционалдық мүмкіндіктер бар. CD R-ден бұрын Tandy Corporation Tandy жоғары тығыздықты оптикалық жазу (THOR) жүйесі деп аталатын қайта жазуға болатын CD жүйесін жариялады, ол жоюға болатын және қайта жазуға болатын дискілерді қолдайды деп мәлімдеді, бұл Tandy патенттерге өтініш берген "құпия қаптама материалы" арқылы мүмкін болды және ол ішінара Optical Data Inc. әзірлеген процеске негізделген. Tandy-дің мәлімдемесі "жартылай оншақты индустрияны күзетусіз ұстап алу" үшін таңқаларлық болды, 1990 жылдың соңына дейін 500 доллардан кем тұратын тұтынушылар деңгейіндегі аудио және бейне өнімдерінің болуын мәлімдеді. Мәлімдеме ынталандырды, бірақ сонымен қатар Tandy жүйені жеткізуге қабілеттілігіне күмән тудырды.

Originally named CD Write Once (WO), the CD R specification was first published in 1988 by Philips and Sony in the Orange Book, which consists of several parts that provide details of the CD WO, CD MO (Magneto Optic), and later CD RW (Re Writable). The latest editions have abandoned the use of the term CD WO in favor of CD R, while CD MO was rarely used. Written CD Rs and CD RWs are, in the aspect of low level encoding and data format, fully compatible with the audio CD (Red Book CD DA) and data CD (Yellow Book CD ROM) standards. The Yellow Book standard for CD ROM only specifies a high level data format and refers to the Red Book for all physical format and low level code details, such as track pitch, linear bit density, and bitstream encoding. This means they use Eight to Fourteen Modulation, CIRC error correction, and, for CD ROM, the third error correction layer defined in the Yellow Book. Properly written CD R discs on blanks of less than 80 minutes in length are fully compatible with the audio CD and CD ROM standards in all details including physical specifications. 80 minute CD R discs marginally violate the Red Book physical format specifications, and longer discs are non compliant. CD RW discs have lower reflectivity than CD R or pressed (non writable) CDs and for this reason cannot meet the Red Book standard. Some hardware compatible with Red Book CDs may have difficulty reading CD Rs and, because of their lower reflectivity, especially CD RWs. To the extent that CD hardware can read extended length discs or CD RW discs, it is because that hardware has capability beyond the minimum required by the Red Book and Yellow Book standards (the hardware is more capable than it needs to be to bear the Compact Disc logo). CD R recording systems available in 1990 were similar to the washing machine sized Meridian CD Publisher, based on the two piece rack mount Yamaha PDS audio recorder costing $35,000, not including the required external ECC circuitry for data encoding, SCSI hard drive subsystem, and MS DOS control computer. On July 3, 1991, the first recording of a concert directly to CD was made using a Yamaha YPDR 601. The concert was performed by Claudio Baglioni at the Stadio Flaminio in Rome, Italy. At that time, it was generally anticipated that recordable CDs would have a lifetime of no more than 10 years. However, as of July 2020 the CD from this live recording still plays back with no uncorrectable errors. In the same year, the first company to successfully & professionally duplicate CD R media was CDRM Recordable Media. With quality technical media being limited from Taiyo Yuden, Early CD R Media used Phthalocyanine dye for duplication, which has a light aqua color. By 1992, the cost of typical recorders was down to $10,000–12,000, and in September 1995, Hewlett Packard introduced its model 4020i manufactured by Philips, which, at $995, was the first recorder to cost less than $1000. As of the 2010s, devices capable of writing to CD Rs and other types of writable CDs could be found under $20. The dye materials developed by Taiyo Yuden made it possible for CD R discs to be compatible with Audio CD and CD ROM discs. In the United States, there is a market separation between "music" CD Rs and "data" CD Rs, the former being notably more expensive than the latter due to industry copyright arrangements with the RIAA. Specifically, the price of every music CD R includes a mandatory royalty disbursed to RIAA members by the disc manufacturer; this grants the disc an "application flag" indicating that the royalty has been paid. Consumer standalone music recorders refuse to burn CD Rs that are missing this flag. Professional CD recorders are not subject to this restriction and can record music to data discs. The two types of discs are functionally and physically identical other than this, and computer CD burners can record data and/or music to either. New music CD Rs are still being manufactured as of the late 2010s, although demand for them has declined as CD based music recorders have been supplanted by other devices incorporating the same or similar functionality. Prior to CD R, Tandy Corporation had announced a rewritable CD system known as the Tandy High Density Optical Recording (THOR) system, claiming to offer support for erasable and rewritable discs, made possible by a "secret coating material" on which Tandy had applied for patents, and reportedly based partly on a process developed by Optical Data Inc., Known also as the Tandy High Intensity Optical Recording system, THOR CD media was intended to be playable in existing CD players, being compatible with existing CD audio and CD ROM equipment, with the discs themselves employing a layer in which the "marks", "bumps" or "pits" readable by a conventional CD player could be established in, and removed from, the medium by a laser operating at a different frequency. Tandy's announcement was surprising enough to "catch half a dozen industries off guard", claiming availability of consumer level audio and video products below $500 by the end of 1990, The announcement attracted enthusiasm but also skepticism of Tandy's capability to deliver the system,

