Кіріспе

1997 жылы Досси Истон мен Джанет Хардидің "Этикалық сойқы" кітабы – Досси Истон мен Джанет Хардидің көп отбасылық қарым-қатынастар туралы жазған өзін-өзі дамыту кітабы. Кітапта Истон мен Харди көп отбасылық қарым-қатынастарды ұғым және тәжірибе ретінде талқылайды, сондай-ақ осындай қарым-қатынастардағы сексуалдық тәжірибелер мен жиі кездесетін қиындықтарды зерттейді. Кітап алғаш рет 1997 жылы Хардидің өзі құрған Greenery Press баспасында "Этикалық сойқы: шексіз сексуалдық мүмкіндіктерге нұсқау" деген атпен жарық көрді. Харди алғашқы басылымда "Кэтрин А. Лист" деген псевдонимді пайдаланды. 2009 және 2017 жылдары жаңартылған және қайта қарастырылған басылымдар шықты. "Этикалық сойқы" көп отбасылық қарым-қатынастағы және полиаморлы адамдар арасында кеңінен танымал. 200 000-нан астам данасы сатылды, кітап ғылыми айналымда талданды және рецензияланды.

Өмірбаян

1969 жылы Досси Истон қарым-қатынаста зор зұлымдыққа ұшырап, қызын дүниеге әкелді. Истон Сан-Францискодағы квир қауымдастығына қосылды, онда ол 1973 жылы "қызғаныштан арылу" сабағынан бастап Сан-Франциско сексуалдық ұйымы үшін сексуалдық білім беру сабақтары мен семинарларын өткізді. Ол Сан-Францискодағы BDSM тобы – Society of Janus-тың негізін қалаушы мүшесі, сонымен қатар психотерапевт. 1988 жылы Джанет Харди 13 жылдық некеден шығып, моногамды болғысы келмейтінін шешті. 1991 жылы ол "ересектер сексуалдығына" бағытталған "Greenery Press" баспасын құрды. Истон мен Харди 1992 жылы Янн қоғамы арқылы танысты, онда Истон "қамшымен ойнау" сабағын оқытып жатты, ал Харди демонстрацияға көмектесуге ерікті болды; екеуі авторлар ретінде, сондай-ақ достар және жақындар ретінде қарым-қатынас бастады. Екі әйел де өзін квир және полиаморлық деп жариялайды. 1994 жылы Хардиде грипп болды, ол бронхитке әкелді және ол төсекте жатып "Арагідік ұсыныс" фильмін тамашалады. Фильмнің бір сәтінде, сүйкімді миллиардер үйленген жұбайларға қарым-қатынастағы әйелге бір түн үшін бір миллион доллар ұсынады. Харди жұбайлардың тартынғанына таң қалды. Бұл тәжірибе оны "басты сексуалдық этикадан" алшақтағанын түсінуге жеткізді және ол Хардимен байланысқа түсті; екеуі моногамия туралы кітап жазуға кірісті. Авторлар кітапты жазғанда өз тәжірибелерін пайдаланды. Истон "құмарлы" сөзін қайта пайдалануды қалады. "Этикалық құмарлы" – Истон мен Хардидің бірлесіп жазған үшінші кітабы; олардың алғашқы екеуі, "Үстіңгі кітап" және "Төменгі кітап", кинкке бағытталған және салыстырмалы түрде аз оқырмандарға жетті. Олардың басқа еңбектері: When Someone You Love is Kinky, The New Bottoming Book, The New Topping Book және Radical Ecstasy.

