Бұрынғы Аляска жолы эстакадасы

Кіріспе

бұрынғы виадукт
Сиэтл қаласындағы бұрынғы көтерілген тас жол, Вашингтон штаты

Аляска жолы виадугі ("виадукт" деп қысқаша аталады) – АҚШ-тың Вашингтон штаты, Сиэтл қаласындағы көтерілген тас жол, ол 99-шы мемлекеттік тас жолының (SR 99) бір бөлігін алып жүрді. Екі қабатты тас жол қаланың жағалау бойымен 4 км (солтүстік-оңтүстік бағытта) Аляска жолы мен Эллиотт шығанағының шығысына қарай созылып, СоДодағы Батыс Сиэтл тас жолы мен Беллтаун ауданындағы Батери Стрит туннелі арасындағы қатынасты қамтамасыз етті. Виадук 1949 жылдан 1959 жылға дейін үш кезеңде салынды, ал алғашқы бөлігі 1953 жылдың 4 сәуірінде ашылды. Бұл Сиэтл қаласы арқылы өтетін екі маңызды солтүстік-оңтүстік бағыттың (екіншісі – Interstate 5) кішісі болып есептелді және 2016 жылы күніне 91 000 көлікке дейін қызмет көрсетті. Виадук Аляска жолынан, оңтүстіктегі S. Невада көшесінен басталып, солтүстіктегі Беллтаун ауданындағы Батери Стрит туннеліне дейін, бұрыннан бар теміржол желілерінің бағытымен жүрді. Виадук ұзақ жылдар бойы қала орталығы мен жағалау арасындағы кедергі ретінде қарастырылып, оны ауыстыру туралы ұсыныстар 1960 жылдардан бері айтылып келді. Ғимараттың сейсмикалық тұрақтылығына қатысты мәселелер басқа қалалардағы ұқсас тас жолдардың бірнеше жер сілкінісі салдарынан зақымдануынан кейін туды, оның ішінде виадук сияқты бірдей конструкцияға ие болғандары да бар. 2001 жылғы Нисквали жер сілкінісі кезінде Аляска жолы виадугі аздап зақымдалды, бірақ кейіннен жүргізілген тексерулер оның келесі күшті жер сілкінісі кезінде толығымен құлау қаупі бар екенін көрсетті, сондықтан оны ауыстыру қажет болды. Штат және қала әкімдіктері бірнеше нұсқаны қарастырды, оның ішінде қайта салынған көтерілген конструкция, жер үстіндегі бульвар және "cut-and-cover" туннелі, бірақ соңғы таңдауға келісе алмады. 2009 жылы терең қазылған туннель таңдалды, ал виадуктің оңтүстік бөлігі 2011 жылы бұзылып, орнына алты жолақты, бір қабатты тас жол салынды, ол СоДо өнеркәсіптік аймағы арқылы өтеді. "Берта" атты туннель қазу машинасымен қала ортасындағы туннельді қазу жұмыстары 2013 жылы басталды және екі жылдық кешігуден кейін 2017 жылы аяқталды. Виадук 2019 жылдың 11 қаңтарында толығымен жабылды, ал жаңа туннель үш аптадан кейін, 4 ақпанда ашылды. Виадуктың бұзу жұмыстары бірнеше аптадан кейін басталды және 2019 жылдың соңында аяқталды.