Физикалық сипаттамалары

Стандартты CD R — диаметрі 120 мм (5") шамасындағы поликарбонаттан жасалған қалың диск. 120 мм (5") дискі 74 минут аудио немесе 650 Мбайт (МБ) дерек сақтай алады. CD R/RW дискілері 80 минут аудио немесе 737,280,000 байт (700 МБ) сыйымдылығымен қолжетімді, олар дискіні Orange Book CD R/CD RW стандарттарында белгіленген ең тығыз рұқсат етілген толеранстық шегінде қалыптау арқылы қол жеткізеді. Өндірістік толеранстылық үшін инженерлік резерв деректерді сақтау сыйымдылығы үшін пайдаланылды, өндіріске толеранстылық қалдырылмады. Бұл дискілер Orange Book стандартына сәйкес болуы үшін өндіріс процесі мінсіз болуы керек. Аталғандарға қарамастан, нарықтағы көптеген CD R дискілері 80 минуттық сыйымдылыққа ие. 90 минуттық/790 МБ және 99 минуттық/870 МБ дискілер де бар, бірақ олар сирек кездеседі және Orange Book стандартынан ауытқиды. ATIP-тегі дерек құрылымының шектеулеріне байланысты 90 және 99 минуттық бос дискілер 80 минуттық дискілер ретінде танылады. ATIP Orange Book стандартының бөлігі болғандықтан, оның дизайны кейбір стандартты емес дискілердің конфигурацияларын қолдамайды. Қосымша сыйымдылықты пайдалану үшін бұл дискілерді CD жазу бағдарламалық құралындағы overburn опцияларын қолдану арқылы жазу керек. Overburn өз атауын стандартты жазу ережелерінен тыс болғандықтан алған, бірақ нарықтың сұранысына байланысты көптеген CD жазу драйверлері мен оларға арналған бағдарламалық құралдарда де-факто стандартты функцияға айналды. Кейбір драйверлер арнайы техникаларды қолданады, мысалы, Plextor GigaRec немесе Sanyo HD BURN, берілген дискіге көбірек дерек жазу үшін; бұл техникалар компакт-диск (Қызыл, Сары және/немесе Қызғылт сары кітап) стандарттарынан ауытқу болып табылады, бұл жазылған дискілерді меншік форматқа ие етеді және стандартты CD ойнатқыштармен және драйверлермен толық үйлесімді емес. Дискілер жеке топтан тыс таратылмаса немесе ұзақ мерзімге мұрағатталмаса, меншік формат үлкен сыйымдылықты алудың (99 минуттық GigaRec немесе HD BURN-мен 1,8 ГБ-қа дейін) қабылданатын тәсілі болуы мүмкін. Мұндай меншік деректерді сақтау форматын пайдаланудың ең үлкен тәуекелі, егер ол жобаланғандай сенімді жұмыс істесе, бастапқы жеткізуші оны тоқтатқаннан кейін аппаратты жөндеу немесе ауыстыру қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін. Қызыл, Сары немесе Қызғылт кітап стандарттарының ешқайсысы диск оқу/жазу құрылғыларының компакт-диск стандарттарынан тыс дисктерді оқу/жазу қабілетіне ие болуына тыйым салмайды. Стандарттар дисктердің компакт-дискі деп аталуы үшін нақты талаптарға сай болуын талап етеді, бірақ басқа дискілерді басқа атаулармен атауға болады. Егер бұл дұрыс болмаса, ешқандай DVD драйві компакт-диск логотипін заңды түрде таңбалай алмайды. Диск ойнатқыштар мен драйверлерінде стандарттан тыс мүмкіндіктер болуы мүмкін, олар стандартты емес дискілерді оқуға және жазуға мүмкіндік береді, бірақ қалыпты компакт-диск логотипімен сертификаттаудан тыс нақты қосымша өндірушінің техникалық сипаттамалары болмаған жағдайда, кез келген ойнатқыш немесе драйвер стандарттан тыс жұмыс істейтініне кепілдік жоқ. Егер компакт-диск логотипінен басқа нақты көрсеткіштері жоқ құрылғы бастапқыда стандартты емес дискілерді сенімді түрде өңдей алса, оның кейіннен бұлай етуін тоқтатпайтынына кепілдік жоқ, және бұл жағдайда оны қызмет көрсету немесе реттеу арқылы қайтадан жұмыс істете алатынына кепілдік жоқ. 650 МБ-тан үлкен сыйымдылығы бар дискілер, әсіресе 700 МБ-тан үлкендері, стандартты дискілерге қарағанда ойнатқыштар мен драйверлер арасында бір-бірімен алмастырылмайды және мұрағатта сақтау үшін қолайлы емес, өйткені олардың болашақ жабдықтарда немесе тіпті болашақта сол жабдықтарда оқуға жарамдылығы, егер бұл комбинацияда арнайы сынақтан өткізілмесе және сертификатталмаса, тіпті дискілер мүлдем бұзылмаса деп болжағанда да, қамтамасыз етілмейді. Поликарбонат дискіде спиральді ойық бар, ол алдын-ала ойық деп аталады, өйткені ол дискіге дерек жазудан бұрын қалыпқа салынады; ол ақпаратты жазу және оқу кезінде лазер сәулесін бағыттайды. Алдын-ала ойық поликарбонат дискісінің жоғарғы жағына қалыпталған, егер ол Қызыл кітаптың басылған, жаздырылмайтын CD болса, онда шұңқырлар мен жерлер қалыпталады. Ойыншықтағы немесе драйвердегі лазер сәулесіне қараған төменгі жағы тегіс және жылтыр. Поликарбонат дискісі алдын-ала ойықтың жағында өте жұқа органикалық бояумен қапталады. Содан соң бояудың үстіне жұқа, жарық...