Жарияланым

Этикалық сойқы: шексіз жыныстық мүмкіндіктерге нұсқаулық Досси Истон мен Джанет Харди жазды, соңғысы бірінші басылымда "Кэтрин А. Лист" псевдонимін қолданды. Оны 1997 жылы Greenery Press баспасы шығарды. Екінші басылым "Әдепті сойқы. Полиаморияға, ашық қарым-қатынастарға және басқа да оқиғаларға арналған практикалық нұсқаулық" деп аталды және 2009 жылы жарық көрді. Дебора Анапол, Бетти Додсон, Стэн Дейл және Райам Ниринг жарнамалық пікірлерді ұсынды. Үшінші басылым 2017 жылдың 15 тамызында Ten Speed Press баспасында жарық көрді. Үшінші басылымның атауы "Әдепті сойқы, үшінші басылым: Полиаморияға, ашық қарым-қатынастарға және жыныстық және махаббаттағы басқа да бостандықтарға арналған практикалық нұсқаулық" болды. Бұл жарылым кітаптың 20 жылдығын белгіледі. Ол гендерлік вариативтілік және танысу қосымшалары сияқты мәдени және технологиялық өзгерістерді, сондай-ақ ерте полиаморлық тұлғалар мен қара полиаморлық белсенділік туралы ақпаратты қамтитын жаңа мәліметтермен жаңартылды. "Әдепті сойқы" кітабын испан тіліне Мигель Вагалюм аударды, ол Golfxs con Principios тобының мүшесі – осы кітап атымен аталатын және "дәстүрден тыс секске" бағытталған испандық ұйым.

Қысқаша мазмұны

"Әдепті сойқы" - көп әйелділікке (немесе көп ерлілікке) қатысты нұсқаулық ретінде жазылған өзін-өзі жетілдіру кітабы. Ол төрт бөлімнен тұрады. Әр бөлімде оқырманға қатысты түсініктерді зерттеуге көмектесетін жаттығулар келтірілген. Кітап жеңіл, күнделікті тілмен жазылған, оны түсінікті ету үшін және медициналық тұрғыдан қараудан немесе бөлектеп қараудан сақтау мақсатында жазылған.

"Қош келдіңіздер!"

Кітаптың "Қош келдіңіз" деп аталатын бірінші бөлімі моногамия емес қарым-қатынастар тұжырымдамасына шолу. Бұл бөлімде Истон мен Харди "секс жақсы, ал ләззатқа бой үйрену пайдалы" деген радикалды пікірге сәйкес өмір сүруге батыл бар, кез келген жынысты адамды "жезөкше" деп анықтайды және оқырмандарды өздерінің құштарлықтарын қабылдауға және зерттеуге шақырады. Олар "этикалық жезөкше" кез келген қарым-қатынастағы міндеттеме деңгейіне қарамастан, өз серіктерімен немесе серіктестерімен күтім жасап, байланыс ұстауы керек екенін, сондай-ақ басқа да маңызды құндылықтар мен этикалық принциптерді талқылау қажеттігін айтады. Олар моногамия емес қарым-қатынастардың жаңа құбылыс емес екенін де атап көрсетеді.

"Жылымшылдық"

Екінші бөлім, "Слуцво практикасы" деп аталады, жақындық пен махаббатты "аштық экономикасында" шектеулі ресурстар ретінде қарастыруға қарсылық білдіреді. Авторлардың пікірінше, осы көзқарас қарым-қатынастардағы қорқыныш пен иеленушілік сезімдеріне себеп болады. Олар сонымен қатар шегаралар мен қызғаныш мәселелерін де талқылайды.

"Жолға шығу қиын"

Үшінші бөлім "Қиындықтарды еңсеру" деп аталады. Бұл бөлімде Истон мен Харди қызғаныш пен қауіпсіздік сезімімен күресудің, сондай-ақ дауларды шешудің жолдарын талқылайды. Олар моногамиялық емес адамдардың мемлекеттік органдармен, оның ішінде заңдық және денсаулық сақтау мәселелерімен, сондай-ақ бала тәрбиесімен байланысты қиындықтарын да сипаттайды.

"Сүйіспеншілікке деген құмарлық"

Төртінші және соңғы бөлім, "Махаббаттағы әйелдер", моногамия емес қарым-қатынастағы жыныстық тәжірибелерге назар аударады. Ауыспалы қарым-қатынастар мен ашық қарым-қатынастар, моногамия емес қарым-қатынастағы жалғыз адамдардың жағдайы және топтық жыныстық қатынас сияқты тақырыптар қарастырылады. Авторлар сондай-ақ адамдардың жыныстық қатынас кезінде өз тілектерін айқын жеткізуі және жыныстық және қарым-қатынас серіктестерін табу жолдарын талқылауы керек екенін жақтайды.