The Alaskan Way Viaduct ("the viaduct" for short) was an elevated freeway in Seattle, Washington, United States, that carried a section of State Route 99 (SR 99). The double decked freeway ran north–south along the city's waterfront for 2.2 mile (4 km), east of Alaskan Way and Elliott Bay, and traveled between the West Seattle Freeway in SoDo and the Battery Street Tunnel in Belltown. The viaduct was built in three phases from 1949 through 1959, with the first section opening on April 4, 1953. It was the smaller of the two major north–south traffic corridors through Seattle (the other being Interstate 5), carrying up to 91,000 vehicles per day in 2016. The viaduct ran above Alaskan Way, a surface street, from S. Nevada Street in the south to the entrance of Belltown's Battery Street Tunnel in the north, following previously existing railroad lines. The viaduct had long been viewed as a barrier between downtown and the city's waterfront, with proposals to replace it as early as the 1960s. Questions of the structure's seismic vulnerability were raised after several earthquakes damaged similar freeways in other cities, including some with the same design as the viaduct. During the 2001 Nisqually earthquake, the Alaskan Way Viaduct suffered minor damage but later inspections found it to be vulnerable to total collapse in the event of another major earthquake, necessitating its replacement. The state and city governments considered several options, including a rebuilt elevated structure, a surface boulevard, and cut and cover tunnel, but could not compromise on a final choice. A deep bored tunnel was selected in 2009 and the southern section of the viaduct was demolished in 2011 and replaced with a six lane, single deck freeway that travels through the SoDo industrial area. Excavation of the downtown bored tunnel by the tunnel boring machine "Bertha" began in 2013 and was completed in 2017 after two years of delays. The viaduct was closed permanently on January 11, 2019, and the new tunnel opened three weeks later on February 4. Demolition of the viaduct began weeks later, and was complete by late 2019.

Маршрут сипаттамасы

Аляска жолы виадугы – Сиэтл қаласының орталығы мен СоДо арқылы, Эллиотт шығанағына қарайтын батыс жағалауында орналасқан екі қабатты тас жол. Екі қабаттың әрқайсысында ені 3 метрге дейін жететін екіден төртке дейін қатарлы жолақтар болды. Солтүстік бағыттағы қозғалыс жоғарғы қабатта, ал оңтүстік бағыттағы қозғалыс төменгі қабатта, тік биіктігі 4 метр (14 фут) болатын. Виадуктың биіктігі 18 метр (60 фут) құрады, 1 метрлік (3 фут) бетон қоршаулары және шамамен 16 метр аралас 400 тірегі болды. SR 99 бұрын СоДодағы Оңтүстік Холгейт көшесіне жақын жердегі жер үсті тас жолынан екі қабатты көтерілген виадукқа ауысты. Бұл First Avenue South Bridge-тен шамамен 5 километр (3 миль) солтүстікке және Харбор аралы маңындағы Батыс Сиэтл тас жолымен тоғысқан жерден тысқары орналасқан. Тас жол Сиэтл портының 46-шы терминалы мен батыстағы Сиэтл жағалау күзет станциясының арасымен, ал шығысында BNSF теміржолының контейнерлік алаңының жанынан өтті. Safeco Field маңында Interstate 90 тас жолына қосылуы жоспарланған, бірақ ешқашан салынбаған «көлеңке пандустардан» өтті. CenturyLink Field жанында SR 99 бастапқы (2011 жылдан кейін) виадуктың соңына және болашақтағы орталық бұрғыланған туннельдің оңтүстік порталына жетті. Виадуктың орталық бөлігіне жету үшін теміржолға параллель қисық пандустар жиынтығы қолданылды. Виадук төрт қатарлы жолдан алты қатарлы жолға дейін кеңейіп, Аляска жолын және Пионер алаңының батыс жағындағы қаланың жағалауын бойлай солтүстік-батысқа бұрылды. Виадуктың астындағы аймақ құрылыс кезеңдері арасында көлік тұрағы ретінде пайдаланылды. Ол Колман доктағы мемлекеттік паром терминалының шығысынан өтіп, қалалық қозғалысқа қызмет ететін пандустар жиынтығына жетті: Колумбия көшесінен оңтүстік бағыттағы қатарларға және Сенека көшесінен солтүстік бағыттағы қатарлардан шығу. Виадуктың жағалау бөлігі көрнекті көріністерімен танымал болды, оларға Эллиотт шығанағы, алыстағы Олимпиада таулары және қаланың көкжиегі кірді. SR 99 Эллиотт және Батыс даңғылдарымен тоғысты, бұл виадуктың соңғы нүктесі және төрт қатарлы Батери-стрит туннелінің бастапқы нүктесін белгіледі. Батыс даңғылымен қиылысу виадуктің оңтүстікке қарайтын жақтауындағы ойықтан тұрды, ол Сиэтл империясы кір жуу ғимаратының тірегін айналып өту үшін жасалған. Аляска жолы виадугы – Сиэтл қаласының ортасымен өтетін екі солтүстік-оңтүстік тас жолының бірі, екіншісі – шығысқа қарай 5-ші мемлекетаралық тас жолы. 2015 жылы WSDOT өлшемі бойынша виадуктағы орташа жылдық тәуліктік қозғалыс Колумбия көшесінен оңтүстікке қарай шамамен 91 000 көлік құралды, ал Колумбия көшесі мен Батыс даңғылы арасында 71 000 көлік құралды құрады. Бұрын, 2011 жылы бұзу жұмыстары басталғанға дейін, виадук тәулігіне орташа есеппен 110 000 көлік құралын тасымалдаған.

