Кіріспе

Енох Пратт тегін кітапханасы – Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы тегін қоғамдық кітапхана жүйесі. Оның Орталық кітапханасы 400-ші Кафедральді көшесінде (оңтүстікке қарай) орналасқан және Батыс Франклин көшесімен (АҚШ 40 батыс бағытындағы) және Кафедральді көшесімен шектелген қалалық блоктың солтүстік-шығыс үштен үш бөлігін алып жатыр. Оңтүстік жағынан Батыс Малберри көшесі (АҚШ 40 шығыс бағытындағы) және батыс жағынан Парк авенюсі (солтүстікке қарай)мен шектеседі. Тарихи Кафедральді төбесінде, қала орталығының солтүстігінде орналасқан кітапхана сонымен қатар Маунт Вернон-Бельведер-Маунт Роял ауданының және мәдени-тарихи аймақтың құрамында. Кафедральді көшедегі Бас кітапхана – бүкіл Енох Пратт тегін кітапхана жүйесінің флагманы, оған жиырма бір филиал кіреді. 1971 жылы Мэриленд штатының Бас Ассамблеясы оны «Мэриленд штатының кітапханалық ресурстар орталығы» деп атады. 1993 жылдан 2016 жылдың 11 тамызына дейін доктор Карла Хейден (бұрын Чикаго мемлекеттік кітапханасының қызметкері) Балтимордағы Енох Пратт тегін кітапханасының бас директоры болды, ал кейін Вашингтондағы Конгресс кітапханашысы болып тағайындалды. 2015 жылдың 27 сәуірінде Фредди Грейдің қайтысынан кейін болған наразылықтар мен азаматтық келеңсіздерден кейін Хейден және Пенсильвания даңғылындағы филиал қызметкерлері филиалды ашық ұстағаны үшін мақтауға ие болды. Кітапхананың орналасқан жері, Пенсильвания және Батыс Солтүстік даңғылдарының қиылысында, солтүстік-батыс орталықтағы Сэндтаун Винчестер қауымдастығында, ел және халықаралық деңгейде назар аудартып, наразылықтардың орталығына айналды, бұл қауым мүшелеріне қиын уақытта қауіпсіз орын болды. 2016 жылдың 11 тамызында Хейденнің кетіп, жоғарылауынан кейін кітапхана директорының міндетін атқарушы Гордон Краббе болды, ол 1989 жылдан бері кітапхананың бас операциялық директоры болып жұмыс істеді. 2017 жылдың шілдесінде Хайди Дэниел қоғамдық кітапхана жүйесінің жаңа президенті және бас директоры болып тағайындалды. Дэниелдің басшылығымен Пратт Шығыс жағалаудағы алғашқы тегін кітапхана жүйелерінің біріне айналды. 2017 жылы Енох Пратт тегін кітапханасы Reader's Digest және Good Morning America басылымдарының «Американың ең жақсы орындары» тізіміне енді. Дэниел кітапхананың әлеуметтік әсерін күшейту бағдарламаларын кеңейтуге көмектесті, оның ішінде Кітапханадағы әлеуметтік жұмыскер, Кітапханадағы денсаулық сақтау, Теңдес навигаторлары және Тұрғын үй навигаторлары бар. Дэниел қалалық кітапханалар кеңесінің басқармасында мүше болып табылады. 2022 жылдың маусым айында Пратт кітапханасы жүйесіндегі қызметкерлер AFSCME Кеңесі 67-мен бірігіп, «Пратт жұмысшылары біріккені» атты кәсіподақ құруға дауыс берді, ол жүйе бойынша 300-ден астам қызметкерді білдіреді және жалақыны жақсарту, әлеуметтік жәрдемақыны ұлғайту, мансаптық өсуге мүмкіндік беру және қызметкерлердің жұмыс ортасына қатысуын арттыруды талап етеді.

Бастапқы (18862015)

