Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Франклин қаласы – АҚШ-тың Массачусетс штатының Норфолк округінде орналасқан қала. Франклин – қала үкімі нысанына өтініш беріп, оны алған, бірақ ресми атауларында "The town of" деген сөздерді сақтап қалғысы келетін Массачусетс штатының он үш муниципалитетінің бірі. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың халқы 36 745 адамды құрайды, бұл 2015 жылдан бері 15,38% өсімді көрсетеді. Бұл жерде елдегі алғашқы қоғамдық кітапхана – Франклин қалалық кітапханасы орналасқан, алғашқы кітаптарын 1790 жылы Бенджамин Франклин сыйға берген. Сонымен қатар, Бостон архиепископтығының ең ірі католик приходтарының бірі – 15 000-ға жуық мүшесі бар Сент-Мария католик шіркеуі де осы қалада орналасқан.
The Town of Franklin is a city in Norfolk County, Massachusetts, United States. Franklin is one of thirteen Massachusetts municipalities that have applied for, and been granted, city forms of government but wish to retain "The town of" in their official names. As of 2022, the city's population was 36,745, with a growth rate of 15.38% since 2015. It is home to the country's first public library, the Franklin Public Library with its first books donated by Benjamin Franklin in 1790. It also contains the largest Catholic parish in the Boston Archdiocese, St. Mary's Catholic church, with some 15,000 members.
Тарих
Франклинді алғаш рет 1660 жылы еуропалықтар қоныстандырды және Америка революциясы кезінде ресми түрде тіркелді. Қала Врентэм қаласының батыс бөлігінен құрылды және ол 1778 жылдың 2 наурызында ресми түрде құрылды; бастапқыда оның атауы Эксетер болуы тиіс еді. Алайда, қала тұрғындары оны мемлекет қайраткері Бенджамин Франклиннің құрметіне Франклин деп атады, ол АҚШ-тағы осы атпен аталатын алғашқы муниципалитет болды. Бенджамин Франклин қаладағы шіркеудің мұнарасы үшін қоңырау сыйға тартады деп үміттенген, бірақ ол орнына 116 кітапты, соның ішінде «Түн ойлары», Джеймс Жейнуэйдің «Көрінбейтін шындықтар» және Джон Локк еңбектерін сыйлады. 1790 жылдың 20 қарашасында бұл кітаптар Франклин тұрғындарына кітапхана арқылы тегін берілетіні шешілді, ол сол кезден бері Франклин қалалық кітапханасы ретінде жұмыс істеп келеді, бұл елдегі ең көне үздіксіз жұмыс істеп тұрған қалалық кітапхана. Рей мемориалдық кітапхана ғимараты 1904 жылы ашылды. 1990 жылы кітапхананың екі жүз жылдық мерейтойында оның қызметкерлері Американың алғашқы қалалық кітапханасы мен кітап жинағын еске алу үшін «Американың алғашқы Франклин штатындағы қалалық кітапхананың тарихы, 1790 ~ 1990» атты буклет жариялады. Қала сонымен қатар Американың мемлекеттік білім берудің әкесі Хорас Маннның туған жері болып табылады. Қалада сонымен қатар елдегі ең көне үздіксіз жұмыс істеп тұрған бір бөлмелі мектеп үйі болуы мүмкін (Кройдон, Нью-Гэмпширдегі мектеп 1780 жылдан бастап жұмыс істеген, бірақ оның шынымен «бір бөлмелі» екендігі туралы пікірталас бар). Қызыл кірпіш мектеп 1792 жылы ашылды, оның ғимараты 1833 жылы салынды және 2008 жылға дейін жұмыс істеді. Франклиннің орталық бөлігінде орналасқан және Мэтью Салливан салған Киелі Мария католик шіркеуі Бостон архиепископтығының ең ірі католик шіркеуі болып табылады, онда шамамен 15 000 мүшесі бар.
Franklin was first settled by Europeans in 1660 and officially incorporated during the American Revolution. The town was formed from the western part of the town of Wrentham, and it was officially incorporated on March 2, 1778; its designated name at incorporation was to be Exeter. However, the town's citizens opted to call it Franklin, in honor of the statesman Benjamin Franklin, the first municipality in the U. S. to be so named. It was hoped that Benjamin Franklin would donate a bell for a church steeple in the town, but he donated 116 books instead, including Night Thoughts, James Janeway's Invisible Realities, and the works of John Locke. On November 20, 1790, it was decided that the volumes would be lent to the residents of Franklin for free via its library, which has been in operation since then as the Franklin Public Library making this the oldest running public library in the nation. The Ray Memorial Library building was dedicated in 1904. In 1990, on the library's bicentennial, its staff published a booklet, "A History of America's First Public Library at Franklin Massachusetts, 1790 ~ 1990" to commemorate America's first public library and book collection. The town is also home to the birthplace of America's father of public education, Horace Mann. The town is also home to what may have been the nation's oldest continuously operational one room school house (Croydon, New Hampshire's school dates to 1780, but there is debate as to whether it is truly "one room"). The Red Brick School was started in 1792, its building constructed in 1833, and was operational until 2008. St. Mary's Catholic Church, located in central Franklin and built by Matthew Sullivan, is the largest Catholic parish in the Boston Archdiocese with some 15,000 members.