The Alaskan Way Viaduct was a double decker freeway that traveled through Downtown Seattle and SoDo along the western waterfront facing Elliott Bay. The two highway decks each carried two to four lanes measuring as narrow as 9 feet (3 m) wide, with northbound traffic on the upper deck and southbound traffic using the lower deck with a vertical clearance of 14 feet (4 m). The viaduct was 60 feet (18 m) tall, had 3 feet (1 m) concrete railings, and was supported by 400 columns spaced approximately every 51 feet (16 m). SR 99 formerly transitioned from a surface freeway to the double decker elevated viaduct near South Holgate Street in SoDo, approximately 3 mile (5 km) north of the First Avenue South Bridge and beyond an interchange with the West Seattle Freeway near Harbor Island. The freeway then ran between the Port of Seattle's Terminal 46 and the Seattle Coast Guard Station to the west and the BNSF Railway container yard to the east. It passed a set of ghost ramps near Safeco Field that were originally planned to accommodate a freeway connection to Interstate 90 that was never built. Near CenturyLink Field, SR 99 reached the terminus of the original (and post 2011) viaduct and the south portal of the future downtown bored tunnel, using a set of diagonal ramps parallel to Railroad Way to reach the central section of the viaduct. The viaduct expanded from four lanes to six lanes and turned northwest as it followed Alaskan Way and the city's waterfront on the west side of Pioneer Square; the area underneath the viaduct was used for street parking between construction periods. It passed east of the state ferry terminal at Colman Dock and reached a set of ramps serving downtown traffic: the Columbia Street onramp to the southbound lanes and the Seneca Street offramp from the northbound lanes. The waterfront section of the viaduct was noted for its scenic views, which include Elliott Bay, the distant Olympic Mountains, and the city's skyline. SR 99 then came to an interchange with Elliott and Western avenues, which marked the north end of the viaduct and the south end of the four lane Battery Street Tunnel. The Western Avenue crossing included a notch in the southbound railing of the viaduct, which was cut out to pass around a column of the Seattle Empire Laundry Building. The Alaskan Way Viaduct was one of two north–south freeways traversing Downtown Seattle, the other being Interstate 5 to the east. Traffic volumes on the viaduct, measured by WSDOT in terms of average annual daily traffic in 2015, averaged approximately 91,000 vehicles south of Columbia Street and 71,000 vehicles between Columbia Street and Western Avenue. The viaduct formerly carried an average daily volume of 110,000 vehicles until the start of demolition in 2011.