Саудагер және қаржыгер Енох Пратт 1882 жылғы 21 қаңтарда Балтимор қалалық кеңесіне жолдаған хатында Балтимор қаласының (және оның айналасындағы аймақтардың) барлық азаматтарына ашық бірнеше аудандық филиалдары бар тегін қоғамдық кітапхананы салуға және оған қаржы жұмсауға ұсыныс жасады. Жергілікті газеттерде кеңінен жарияланған пікірталастар мен талқылаулардан кейін, сол жылдың соңында қала әкімі мен кеңес сыйлықты және оның талаптарын қабылдады, ал азаматтар 1882 жылғы қазан айында өткен сайлау кезінде референдум арқылы оны бекітті. Пратттың үлесі – орталық кітапхана үшін жер мен ғимаратқа 250 000 доллар, төрт филиалдық кітапхана үшін жер мен ғимаратқа 50 000 доллар және кітапхана жүйесін басқару шығындарын қаржыландыруға жұмсалатын, жылдық шамамен 50 000 доллар табыс әкелетін деп есептелген, 833 333 доллар ақшалай қаражаттан тұрды. Орталық кітапхананың құрылысы 1882 жылы басталды және ол 1886 жылғы 5 қаңтарда есігін ашты. Кейін Пратт тағы екі филиалдың құрылысына қаржы бөлді, біреуі 1888 жылы, екіншісі 1896 жылы ашылды. 1899 жылы Балтиморлық өнеркәсіпші Роберт Пул Балтимор қаласына Хэмпден ауданында орналасқан жетінші филиалды салып сыйға берді. 1905 жылы болат өндіруші және меценат Эндрю Карнеги тағы жиырма филиалды салу үшін 500 000 доллар қаржы бөлді. Филиалдардың жабылуы, орын ауыстыруы және кеңістікті қайта бөлу нәтижесінде Пратт жүйесінде қазіргі таңда жиырма екі филиал жұмыс істеп тұр. Чарльз Л. Карсон жобалаған «Ескі Орталық» 47 жылдан кейін оның ізбасарымен бірге, Кафедральді көшесінің бұрышындағы Батыс Малбери көшесіне қарайтын жердің бір бөлігін алып жатты. Ғимараттың әсем неоромандық сәулеті өмір сүруінің соңғы жылдарында журналистердің сынауына ұшырады: «The Baltimore Sun» газетінің тілшісі, Calhoun және Hollins көшелеріндегі филиалдың белсенді және жемісті пайдаланушысы болған H. L. Mencken оны «өте жаман, оны қарапайым дарға асушы құлату керек» деп бағалады.

Ағымдағы

1920-ші жылдардың соңында Ескі орталық кітапхананың үнемі кеңейіп келе жатқан қорына сыймай қалды, тіпті артқы жағына қосымша ғимарат салынғанмен де. 1927 жылдың 3 мамырында Балтимор қаласының сайлаушылары 3 миллион долларлық несиені шамамен 3:1 үлеспен мақұлдады. Орталық Пратт кітапханасының қызметкерлері, қызметтері және 400 000 томдық кітап қоры 1931–1933 жылдары екі жылға Батыс Редвуд көшесі мен Хопкинс алаңындағы ескі Роуз Хемпстон ғимаратына уақытша көшірілді (қазіргі Роял Фармс Арена орны). Осы уақытша орналасқан жерде Орталық Пратт бөлімдерді қайта ұйымдастырып, болашақ құрылымын жоспарлай алды, сондай-ақ жақын арада танымал болатын «бөлімдік дүкендер терезелері» көрмелерін сынап көрді. Ғимарат 1933 жылдың қаңтарында аяқталды және 3 ақпанда көпшілікке ашылды. 1886 жылдың 5 қаңтарында «Энох Пратттың ақымақтығы» ашылғаннан бері қызмет бір күн де тоқтап қалған емес. 2016 жылдың көктемінде тарихи Орталық кітапхананың 115 миллион долларлық қайта жаңарту жұмыстары басталды. Ғимарат жұртшылыққа ашық күйінде қалды. 11 ақпан мен 19 ақпан аралығында Орталық кітапхана бөлімдерді жаңадан жөнделген жоғарғы қабаттарға көшіру және төменгі деңгейлерді жөндеуді бастау үшін жабылды. Қайта жаңарту жұмысы 2019 жылдың күзінде аяқталды. Салтанатты ашылуға 9 000 адам келді. 2020 жылы Орталық кітапханада сенатор Барбара А. Микульскинің естелік бөлмесі ашылды, онда оның естелік заттары мен Президенттік босқындық медалі қойылған.

Мэриленд департаменті

2004 жылғы қосымшаның екінші қабатында орналасқан Мэриленд департаменті кітапхананың ең бағалы жинақтарының көп бөлігін қамтиды. Оларға 275 000 данаға жуық жинақталған құжаттар (көбінесе газет мақалалары), 2100 карта, 6000 эфемера және 24 000 фотосурет кіреді, барлығы Мэриленд штаты мен оның тарихына қатысты. Мэриленд департаментінде Мэрилендке қатысты кітаптарға толы бөлме бар, оның ішінде Балтимор қаласына ерекше назар берілген. Мэриленд департаментіндегі көптеген материалдар кітапханадан тысқары қолданысқа берілмейді, бірақ оларды зерттеуге барлық оқырмандарға рұқсат етіледі.

Статистика

2023 жылы "Пратт кітапханасы" 12 жылдық ең жоғары көрсеткішке қол жеткізді. Сол жылы 7 жыл ішіндегі ең көп жаңа кітапхана билеттері салынды, сонымен қатар белсенді билет иеленушілердің саны да күрт өсті. Жазғы оқу бағдарламасы "Жазғы демалыс Балтимор" қала бойынша 21 000-нан астам қатысушымен рекордтық деңгейге жетті.