География
Франклин (42.0891, –71.4069) координаталарында орналасқан. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 27,0 шаршы миль (70 км2), оның ішінде 26,7 шаршы миль (69 км2) құрлық және 0,3 шаршы миль (1 км2) су. Франклин қаласының көп бөлігі Чарльз өзенінің су жиналатын алабында жатыр. Басты арналарға Mine, Shepard's, Miller, Uncas, Dix және Miscoe Brooks кіреді. Mine Brook бойындағы батпақтық жердің көп бөлігі АҚШ Армиясының Инженерлер корпусының Табиғи аңғарларды сақтау жобасы арқылы тұрақты түрде қорғалған. Франклиннің оңтүстік-батыс бөлігі Блэкстоун өзенінің су жиналатын алабының құрамына кіреді. Қалада Франклин суқоймасы деп аталатын бірнеше көлдер тізбегі бар, ол халыққа ауыз су беру үшін пайдаланылмайды. Қазір бұл көлдер қорғалатын ашық кеңістік ретінде сақталған. Эрнест Делькарте (1911–2000) Франклин қаласына консервациялық аймаққа айналатын жерді мұра етіп қалдырды. Дель Карте отбасы жерді Франклинге беруге көмектесті, ал қала бұл жерді ашық кеңістік ретінде сақтауға міндеттеме берді. Жерді беру кезінде шамамен 3 миллион долларға бағаланған демалыс және консервациялық аймақ 2014 жылы бірнеше миллион долларлық жаңартудан өтті. Маңызды мемлекеттік ормандар мен саябақтарға Франклин штаты мен Франклин қалалық ормандары кіреді.
Franklin is located at (42.0891, –71.4069). According to the U. S. Census Bureau, the town has a total area of 27.0 square miles (70 km2), of which 26.7 square miles (69 km2) is land and 0.3 square miles (1 km2) is water. Much of the Town of Franklin lies within the Charles River watershed. Principal streams include Mine, Shepard's, Miller, Uncas, Dix and Miscoe Brooks. Much of the marshland along Mine Brook has been permanently protected by the Natural Valley Storage Project of the U. S. Army Corps of Engineers. The extreme southwestern corner of Franklin is part of the Blackstone River watershed. The town has an impounded series of lakes known as the Franklin Reservoir, which is not used as a public drinking water supply. The lakes are now protected open space. Ernest DelCarte (1911–2000) bequeathed the land that would become the conservation area to the Town of Franklin. The DelCarte family assisted in the transfer to Franklin in return for the town's commitment to preserve the land as open space. Worth an estimated $3 million at the time of the transfer of title, the Recreation and Conservation Area received a multi million dollar upgrade in 2014. Significant public forests and parks include the Franklin State and the Franklin Town Forests.
Демография
2010 жылғы халық санауы бойынша қалада 31 852 адам, 10 866 шаңырақ және 7 877 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 10 327 тұрғын үй құрады, орташа тығыздық – 92,8%. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 92,8% – ақ нәсілді, 3,83% – азиялық немесе Тынық мұхиты аралдарынан, 2,0% – испан немесе латиноамерикандықтар, 1,4% – қара немесе афроамерикандықтар, 0,15% – американдық индейлер, 0,29% – басқа нәсілдер, ал 1,4% – екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. 10 866 шаңырақтың 44,6%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 66,4%-ында бірге тұратын жұбайлар, 22,4%-ы отбасы емес, ал 8,5%-ында күйеуі жоқ әйелдер тұрады. Барлық шаңырақтың 18,3%-ы жеке адамдардан тұрады, ал 6,7%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,80, ал отбасының орташа мүше саны 3,29. Халықтың 28,5%-ы 18 жасқа дейінгілер, 6,5%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 35,1%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 19,9%-ы 45-64 жас аралығындағылар, ал 9,4%-ы 65 жастан асқандарды құрайды. Орташа жас 35 жас. Әр 100 әйелге 96,1 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 93,4 еркек келеді. Қаладағы шаңырақтың орташа табысы 92 066 доллар, ал отбасының орташа табысы 81 826 долларды құрайды (2008 жылғы есеп бойынша бұл көрсеткіштер тиісінше 89 659 және 101 900 долларға жеткен). Ерлердің орташа табысы 58 888 доллар, ал әйелдердің 36 557 долларды құрайды; қаладағы жан басына шаққандағы орташа табыс 27 849 доллар. Халықтың 2,2%-ы мен 3,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 2,8%-ы және 65 жастан асқандардың 5,2%-ы. Франклин тұрғындарының 65,5%-ы дінге сенетінін айтады, оның ішінде 54,2%-ы католик, 3,0%-ы еврей, 2,2%-ы пресвитериан, 1,7%-ы епископал, ал баптист, лютеран, методист, будда, елуінші күн мейрамы, мормон, индус, меннонит және мұсылман діндерінің өкілдері халықтың әрқайсысы 1,0%-дан азын құрайды.