Тарих

Аляска жолының виадугы бастапқыда АҚШ-тың 99-шы тас жолының бір бөлігін, Вашингтон штаты мен АҚШ-тың Батыс жағалауындағы негізгі солтүстік-оңтүстік бағытты алып жүру үшін салынған. Бұрынғыда бұл тас жол қаланың орталық көшелері арқылы өткен, бірақ 1920 жылдары көлік қозғалысының артуы Сиэтл қаласын айналып өтуге арналған, кіруі шектеулі жол салу туралы ұсыныстарға әкелді. Онжылдықтың соңында бірнеше қала инженерлері су жағалауындағы Теміржол даңғылы (кейіннен Аляска жолы деп аталды) бойындағы көтерілген жол салуды ұсынды. 1930 жылдардың соңында көтерілген тас жол жоспарларына халық қолдау көрсетті және 1947 жылы 1944 жылғы Федералдық көмек тас жолы заңынан қаражат бөлініп, құрылысқа рұқсат берілді. Виадуктың құрылысы 1950 жылдың ақпанында басталды және 1953-1959 жылдар аралығында кезең-кезеңмен аяқталды. 1953 жылдың 4 сәуірінде Теміржол даңғылынан Эллиотт даңғылына дейінгі орталық бөлігі ашылды. Келесі жылы ол Батери-стрит туннелімен қосылды, ал 1960 жылдары қалаға кіретін және одан шығатын бірнеше пандустар салынды. Университет және Көктем көшелеріне қосымша пандустар жобаға енгізілгенімен, олар ешқашан салынбады. Виадук 2019 жылдың 11 қаңтарында ресми түрде жабылды, көптеген адамдар мен жүргізушілер оны көруге келді, соның салдарынан жабылу мерзімі кешкі сағат 10-ға дейін ұзартылды. Жаңа туннельге алдын ала салынған пандустарды қазуға дайындық ретінде Теміржол даңғылындағы солтүстікке қарайтын пандустың бұзу жұмыстары келесі күні басталды. Бұзу жұмыстары 2019 жылдың ақпан және қараша айлары аралығында кезең-кезеңмен аяқталды, үлкен кедергілерді болдырмау үшін бөлік-бөлікпен жүргізілді. Пайк-Плейс нарығының жанындағы бөлік соңғысы болып тұрды.

Жер сілкінісі

1989 жылғы Лома-Прита жер сілкінісі Калифорния штатының Окленд қаласында ұқсас жобаланған Сайпресс-стрит виадугын қиратты, нәтижесінде 42 адам қаза тапты. 2001 жылғы Нисквали жер сілкінісі виадукті және оны тіреп тұрған Аляска жолының теңіздік қабырғасын зақымдады, соның салдарынан Вашингтон штатының Көлік департаментіне (WSDOT) 14,5 миллион АҚШ долларын шұғыл жөндеуге жұмсау қажет болды. Сарапшылар келесі он жыл ішінде виадуктің жер сілкінісі салдарынан жабылу ықтималдығын 20-ға 1 деп бағалады.

Туннельдерді жоспарлау және салу

2009 жылдың 12 қаңтарында Вашингтон штаты, Кинг округі, Сиэтл қаласы және Сиэтл порты үкіметтері виадукты төрт қатарлы, 2 миль (3 км) ұзындықтағы туннельмен алмастыруға келісімге келгендерін мәлімдеді. Туннельдің оңтүстік кіреберісі SoDo аймағында, CenturyLink Field стадионының жанында, ал солтүстік кіреберісі Battery Street туннелінен солтүстікке қарай, Thomas Street көшесінің маңында орналасатын болады. 2013 жылдың 6 желтоқсанында бұрғылау машинасы 330 метрге жеткен соң болат құбырға соғылып, туннель қазу тоқтатылды. Жүргізілген тергеулер нәтижесінде машинаның 2002 жылы орнатылған құбырға соғылғаны анықталды. Бұл құбыр жобаны жоспарлау кезеңінде жер асты суларын өлшеу үшін пайдаланылған зерттеу ұңғымасының бөлігі болған. 2014 жылдың 28-29 қаңтарында бұрғылау жұмысы қысқа мерзімге қайта жаңғырылды, бірақ машинаның негізгі подшипнігін қорғайтын тығыздағыш жүйесіне және бірнеше кескіш пышақтарға зақым келгендіктен қайта тоқтатылды. Бұл машинаны жөндеу және жартылай ауыстыру үшін кескіш басына қол жеткізу және көтеру үшін жер бетінен 120 фут (37 м) тереңдікте тік шахта қазу қажет болғандықтан екі жылдық кешігуге себеп болды. Алғашында жұмыстардың 2015 жылдың наурызында қайта басталуы күтілді, бірақ туннель қазу жұмыстары 2015 жылдың желтоқсанында ғана жаңғырылды. 23 күннен кейін машинаның алдындағы жерде шұңқыр пайда болғандықтан бұрғылау қайтадан тоқтатылды, бірақ бір айдан кейін қайта жалғасты. 2016 жылдың шілдесінде қалалық референдумда виадук бұзылғаннан кейін, қолданыстағы құрылымның бір бөлігін пайдаланып, жағалау бойында көтерілген саябақ салуға тырысылды. Бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды, Сиэтл тұрғындарының 80 пайызынан астамы бұл бастаманы қолдамады. Осы кезде туннельдің 2019 жылға дейін аяқталмайтыны және 223 миллион долларға қосымша шығынға баруы күтілуде.