A standard CD R is a thick disc made of polycarbonate about 120 mm (5") in diameter. The 120 mm (5") disc has a storage capacity of 74 minutes of audio or 650 Megabytes (MBs) of data. CD R/RWs are available with capacities of 80 minutes of audio or 737,280,000 bytes (700 MB), which they achieve by molding the disc at the tightest allowable tolerances specified in the Orange Book CD R/CD RW standards. The engineering margin that was reserved for manufacturing tolerance has been used for data capacity instead, leaving no tolerance for manufacturing; for these discs to be truly compliant with the Orange Book standard, the manufacturing process must be perfect. Despite the foregoing, most CD Rs on the market have an 80 minute capacity. There are also 90 minute/790 MB and 99 minute/870 MB discs, although they are less common and depart from the Orange Book standard. Due to the limitations of the data structures in the ATIP, 90 and 99 minute blanks will identify as 80 minute ones. As the ATIP is part of the Orange Book standard, its design does not support some nonstandard disc configurations. In order to use the additional capacity, these discs have to be burned using overburn options in the CD recording software. Overburning itself is so named because it is outside the written standards, but, due to market demand, it has nonetheless become a de facto standard function in most CD writing drives and software for them. Some drives use special techniques, such as Plextor's GigaRec or Sanyo's HD BURN, to write more data onto a given disc; these techniques are deviations from the compact disc (Red, Yellow, and/or Orange Book) standards, making the recorded discs proprietary formatted and not fully compatible with standard CD players and drives. In certain applications where discs will not be distributed or exchanged outside a private group and will not be archived for a long time, a proprietary format may be an acceptable way to obtain greater capacity (up to 1.2 GB with GigaRec or 1.8 GB with HD BURN on 99 minute media). The greatest risk in using such a proprietary data storage format, assuming that it works reliably as designed, is that it may be difficult or impossible to repair or replace the hardware used to read the media if it fails, is damaged, or is lost after its original vendor discontinues it. Nothing in the Red, Yellow, or Orange Book standards prohibits disc reading/writing devices from having the capacity to read/write discs beyond the compact disc standards. The standards do require discs to meet precise requirements in order to be called compact discs, but the other discs may be called by other names; if this were not true, no DVD drive could legally bear the compact disc logo. While disc players and drives may have capabilities beyond the standards, enabling them to read and write nonstandard discs, there is no assurance, in the absence of explicit additional manufacturer specifications beyond normal compact disc logo certification, that any particular player or drive will perform beyond the standards at all or consistently. If the same device with no explicit performance specs beyond the compact disc logo initially handles nonstandard discs reliably, there is no assurance that it will not later stop doing so, and in that case, there is no assurance that it can be made to do so again by service or adjustment. Discs with capacities larger than 650 MB, and especially those larger than 700 MB, are less interchangeable among players/drives than standard discs and are not very suitable for archival use, as their readability on future equipment, or even on the same equipment at a future time, is not assured unless specifically tested and certified in that combination, even under the assumption that the discs will not degrade at all. The polycarbonate disc contains a spiral groove, called the pregroove because it is molded in before data are written to the disc; it guides the laser beam upon writing and reading information. The pregroove is molded into the top side of the polycarbonate disc, where the pits and lands would be molded if it were a pressed, nonrecordable Red Book CD. The bottom side, which faces the laser beam in the player or drive, is flat and smooth. The polycarbonate disc is coated on the pregroove side with a very thin layer of organic dye. Then, on top of the dye is coated a thin, reflecting layer of silver, a silver alloy, or gold. Finally, a protective coating of a photo polymerizable lacquer is applied on top of the metal reflector and cured with UV light. A blank CD R is not "empty"; the pregroove has a wobble (the ATIP), which helps the writing laser to stay on track and to write the data to the disc at a constant rate. Maintaining a constant rate is essential to ensure the proper size and spacing of the pits and lands burned into the dye layer. As well as providing timing information, the ATIP (absolute time in pregroove) is also a data track containing information about the CD R manufacturer, the dye used, and media information (disc length and so on). The pregroove is not destroyed when the data are written to the CD R, a point which some copy protection schemes use to distinguish copies from an original CD.

