Кіріспе
Израильдің Тель-Авив қаласында орналасқан Haaretz (, бастапқыда Ḥadshot Haaretz – , ) – израильдік күнделікті газет. 1918 жылы құрылған, ол қазіргі Израилда үздіксіз жарық көріп келе жатқан ең көне газет. Газет еврей және ағылшын тілдерінде, Berliner форматында жарық көреді. Ағылшын тіліндегі нұсқасы The New York Times International Edition газетімен бірге жарияланып, сатылады. Оның еврей және ағылшын тілдеріндегі нұсқалары интернетте қолжетімді. Солтүстік Америкада ол апталық газет ретінде шығады, онда жұма күнгі мақалалар аптаның қалған күндерінен алынған материалдармен біріктіріледі. Haaretz – Израильдің басты газеті. Ол ішкі және сыртқы саясаттағы солшыл және либералдық көзқарастарымен белгілі. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Haaretz Израильде таралымы бойынша үшінші орында тұр. Оны халықаралық сарапшылар, әсіресе ағылшын тіліндегі нұсқасын көптеп оқиды және халықаралық баспасөзde талқылайды. Зерттеу кітапханалары орталығының мәлімдемесіне сәйкес, Израильдің күнделікті газеттерінің арасында «Haaretz жаңалықтарды жабуы мен сараптамасы үшін ең беделді және ықпалды газет саналады».
Haaretz ( , originally Ḥadshot Haaretz – , ) is an Israeli newspaper. It was founded in 1918, making it the longest running newspaper currently in print in Israel. It is published in both Hebrew and English in the Berliner format. The English edition is published and sold together with The New York Times International Edition. Its Hebrew and English editions are available on the internet. In North America, it is published as a weekly newspaper, combining articles from the Friday edition with a roundup from the rest of the week. Haaretz is Israel's newspaper of record. It is known for its left wing and liberal stances on domestic and foreign issues. as of 2022, Haaretz has the third largest circulation in Israel. It is widely read by international observers, especially in its English edition, and discussed in the international press. According to the Center for Research Libraries, among Israel's daily newspapers, "Haaretz is considered the most influential and respected for both its news coverage and its commentary."
Тарих және меншік құқығы
"Хаарец" газеті алғаш рет 1918 жылы Палестинадағы британдық әскери үкіметінің қолдауымен жарық көрді. 1919 жылы оны негізінен Ресейден келген социалистік көзқарастағы сионистер тобы иелігіне алды. Газетті 1919 жылдың 18 маусымында филантроп Исаак Лейб Голдбергті қоса алған, кәсіпкерлер тобы құрды, алғашқыда "Хадашот Хаарец" ("Ел жаңалықтары") деп аталды. Кейіннен атауы "Хаарец" деп қысқартылды. Газеттің әдеби бөлімі сол кездегі көрнекті еврей жазушыларын қызықтырды. Газет алғашқыда Иерусалимде жарық көрді. 1919 жылдан 1922 жылға дейін газеттің бас редакторлары ауысып отырды, олардың ішінде Лейб Яффе де болды. Бюджет тапшылығына байланысты газет қысқа мерзімге жабылып, 1923 жылдың басында Тель-Авивте қайта ашылды. Оны 15 жыл бойы басқарған Моше Гликсон редакторлық қызметін атқарды. 1920-1930 жылдары "Хаарецтің" либералдық көзқарасы шамалы дәрежеде "А" жалпы сионистік фракциямен байланысты болды, ол кейіннен Прогрессивтік партияның құрылуына көмектесті. Бірақ газет партиялық емес және кез келген нақты партиялық бағытты жақтаудан сақтанды. Ол Йишувтың (Еврей қауымы) күнделікті газеттерінің ең жетілгені саналды. Шокен отбасы 2006 жылдың тамызына дейін "Haaretz Group" компаниясының жалғыз иесі болды, содан кейін олардың 25% үлесін неміс баспагері М. Дюмонт Шаубергке сатты. Келісім Германиядағы Израильдің бұрынғы елшісі Ави Примордың көмегімен жасалды. Бұл келісім Израильде әлеуметтік резонанс тудырды, себебі М. Дюмонт Шаубергтің әкесі Курт Невен Дюмонт нацистік партияның мүшесі болған және оның баспасы нацистік идеологияны насихаттаған. 2011 жылдың 12 маусымында ресейлік-израильдік бизнесмен Леонид Невзлиннің "Haaretz Group" компаниясының 20% үлесін сатып алғаны хабарланды, ол отбасынан 15% және М. Дюмонт Шаубергтен 5% үлесті сатып алды. 2019 жылдың желтоқсан айында Шокен отбасының мүшелері М. Дюмонт Шаубергке тиесілі "Haaretz" акцияларының барлығын сатып алды.
Менеджмент
Газеттің редакциялық саясатын 1939 жылдан 1990 жылға дейін бас редактор болған Гершом Шокен қалыптастырды. Шокеннен кейін бас редакторлық қызметке Ханок Мармари келді. 2004 жылы Дэвид Ландау Мармариді алмастырды, ал 2008 жылы оның орнын Дов Альфон басты.