Жаңа туннельдің ашылуы

2018 жылдың наурызында жаңа туннельдің құрылысы 2018 жылдың тамызында аяқталуы күтілді, ал ашылуы 2018 жылдың қазанына жоспарланған. Туннельді қазу жұмысындағы кешігулерге байланысты шығындар шамамен 600 миллион долларға жетті. WSDOT, ұзақ дайындық кезеңін қамтамасыз ету және қысқы ауа райынан туындауы мүмкін жұмыс кешігулерінен сақтану үшін туннельдің бастапқы ашылу мерзімін 2019 жылдың басына шегерді. 2019 жылдың 11 қаңтарында Аляска жолының виадугы жаңа туннельді ашуға дайындықпен байланысты тұрақты түрде жабылды, бұл оңтүстік порталдағы бірнеше жер астындағы пандустарды қазу және басқа да жолдарды қайта құруды қажет етті. Жаңа туннель 2019 жылдың 4 ақпанында қозғалысқа ашылды.

Құрып тастау және ауыстыру

Виадукты бұзу 2019 жылдың 15 ақпанында, қатты қарлы дауылға байланысты бірнеше күнге кешігіп басталды. Подрядшылар жоғарғы қабатты және оның тіректерін, содан кейін төменгі қабатты бөлік-бөлікпен бұза бастады. Жұмыс бастапқыда 2019 жылдың маусымына дейін аяқталуға тиіс еді, бірақ туннельдің ашылуының кешігуі салдарынан мерзім қысқартылып, бұзу күтілгеннен ұзаққа созылып, жазғы туристік маусыммен келіспеді. 11 маусымда бұзу жұмыстары 50 пайыздық деңгейге жетті, ал Пионер алаңы және Пайк-плейс нарығы соңғы кезеңдерге қалдырылды. Виадуктың соңғы екі қабатты бөлігі, Кольман доктағы Марион көшесіндегі жаяу өткел көпірі де осыған кірді, 2019 жылдың қыркүйек айының соңында бұзылды. 2019 жылдың қарашасында алынып тасталған виадуктың соңғы бөлігі Пайк-плейс нарығының жанындағы Ұлы Солтүстік туннелінің солтүстік есігінің үстінде орналасқан еді. Бұзу жұмыстары 2019 жылдың 21 қарашасында аяқталды, бұл кезде бетонның бір бөлігі қайта өңделді және болат арматураның бір бөлігі қалпына келтірілді. Бұзудан қалған бетонның бір бөлігі ұнтақталып, Баттери-стрит туннелін толтыруға пайдаланылды. Сиэтл қаласының орталық су жағалауындағы жаңа құрылыстар, оның ішінде саябақ аймағы 2021 жылға дейін аяқталуы жоспарланған. COVID-19 пандемиясы және бетон жұмысшыларының ереуіліне байланысты туындаған кешігулерге байланысты толық жоба 2025 жылға дейін аяқталуға жоспарланған.

Шығу тізімі

Бүкіл маршрут Сиэтл қаласы, Кинг округінде орналасқан. Барлық қиылыстар нөмірсіз болды.