Кіріспе

Виртуалды телекоммуникациялық қолжетімділік әдісі (VTAM) — мейнфрейм орталары үшін жүйелік желілік архитектураны (SNA) іске асыратын IBM ішкі жүйесі. VTAM байланыс қолданбалары үшін қолданбалы бағдарламалау интерфейсін (API) ұсынады және адаптерлер мен контроллерлер сияқты байланыс жабдықтарын басқарады. Қазіргі терминологияда VTAM байланыс стегі мен құрылғы драйверлерін қамтамасыз етеді.

Тарих

VTAM 1974 жылы бірнеше кешігулерден кейін SNA-ның маңызды құрамы ретінде, 370x желілік басқару бағдарламасы (NCP) және синхронды дерек байланысы басқаруы (SDLC) бағдарламаларымен бірге енгізілді. IBM терминологиясында VTAM – қосымша бағдарламаларға сыртқы құрылғылардан деректерді оқуға және оларға деректерді жазуға мүмкіндік беретін қолжетімділік әдісі болып табылатын бағдарламалық қамтамасыз ету. Ол «виртуалды» деп аталды, себебі IBM System/360 сериясының операциялық жүйелерін виртуалды жад нұсқаларына жаңарту арқылы виртуалды жадты енгізу кезінде пайда болды. VTAM ескі телекоммуникациялық қолжетімділік әдістерінің, мысалы, Базалық телекоммуникациялық қолжетімділік әдісінің (BTAM) және Телекоммуникациялық қолжетімділік әдісінің (TCAM) ізбасары болуы тиіс еді, олар үйлесімділік мақсатында сақталды. Осыған байланысты, VTAM сол кезде дискілік жад үшін жаңа және біріктірілген қолжетімділік әдісі болған Виртуалды жадқа қолжетімділік әдісімен (VSAM) салыстыруға болады.

ACF/VTAM

Бастапқыда VTAM сол кездегі көптеген жүйелік бағдарламалық қамтамасыздар сияқты тегін ұсынылды. Дегенмен, VTAM 2 – тегін қолжетімді болған соңғы нұсқа еді. ACF/VTAM (Advanced Communication Function/Virtual Telecommunications Access Method) 1976 жылы енгізілді және лицензия ақысы бойынша ұсынылды. ACF/VTAM-ның маңызды жаңа мүмкіндігі – бірнеше S/370 жүйелері арасындағы жүйеаралық байланысты іске асырған Көп жүйелі желілік құрал болды. ACF/VTAME (Advanced Communications Function for the Virtual Telecommunications Access Method Entry) деп аталатын ACF/VTAM-ның шектеулі нұсқасы IBM 4300 жүйесінде жұмыс істейтін DOS/VSE жүйелері үшін қолжетімді болды.

ҰҚЖ қызметтер

VTAM OS/390 үшін Communications Server-дің SNA қызметтері мүмкіндігі ретінде қайта аталды. Бұл бағдарламалық пакет TCP/IP функцияларын да ұсынады. 2019 жылдың қыркүйегіне қарай VTAM көптеген кәсіпорында қолданылып келеді.

Ерекшеліктері

VTAM бірнеше желілік протоколдарды қолдайды, соның ішінде SDLC, Token Ring, start stop, Bisync, жергілікті (арнаға қосылған) 3270 құрылғылары және кейінірек TCP/IP. VTAM желісінде байланыс негізгі компьютердің өзіндегі интеграцияланған байланыс адаптері арқылы немесе жеке бағдарламаланатын алдыңғы процессор, IBM 3745/3746 байланыс процессоры арқылы жүзеге асырылды, оның желілік басқару бағдарламасы NCP өздік операциялық жүйесімен жұмыс істеді. Бұл машиналар енді IBM-мен белсенді түрде сатылмайды, бірақ әлі де қолдау көрсетіледі. IBM шамамен 20 000 орнатылған 3745/3746 контроллерлеріне аппараттық қызмет көрсету және микрокодты жаңартуды қамтамасыз етеді. Осындай контроллерлерді, жаңартуларды, мүмкіндіктерді және оларға байланысты қолдау қызметтерін ұсынатын кіші 3745/3746 мамандандырылған компанияларының белсенді үшінші тарап индустриясы бар. VTAM және SNA әлі де көптеген кәсіпорындарда қолданылады. Бастапқыда VTAM тек негізгі компьютерлер мен терминалдар, бөлінген процессорлар және миникомпьютерлер сияқты сыртқы құрылғылар арасындағы байланысты қамтамасыз етті. Кейіннен «домендер аралық» қызметтер енгізілді (TCP/IP домендерімен шатастырмау керек), бұл SNA желілеріне бірнеше негізгі компьютерлерді қосуға мүмкіндік берді. Келесі даму – SNA Network Interconnect (SNI), ол әртүрлі ұйымдық бірліктердің (фирмалардың) желілерін жоғары деңгейде тәуелсіздікпен байланыстыруға мүмкіндік берді. Соңында, VTAM-ға Advanced Peer to Peer Networking (APPN) функциялары қосылды. APPN-де негізгі компьютер енді желінің ортасы емес, желідегі барлық түйіндер тең құрбылар ретінде қарастырылады. APPN-нің енгізілу себептерінің бірі DECnet-тің бәсекелесі болу еді, бірақ APPN нарыққа шыққан кезде DECnet-тің танымалдылығы күрт төмендеген еді. APPN тым күрделі деп есептелді және 2012 жылдан бастап көбінесе TCP/IP-мен алмастырылды.