Кіріспе

Кітапхана
Миннеаполистегі қазіргі кітапхана жүйесі

Миннеаполис қалалық кітапханасы (MPL) – АҚШ-тың Миннесота штаты, Миннеаполис қаласының тұрғындарына қызмет көрсеткен кітапхана жүйесі. Ол 1885 жылы Миннеаполис қалалық жарғысына түзету енгізу арқылы Миннеаполис кітапханалық кеңесі құрылғанда пайда болды. Ағаш өнеркәсібінің бай саудагері және меценаты Т. Б. Уокер, сондай-ақ Томас Лоури сияқты қала басшылары алғашқы кітапхана кеңесінің мүшелері болды. 2008 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты кітапхана Хеннепин округі кітапхана жүйесімен біріктірілді. Біріктірілген кезде кітапханаға Миннеаполис қаласының орталық бөлігіндегі Орталық кітапхана және он төрт филиал кірді. Кітапхана қорының жалпы саны шамамен 3,1 миллион дананы құрады, оның 2,2 миллионы Орталық кітапханада сақталды.

Орталық кітапхана

Миннеаполис қалалық кітапханасының алдында Миннеаполис Афинеумы деп аталатын жеке кітапхана болған. Оны 1859 жылы Миннеаполис кәсіпкерлері абоненттік кітапхана ретінде ұйымдастырды, ал акциялары жергілікті қор биржасында саудаланды. Т. Б. Уокер Миннеаполиске көшіп келген соң, Афинеум акцияларын сатып алып, мүшеліктерін сыйлады, соның арқасында қала үшін тегін қалалық кітапхана идеясын қолдады. Басқа акционерлер наразылық білдірді, бірақ бұл тәсіл нәтиже берді және жақын арада қала бір мыңдық мүлік салығы есебінен халыққа тегін кітапхана ашты. 1885 жылы Миннеаполис қалалық кітапханасы құрылғанда, Афинеум оның серіктесі болды және қазірге дейін кітапханамен ортақ кеңістікті бөлісетін коммерциялық емес ұйым ретінде жұмыс істейді. Ол 2006 жылғы 20 мамырда көпшілікке ашылды. Бір шаршы футының құны 250 доллар болатын кітапхана энергияны үнемдеуге бағытталған көптеген шараларды қамтиды, соның ішінде төбедегі бақ пен жеткілікті жарық. Ғимарат салынып жатқан кезде көптеген қызметтер уақытша Орталық кітапхана Маркетте, Маркет Плазадағы (бұрынғы Миннеаполис Федералды резерв банкі) екі қабатта ұсынылды. Ескі кітапхана бұзылып, қайта тұрғызылғанда уақытша орынмен қамтамасыз етуге кеткен шығын 10 миллион доллардан асты. 2002 жылы ескі орталық кітапхана жабылып, бұзылғанға дейін Миннеаполис планетарийы осында орналасқан, онда проектор машинасы ғарыш дәуірінен де ескі болған (алғаш рет 1954 жылы жеткізіліп орнатылған, Спутник I ұшырылуынан үш жыл бұрын). 2005 жылы Миннесота заң шығарушы органы жаңа планетарийді қаржыландырды, ол бастапқыда жаңа Орталық кітапхана ғимаратының төбесінде орналастыру жоспарланған. Алайда, қазір планетарийді Миннесота университетінің Сент-Пол қалашағындағы жаңа Белл табиғи тарих мұражайының құрамына енгізу жоспарлануда.

Тарихи ғимараттар

[[Файл:Миннеаполис қоғамдық кітапханасы 190n. jpg|thumb|XX ғасырдың басында салынған алғашқы Миннеаполис орталық кітапханасының құны 324 894 долларға бағаланған.

