Кіріспе
Нобель сыйлығының лауреаты, американдық ғалым және белсенді Джордж Уолд (18 қараша 1906 – 12 сәуір 1997) – американдық ғалым және белсенді, ол торлы қабықтағы пигменттерді зерттеді. 1967 жылы ол Хальдан Кеффер Хартлайн және Рагнар Гранитпен бірге физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығының бір бөлігін жеңіп алды. 1970 жылы Уолд «адамзат алдында тұрған мәселелерге дереу шара қолданбаса, өркениет 15-30 жыл ішінде аяқталады» деп болжады.
George Wald (November 18, 1906 – April 12, 1997) was an American scientist and activist who studied pigments in the retina. He won a share of the 1967 Nobel Prize in Physiology or Medicine with Haldan Keffer Hartline and Ragnar Granit. In 1970, Wald predicted that “civilization will end within 15 or 30 years unless immediate action is taken against problems facing mankind.”
Зерттеу
Докторлық диссертациядан кейін Уолд А витаминінің тор қабығының құрамына кіретінін ашты. Оның келесі тәжірибелері rhodopsin пигменті жарыққа ұшырағанда опсин ақуызы мен А витаминін қамтитын қосылыс түзілетінін көрсетті. Бұл А витаминінің тор қабығының жұмысы үшін өте маңызды екенін ұсынды. 1950 жылдары Уолд және оның әріптестері химиялық әдістерді пайдаланып, тор қабығынан пигменттерді бөліп алды. Содан кейін спектрофотометрді қолданып, пигменттердің жарықты сіңіру деңгейін өлшеді. Тор қабығы пигменттерінің жарықты сіңіруі фоторецепторлық жасушаларды ең жақсы белсендіретін толқын ұзындығына сәйкес болғандықтан, бұл тәжірибе көздің ең жақсы қабылдайтын толқын ұзындығын көрсетті. Дегенмен, тор қабығының көп бөлігін таяқша жасушалары құрайтындықтан, Уолд пен оның әріптестері таяқша жасушаларындағы негізгі фотопигмент – родопсиннің сіңіруін өлшеді. Кейіннен микроспектрофотометрия деп аталатын техниканы қолданып, ол пигменттерді бөліп алмай, тікелей жасушалардан сіңіру деңгейін өлшеуге қол жеткізді. Бұл Уолдқа конус жасушаларындағы пигменттердің сіңіру деңгейін анықтауға мүмкіндік берді (Goldstein, 2001).
Өмірбаян
Джордж Уолд Нью-Йорк қаласында туған, оның әкесі Исаак Уолд, анасы Эрнестин (Розенманн) – еврей иммигранттары. Ол 1923 жылы Нью-Йорктегі Бруклин техникалық орта мектебінің бірінші түлектерінің қатарында болды. 1927 жылы Нью-Йорк университетінен ғылым бакалавры, ал 1932 жылы Колумбия университетінен зоология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Бітірген соң, ол АҚШ Ұлттық зерттеу кеңесінен саяхат грантын алды. Уолд бұл грантты Германияда Отто Генрих Варбургпен жұмыс істеуге пайдаланды, онда ол торшадағы А витаминін анықтады. Содан кейін Вальд Швейцарияның Цюрих қаласында А витаминін ашқан Пол Каррермен жұмыс істеді. Германияның Хайдельберг қаласында Отто Фриц Мейерхофпен қысқа уақыт жұмыс істеді, бірақ 1933 жылы Адольф Гитлер билікке келген кезде Еуропадан Чикаго университетіне кетіп қалды. 1934 жылы Уолд Гарвард университетіне оқуға түсті, онда оқытушы, кейін профессор болды. Уолд 1948 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1950 жылы Ұлттық ғылым академиясының, 1958 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды, ал 1967 жылы көру қабілеті туралы жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1966 жылы ол OSA-ның Фредерик Айвс медалімен, ал 1967 жылы Цюрих университетінің Пол Каррер алтын медалімен марапатталды. Уолд көптеген саяси және әлеуметтік мәселелерде пікір білдірді, ал Нобель сыйлығының лауреаты ретінде оның атағы ұлттық және халықаралық назар аударды. Ол Вьетнам соғысына және ядролық қарулануға қарсы пацифист болды. 1969 жылы MIT-те сөйлеген сөзінде Уолд: «Біздің үкімет өліммен, өлтіру және өлтірілумен айналысып қалды», – деді. 1980 жылы Уолд Ирандағы кепілге алыну оқиғасы кезінде Рамси Кларк делегациясының құрамында болды. 1986 жылы бірқатар Нобель сыйлығының лауреаттарымен бірге Михаил Горбачевке бірнеше экологиялық мәселелер бойынша кеңес беру үшін Мәскеуге ұшып барды. Ол жерде ол Горбачевтен Елена Боннер мен оның күйеуі, Нобель сыйлығының лауреаты Андрей Сахаровтың тұтқындалуы, қамауда ұсталуы және жер аударылуы туралы сұрады. Горбачев бұл туралы ештеңе білмейтінін айтты. Боннер мен Сахаров 1986 жылдың желтоқсан айында жақын арада босатылды. Бостондағы сүндеттеу орталығының мүшесі, ол сүндеттеуге қарсы болған алғашқы ғалымдардың бірі болды, бірақ оның 1975 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінен қабылданбаған «Сүндеттеу» мақаласы 2012 жылы тек ағылшын журналында ғана жарияланды (http://churchandstate.org.uk/2012/12/what-jewish-nobelist-george-wald-had-to-say-about-circumcision/). Уолд Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды. Ол екі рет үйленген: 1931 жылы Франсис Кингслимен (1906–1980), ал 1958 жылы биохимик Рут Хаббардпен. Кингслимен екі ұлы болды – Майкл мен Дэвид; Хаббардпен бір ұлы – марапатталған музыкант және музыка зерттеушісі Илья Уолд, және қызы Дебора, белгілі отбасылық құқық саласындағы адвокат. Ол атеист болған. Дереккөздің сенімділігі жоқ: reason=Attributed quote mostly likely made up, see Талқылау беті.