Жылдамдық

Деректерді жазу жылдамдығыДеректерді жазу деңгейі80 минуттық/700 МБ CD-ге жазу уақытыR1×150 кБ/с80 минут2×300 кБ/с40 минут4×600 кБ/с20 минут8×1.2 МБ/с10 минут12×1.8 МБ/с7 минут16×2.4 МБ/с5 минут20×3.0 МБ/с4 минут24×3.6 МБ/с3.4 минут (төменде қараңыз)32×4.8 МБ/с2.5 минут (төменде қараңыз)40×6.0 МБ/с2 минут (төменде қараңыз)48×7.2 МБ/с1.7 минут (төменде қараңыз)52×7.8 МБ/с1.5 минут (төменде қараңыз)

Бұл уақыт дискке оптикалық жазудың нақты кезеңін ғана қамтиды. Көптеген диск жазу операцияларында файлдар мен тректерді ұйымдастыру сияқты қосымша процестерге уақыт жұмсалады, бұл диск жасау үшін қажетті теориялық ең аз жалпы уақытты ұзартуы мүмкін. (Ерекше жағдай – дайын ISO бейнесінен диск жасау, онда қосымша процестерге жұмсалатын уақыт минималды болуы мүмкін.) Ең төменгі жазу жылдамдықтарында қосымша процестерге жұмсалатын уақыт диск жазуға жұмсалатын уақыттан әлдеқайда аз болады, бірақ жоғары жылдамдықтарда қосымша процестерге жұмсалатын уақыт дайын диск жасауға жұмсалатын жалпы уақыттың үлкен бөлігін құрайды және оны айтарлықтай арттыруы мүмкін. Сонымен қатар, 20x жылдамдықтан жоғары жылдамдықтарда дисктер Zoned CLV немесе CAV стратегиясын қолданады, онда жарияланған максималды жылдамдық тек дискінің сыртқы жиегіне жақын жерде қол жеткізіледі. Бұл мәліметтер жоғарыдағы кестеде көрсетілмеген. (Егер осылай істелмесе, ішкі тректерде қажетті жылдам айналу дискінің сынуына және/немесе тым көп дірілге әкелуі мүмкін, бұл дәл және сәтті жазуды мүмкін емес етеді.)

