Кіріспе

Газ қысылып, баллондарда сақталады. Бөшкеге салынған газ – бұл стандартты температура және қысымда (СТП) газ күйінде болатын және көміртекті болаттан, тот баспайтын болаттан, алюминийден немесе газ баллондары деп аталатын композиттік ыдыстарда қысылып сақталатын заттарды атау үшін қолданылатын термин.

Баллондағы газдың күйі

Төрт жағдай бар: зат стандартты температурада, бірақ жоғары қысымда газ күйінде қалады, зат стандартты температурада, бірақ жоғары қысымда сұйылады, зат еріткіште ерітіледі немесе зат төмен температурада және жоғары қысымда сұйытылады. Соңғы жағдайда, бөтелке ішкі және сыртқы қабықшалардан тұрады, олар вакууммен бөлінген (девар колбасы), осылайша төмен температураны булану салдарынан салқындату арқылы сақтауға болады.

Кеңейту және көлем

Жалпы ереже бойынша, сұйықтың бірлік көлемі стандартты температура мен қысымда шамамен 800 бірлік көлем газға дейін кеңейеді, бірақ бұл идеалдық газға қарағанда молекулалық күштер мен молекула өлшемдеріне байланысты өзгеріске ұшырайды. Қалыпты, жоғары қысымдағы газ баллондары газды 200 бар қысымға дейін сақтай алады. Егер идеалдық газ баллонға 200 бар қысыммен сығылса, ол атмосфералық қысымдағы баллон көлемінен 200 есе көп газды қамтиды, бірақ нақты газдардың мөлшері бірнеше пайызға кем болады. Қысым жоғарылаған сайын, бұл айырмашылық та үлкенейеді.

Ерекше өңдеу ережелері

Құрамы жоғары қысыммен жұмыс істейтіндіктен және кейде қауіпті болғандықтан, баллонды газдарды қолдануға арналған ерекше қауіпсіздік ережелері бар. Оларға баллондарды құлап түсіп, сынбау үшін тізбекпен бекіту, ағып кету жағдайында жарақат алу немесе өлімге алып келуі мүмкін болғандықтан тиісті желдету және ықтимал қауіптерді көрсету үшін белгілер орнату кіреді. Америка Құрама Штаттарында Compressed Gas Association (CGA) баллонды газдарды қауіпсіз қолдану және пайдалану туралы бірнеше буклеттер мен нұсқаулықтарды сатады. (CGA мүшелері осы нұсқаулықтарды тегін ала алады.) Еуропалық өнеркәсіптік газдар қауымдастығы және Ұлыбритания қысылған газдар қауымдастығы Еуропа мен Ұлыбританияда осыған ұқсас қызметтерді ұсынады.

Номенклатурадағы айырмашылықтар

АҚШ-та "бутылданған газ" әдетте сұйытылған мұнай газын білдіреді. "Бутылданған газ" кейде медициналық жабдықтарда, әсіресе тасымалданатын оттегі баллондарында қолданылады. Қаптамаланған өнеркәсіптік газдар көбінесе "цилиндрлік газ" деп аталады, бірақ кейде "бутылданған газ" термині де қолданылады. Ұлыбритания мен Еуропаның басқа бөліктерінде өнеркәсіптік, медициналық немесе сұйытылған мұнай газына қатысты кез келген қолданыс туралы сөйлескенде көбінесе "бутылданған газ" деп аталады. Дегенмен, АҚШ сұйытылған мұнай газы деп атаған нәрсе Ұлыбританияда жалпы "LPG" (сұйытылған газ) деп белгілі; және оны бірнеше саудалық атаулардың бірімен немесе қажетті жылу шығысына қарай бутан немесе пропан ретінде тапсырыс беруге болады.

Еуропалық баллондардың түстері

Төменде көрсетілген түстер – Еуропалық стандартта RAL координаттары арқылы анықталған нақты түс өрнектері. Тәжірибелер бірнеше аталатын газдың қосылысына негізделген, әйтпесе газ құрамымен байланысты негізгі қауіп факторына сүйенеді.

Стандарттар

ISO 32: Медициналық қолданысқа арналған газ баллондары – Ішкі мазмұнын анықтауға арналған белгілеу. CEN EN 1089 3: Тасымалданатын газ баллондары, 3-бөлім – Түспен кодтау.