Редакциялық саясат және көзқарастар
Haaretz өзін "ішкі және халықаралық мәселелерде кең көлемді либералды көзқарасқа" ие деп сипаттайды және "қауіпсіздік, азаматтық құқықтар және экономикада либералды, Жоғарғы сотты қолдайтын, Нетаньяху үкіметін қатты сынға алатын" деп қорытындылайды. Басқалары оны либералды, орталық-сол, солшыл және елдегі жалғыз маңызды солшыл газет деп сипаттайды. Газет Израильдің Палестина аумақтарындағы бақылауын сақтауға қарсы және бейбітшілік бастамаларын тұрақты түрде қолдайды. Haaretz редакциясының бағыты Израиль қоғамының әлсіз топтарын, мысалы, секс-жұмыскерлерді, шетелдік жұмысшыларды, Израиль арабтарын, Эфиопиядан келген иммигранттарды және Ресейден келген иммигранттарды қолдайды. Дэвид Ремник "The New Yorker" журналында Haaretz туралы "Израильдегі ең либералды газет" деп жазды, оның идеологиясы солшыл және мінезі "тұрақты түрде оппозициялық". Ира Шарканскийдің сөзіне сәйкес, Haaretz газетінің пікірлер беттері әртүрлі көзқарастарға ашық. "The Jewish Daily Forward" американдық газетінің редакторы Дж. Дж. Голдберг Haaretz газетін "Израильдегі қоныстарға қарсы ең қатал газет" деп сипаттайды. "The Nation" басылымының Стивен Глейн Haaretz газетін "Израильдің либералды нұры" деп атады, оның редакциялық мақалалары оккупацияға, араб азаматтарына жасалған кемсітушілікке және Екінші Ливан соғысына әкелген ойлау жолына қарсылық білдіреді. 2016 жылы "The Atlantic" газетінің бас редакторы Джеффри Голдберг: "Маған Haaretz газетіндегі көптеген адамдар және олардың көптеген ұстанымдары ұнайды, бірақ карикатуралық антиизраильдік және антисемитизм көңілге жақпайды".
Айналым
2022 жылы TGI сауалнамасы көрсеткендей, «Хаарец» газеті Израильдегі оқырмандар саны бойынша үшінші орында тұр, оның қамту деңгейі 4,7% құрайды, бұл «Исраил хайом» газетінің 31% және «Едиот Ахронот» газетінің 23,9% көрсеткіштерінен төмен. Жаңалықтардан өзге, «Хаарец» газеті әлеуметтік және экологиялық мәселелерге арналған мақалалар, кітаптар туралы рецензиялар, жеңілген журналистикалық материалдар мен саяси сараптамалар жариялайды. 2008 жылы газеттің өзі 65 мың төленген оқырманға, күніне 72 мың дана, ал демалыс күндері 100 мың дана таралыммен сатылғанын хабарлады.
Оқырман қауымы мен қабылдануы
Израильде таралымы салыстырмалы түрде төмен болғанына қарамастан, "Хаарец" көп жылдар бойы Израильдің ең ықпалды күнделікті газеті ретінде сипатталып келеді. 2006 жылы Израиль ауруханаларындағы кәсіби және этикалық стандарттарға қатысты жанжал ашыққа шықты. Оның оқырмандарының арасында Израильдің зиялы қауымы мен саяси және экономикалық элита өкілдері бар. 1999 жылы жүргізілген сауалнамалар "Хаарец" газетінің оқырмандарының білім деңгейі, табысы және байлығы орташа көрсеткіштен жоғары екенін, ал көпшілігінің ашкенази яһудилері екенін көрсетті. Кейбір бағалаулар бойынша, "Хаарец" Израильде АҚШ-тағы "The New York Times" газеті сияқты, ресми тіркелген газет рөлін атқарады. 2007 жылы "Хаарецтің" бұрынғы АҚШ тілшісі Шмуэль Роснер "The Nation" журналына: "Оны оқитындар көбінесе жақсы білімді және сауатты, бірақ елдің қалған бөлігі оның бар екенін білмейді" деген пікір білдірді. Израильді қолдау комитеті "CAMERA" (Committee for Accuracy in Middle East Reporting in America) атқарушы директоры Андреа Левин "Хаарец" газеті "ақиқатқа нұқсан келтіріп" жатыр, кейде оларды түзетілмей, маңызды фактілерде қателіктер жіберіп жатыр деп мәлімдеді. "The Jerusalem Post" газетінің хабарлауынша, "Хаарецтің" бас редакторы Дэвид Ландау 2007 жылы Мәскеуде өткен Limmud конференциясында, өзінің қызметкерлеріне премьер-министр Ариэль Шаронға қарсы қылмыстық тергеулер туралы хабарламауды тапсырғанын, бұл Шаронның 2004-2005 жылдарғы Газадан шығу жоспарын ілгерілету мақсатында жасалғанын айтты. 2017 жылдың сәуір айында "Хаарец" газеті Израильдің діни оңшылдары "Хезболладан" да нашар деген мақала жариялады. Осыған байланысты премьер-министр Беньямин Нетаньяху, президент Реувен Ривлин, басқа да министрлер мен депутаттар, сондай-ақ оппозиция жетекшісі Исаак Герцог сынға алды.
Интернет-басылымдар
Haaretz еврей және ағылшын тілдерінде веб-сайттарды іске асырады. Екі сайт та соңғы жаңалықтарды, Израиль, Палестина аумақтары және басқа да елдерден келген жаңалықтар жасаушылармен тікелей сұрақ-жауап сессияларын, сондай-ақ түрлі саяси ұстанымдар мен пікірлерді қамтитын блогтарды ұсынады. Бұл екі сайтты Haaretz тобының цифрлық медиа жетекшісі Лиор Коднер бақылайды. Жеке алғанда, Саймон Спунгин – Haaretz.com (ағылшын тіліндегі) редакторы, ал Ави Шарф – Haaretz.co.il (иврит тіліндегі) редакторы.