Каталогтастыру

Minneapolis Public Library мемлекеттік кітапхана үшін ерекше жағдай, ол Конгресс кітапханасының жіктеу жүйесін қолданды. 1969 жылға дейін Дьюи ондық жүйесі қолданылды, бірақ шамамен 1890 жылы кітапхана Миннеаполис кітапханашысы Герберт Путнам жасаған, қысқа ғана уақыт қолданылған Путнам жіктеу жүйесіне көшкен. Кейін ол Конгресс кітапханасының кітапханашысы болып, өзінің Путнам жүйесін қазіргі Конгресс кітапханасының жіктеу жүйесіне өңдеді.

2000 жылғы референдум

2000 жылы Миннеаполис сайлаушылары 140 миллион долларлық пакетті жаңа 110 миллион долларлық Орталық кітапхана ғимаратын қаржыландыруға, ал 30 миллион долларын қауымдастық кітапханаларды жақсартуға жұмсады. Бұл жоба сайлаушылар референдумды мақұлдауы күтіліп отырып жасалды. Аталған жобаны қауымдастық кітапханалардың басшысы Эми Райан кеңеске ұсынды. Референдум мақұлдағаннан кейін Кітапханалар кеңесі осы жоспарға жүгінді, онда әрбір 14 қауымдастық кітапхананың сипаттамасы, соның ішінде оқырмандар сауалнамаларының негізгі нәтижелері қамтылған еді.

Адамсон мен Миннеаполис қоғамдық кітапханасы

Адамсон мен Миннеаполис қалалық кітапханасы арасындағы сот ісі – 2003 жылғы 23 наурызда ондаған кітапхана қызметкерлері кітапхана басшылығына қарсы шағымданып, кітапхана оқырмандарының кітапхана компьютерлерін порнографиялық контентке қол жеткізу үшін шексіз пайдалануына байланысты, көп жылдар бойы сексуалдық қысымды болдырмау бойынша міндеттемелерін орындамағанын мәлімдеді. Бұл іс 2001 жылғы 23 мамырдағы EEOC (Тең жұмыс мүмкіндіктері жөніндегі комиссия) шешімінен кейін туындады, онда «жауапкер тарап шағымданушы тарапты сексуалдық тұрғыдан жағымсыз жұмыс ортасына ұшыратты. Бұл 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауына қайшы келеді» делінген. Кітапхана шағымданушыларға 435 000 доллар төлеуге және болашақта мұндай жағдайлардың алдын алу үшін түзету шараларын қабылдауға келіскен соң, іс келісіммен аяқталды.

Қаржылық дағдарыс және бірігу

Қалалық қаржыландыруға және кейбір жеке қолдауға қарамастан, кітапхана сыртқы көздерден, соның ішінде федералды үкіметтен және Миннесота штатынан жергілікті үкімет көмегінен (LGA) қаржыландырудың азаюынан зардап шекті. 2000 жылдардағы рецессия кезінде, Dot com көпіршігінен кейін, жұмыс уақыты күрт қысқартылды және жаңа кітаптар сатып алуға арналған қаражат күрт азайды. Миннесота кітапхана билетінің иелері штаттағы басқа жүйелерден кітап алуға мүмкіндігі болғандықтан, MPL Hennepin County Library (HCL) ұсынған қызметтерді дубликаттады, оны MPL оқырмандары да пайдаланды. Бұл әсіресе дүйсенбі күндері айқын байқалды, себебі Миннеаполис кітапханалары жабық болатын. 2007 жылы Миннеаполис кітапханасы кеңесі округтік жүйемен бірігуге келісті. Миннеаполис кітапханасы кеңесі мен Миннеаполис қалалық кеңесі 2007 жылдың наурыз айында бірігуді мақұлдады, Хеннепин округі кеңесі 2007 жылдың сәуір айында мақұлдады, ал Миннесота штатының заң шығарушы органы 2007 жылдың 19 мамырында 2008 жылы жүйелерді біріктіретін заң жобасын бекітті. Біріктірілген жүйе – 41 бөлімшеден тұратын Хеннепин округі кітапханасы. 2008 жылдың 1 қаңтарында кітапхана Хеннепин округі кітапханасының құрамына енді. Миннеаполис қалалық кітапханасының қамқоршылар кеңесінің соңғы отырысы 2007 жылдың 19 желтоқсанында өтті.