Қабылдау

"Этикалық сойқы" моногамды емес және полиаморлы адамдар үшін кеңінен қолданылатын нұсқаулыққа айналды, кейде оны "полибиблия" деп атайды. 2023 жылға дейін кітап 1997 жылы тұңғыш рет басылғаннан бері 200 мыңнан астам данада сатылды. 2018 жылы Харди The Guardian газетіне моногамды емес қарым-қатынастар жастар арасында жылдам қабылдана бастағанын мәлімдеді.

Академиялық ортада

2001 жылы Continuum журналындағы жыныстық саясат талдауы «Этикалық сойқыны» 1980-ші жылдардағы жалпы жыныстық азаттық күш-жігерінен өзгеше «толыққанды жаңа парадигмада» жұмыс істейтінін көрсетті, олар өз аргументтерін қолдау үшін «ғылыми білімді» іздеуге бағытталған. Керісінше, автор Истон мен Хардидің «бекітілген жыныстық үлгілерден сұйық, өзгермелі жыныстық тәжірибелерге субъективті жыныстық «ақиқатты» ауыстырғанын» айтты. Ол бұл көзқарас «Этикалық сойқыны» Мишель Фуконың жыныстық азаттықтың мақсаты – «өз жынысының мәнін өзіңде табу» емес, «оны көптеген қарым-қатынастарға жету үшін пайдалану» екендігімен сәйкес екенін атап өтті. Адамның жыныстық қатынасы туралы электрондық журналында бір рецензент «Этикалық сойқыны» «өмірімде оқыған қарым-қатынас туралы ең жақсы кітап» деп бағалады. Әртүрлі шолулар мен талқылаулар «Этикалық сойқыны» Дебора Анаполдың «Шексіз махаббат» және «ХХІ ғасырдағы полиамория» кітаптарымен салыстырды. «Жыныстық және некелік терапия» журналындағы кітап туралы рецензия «Этикалық сойқы» мен «Шексіз махаббатты» «қазіргі келісімді моногамия емес өмірдің екі тірегі» деп сипаттап, оларды моногамия емес өмірдің екі ұшы ретінде көрсетті. Рецензияда айтылғандай, Анапол көбінесе полиамориядағы «жақын, ұзақ мерзімді қарым-қатынастарға» назар аударған, ал «Этикалық сойқы» – «ашық қарым-қатынас стилі мен еркін жыныстық өмірге» бағытталған. Истон «Шексіз махаббатты» «біздікінен сәл консервативті болса да, жақсы кітап» деп сипаттады. «Биссексуалдық журналы» журналында «Шексіз махаббат» және «Этикалық сойқы» кітаптары Рям Нирингтің «Көбірек сүю» еңбегімен бірге талданды. Автор үш кітаптың да «Парадигмалар, принциптер және практикалық мәселелерді» тепе-тең талқылағанын мақтап, үш автордың да «өз тәжірибелерінің барлығына ортақ емес екенін білетінін» айтты. 2023 жылы Андреа Уолинг «The Conversation» басылымында «Этикалық сойқы» туралы жазды. Уолинг кітаптың «коммуникация мен шыншылдық арқылы шынайы, келісімді қарым-қатынастарды дамытуды» қолдауын мақтады. Ол «аштық экономикасы» туралы сипаттаманы тек теориялық деп сынға алды, адамдар қарым-қатынастарында махаббатты көрсетуден және көрсетпеуден тартынбайтынын атап өтті. Ол Истон мен Хардидің моногамияны тым теріс бейнелегенін, сондай-ақ «адамдардың тәжірибесі туралы жалпылама пікірлерді» сынға алды, оның ішінде авторлардың эмоциялармен жұмыс істеу тәсілдері мен олардың комперсияны сипаттауын да.