As of the 2010 census, there were 31,852 people, 10,866 households, and 7,877 families residing in the town. The population density was There were 10,327 housing units at an average density of The racial makeup of the city was 92.8 percent White, 3.83 percent Asian or Pacific Islander, 2.0 percent Hispanic or Latino of any race, 1.4 percent Black or African American, 0.15 percent Native American, 0.29 percent from other races, and 1.4% from two or more races. There were 10,866 households, out of which 44.6% had children under the age of 18 living with them, 66.4% contained married couples living together, 22.4% were non families, and 8.5% had a female householder with no husband present. 18.3% of all households were made up of individuals, and 6.7% had someone living alone 65 years of age or older. The average household size was 2.80, the average family size 3.29. The population includes 28.5% under the age of 18, 6.5% from 18 to 24, 35.1% from 25 to 44, 19.9% from 45 to 64, and 9.4% who were 65 years of age or older. The median age was 35 years. For every 100 females, there were 96.1 males. For every 100 females age 18 and over, there were 93.4 males. The median household income in the town was $92,066, and the median income for a family was $81,826 (these figures had risen to $89,659 and $101,900, respectively, as of a 2008 estimate)). Men had a median income of $58,888 versus $36,557 for women; the per capita income for the town was $27,849. About 2.2% of families and 3.6% of the population were below the poverty line, including 2.8% of those under 18 and 5.2% of those 65 or over. 65.5% of Franklin residents claim to be religious, of that 54.2% are Catholic, 3.0% are Jewish, 2.2% are Presbyterian, 1.7% are Episcopalian, while members of Baptist, Lutheran, Methodist, Buddhist, Pentecostal, Mormon, Hindu, Mennonite, and Muslim faiths make up less than 1.0% of the population each.
Үкімет
Қала Массачусетс штатының Бас ассамблеясында өкіл Джеффри Рой және сенатор Бека Рауш арқылы өкілдік етіледі. Бұл Массачусетс Сенатының Норфолк, Бристоль және Миддлсекс сайлау округінің құрамына кіреді. Қала Массачусетс штатының 4-ші конгресс округінде орналасқан және қазіргі таңда Джейк Аучинклосс өкілдік етеді.
The town is represented in the Massachusetts General Court by Representative Jeffrey Roy and Senator Becca Rausch. It is part of the Massachusetts Senate's Norfolk, Bristol and Middlesex district. The Town is located in Massachusetts's 4th congressional district and is currently represented by Jake Auchincloss.
Қызықты орындар
Белгіленгендей, Франклин қалалық кітапханасы – Америкадағы алғашқы қалалық кітапхана, оның бастапқы кітаптарын Бенджамин Франклин сыйға берген. Кітапхананың қарсы бетінде Дин колледжі орналасқан. Франклиннің тарихи ауданының бір шетінде шағын қызыл кірпіш мектеп тұр. Оның сынып бөлмесі, АҚШ-тағы ең көне мемлекеттік мектептердің бірі саналады, бірақ қазіргі таңда жұмыс істемейді және 2008 жылы 175 жылдығы тойланды.
As noted, the Franklin Public Library is the first public library in America, the original books of which were donated by Benjamin Franklin. Across the street from the library is Dean College. At one end of Franklin's Historic District is the little Red Brick School. Its classroom, believed to be one of the oldest public schools in the United States, but is not still functioning, celebrated its 175th birthday in 2008.
Көлік
Франклин I 495 тас жолы бойында 140-шы бағыт және Кинг-стритте екі шығу орнына ие. MBTA қала маңы теміржол қызметі Франклин/Фоксборо бағытында Франклинде тоқтайды, ал Франклин Үлкен Атлборо-Таунтон аймақтық көлік басқармасы (GATRA) қызмет көрсету аймағының құрамына кіреді. Қала тұрғындарына қажетті жағдайда көлікпен қызмет көрсетіледі.
Franklin has two exits along I 495, at Route 140 and King Street. MBTA Commuter Rail service on the Franklin/Foxboro Line stops at and Franklin is part of the Greater Attleboro Taunton Regional Transit Authority (GATRA) service region. It is served by demand responsive transit.
Жалпы және келтірілген сілтемелер
Маккарти Эрлс, Эмон (2012). Франклин: Пуритандық ауданнан 21 ғасырдың қалалық шетіне дейін. Франклин: Via Appia Press (www.viaappiapress.com).
McCarthy Earls, Eamon (2012). Franklin: From Puritan Precinct to 21st Century Edge City. Franklin: Via Appia Press (www. viaappiapress. com). .