Өмір сүру ұзақтығы

Нақты өмірдегі (үлдемеленген қартаю емес) сынақтар көрсеткендей, кейбір CD R дискілері қалыпты сақталу жағдайында да тез тозады. CD R дискісінің сапасы ұзақ қызмет ету мерзіміне тікелей және күшті әсер етеді – төмен сапалы дискілердің ұзаққа сақталуы күтілмейді. Ж. Пердероның зерттеулеріне сәйкес, CD R дискілерінің орташа қызмет ету мерзімі 10 жылды құрайды деп есептеледі. Бренд сапаның сенімді көрсеткіші емес, себебі көптеген брендтер (ірі және белгісіз) өз дискілерін өндірмейді. Олардың орнына, дискілер әртүрлі және сапасы әртүрлі өндірушілерден алынады. Ең жақсы нәтиже алу үшін дискілердің әрбір партиясының нақты өндірушісі мен материалдық құрамын тексеру қажет. Жазылған CD R дискілері материалдың тозуынан зардап шегеді, сияқты жазылатын көптеген медиа құралдары. CD R медиасында деректерді сақтау үшін бояудың ішкі қабаты қолданылады. CD RW дискісінде жазу қабаты күміс және басқа металдар – индий, антимон және теллур қорытпасынан жасалған. CD R медиасында бояудың өзі тозады, нәтижесінде деректерді оқу мүмкін болмайды. Бояудың тозуынан басқа, CD R дискісінің жұмыс істемеуіне себеп – шағылыстыратын бет болуы мүмкін. Күміс арзан және кеңінен қолданылса да, тотығуға бейім, бұл шағылыспайтын бетке әкеледі. Алтын, керісінше, қымбат болғанымен және қазір кеңінен қолданылмаса да, инертті материал болып табылады, сондықтан алтынға негізделген CD R дискілерінде мұндай проблемалар туындамайды. Өндірушілер алтынға негізделген CD R дискілерінің қызмет ету мерзімі 100 жылға дейін созылуы мүмкін екенін болжады. Түзетілетін деректер қателерінің деңгейін өлшеу арқылы CD R медиасының деректердің сақталуын және/немесе өндіріс сапасын бағалауға болады, бұл медианың тозуынан болатын болашақ деректердің жоғалуын сенімді болжауға мүмкіндік береді.

Таңбалау

Егер желімді қағаздан жасалған этикеткаларды қолдансаңыз, олар CD-R дискілері үшін арнайы жасалғаны жөн. Теңгерілген CD жоғары жылдамдықпен айналғанда аз ғана дірілдейді. Сапасыз немесе дұрыс жасалмаған этикеткалар, немесе ортасынан қате жабыстырылған этикеткалар CD-нің тепе-теңдігін бұзады және айналғанда дірілдеуіне себеп болуы мүмкін, бұл оқу қателіктеріне және тіпті дискіге зақым келтіру қаупіне әкеледі. CD-ге жапсырудың кәсіби баламасы – 5 түсті жібек баспа немесе офсеттік баспа қолданылып, алдын ала басылған CD-лерді пайдалану. Тұрақты маркермен жазу да жиі қолданылады. Дегенмен, мұндай маркерлердегі еріткіштер бояғыш қабатқа әсер етуі мүмкін.

Деректердің құпиялылығы

CD-дискілерді, әдетте, толыққанды жою мүмкін болмағандықтан, оларды кәдеге шығару, егер оларда құпия/жеке деректер болса, қауіпсіздік мәселесін тудыруы мүмкін. Деректерді жою үшін дискіні немесе дерек қабатын физикалық түрде жою қажет. Дискіні микротолқынды пеште 10-15 секунд қыздыру металл жағынды қабатында қысқа тұйықталуға (дуғаға) себеп болып, деректер қабатын тиімді түрде жояды, бірақ осы тұйықталу микротолқынды пешке зақым келтіруі немесе оның қызмет ету мерзімін қысқартуы мүмкін. Көптеген кеңседегі қағаз тілгіштер (шредерлер) CD-дискілерді тілгілеуге де арналған. Кейбір жаңа модельдер (Plextor, LiteOn) R медиасындағы сақталған деректерді жоғары қуатты лазер сәулесімен "жаңа деректермен жауып" өшіру операцияларын қолдайды, бірақ өшірілген бөлікке жаңа деректер енгізуге болмайды.

Қайта өңдеу

Поликарбонат материал және шағылыстыратын қабаттағы алтын немесе күміс CD-R-ді өте қайта өңдеуге жарамды етеді. Дегенмен, поликарбонаттың құны өте төмен, ал құнды металдардың мөлшері соншалықты аз, оларды қайта өңдеу пайдалы емес. Сондықтан, CD-R-ді қабылдайтын қайта өңдеушілер әдетте осы материалдарды әкелу немесе тасымалдау үшін ақы төлемейді.