Кіріспе

Форт-Таусон – қазіргі Оклахома штатындағы Форт-Таусон қауымынан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 3 километр жерде орналасқан, Тұрақты Үнді шекарасындағы Фронтиер армиясының квартермейстерлерінің шекаралық бекеті болған. Оклахома штатының қазіргі Чоктау округінде, Киамичи және Қызыл өзендерінің қосылған жеріне жақын Гейтс-Крик өзенінің жағасында орналасқан. Бұл бекет генерал Натаниэль Таусонның құрметіне аталған.

Ерте тарих

Форт Таусон 1824 жылғы мамыр айында полковник Мэтью Арбакл басшылығымен, Үндістан аумағының оңтүстік шетінде, оңтүстікке қарайғы испан отарлық аумағымен шекараны күзету үшін құрылды. Ол Армияның бас төлем шебері Натаниел Таусонның құрметіне аталды. Алғашқыда "Кантонмент Таусон" деп аталған. 1820 жылдары Арканзастағы басқа әскери бекіністерге дейін керуен жолы ретінде әскери жол салынды. 1829 жылғы сәуірде форт тасталып, гарнизон Форт Джессапқа көшірілді. Бұл қамалда тек уақытша шатырлар мен ағаш құрылыстар болды. 1830 жылғы қарашада Армия бұл аймақта тұрақты форт салуға бұйрық берді, себебі ол қазіргі Миссисипи штатынан Чоктау тайпасын көшіруге арналған еді, бұл шара "Үндістерді көшіру туралы заңға" сәйкес жүзеге асырылды. Жаңа орын бастапқы орналасқан жерден шамамен 10 шақырым қашықтықта таңдалды. Жаңа форт Чоктау тайпасын қорғау мақсатымен "Феникс лагері" ретінде қайта құрылды. 1831 жылы ол Форт Таусон деп қайта аталды. Бірте-бірте оның төңірегінде елді мекен пайда болды.

Форттың сипаттамасы

Жаңа Форт-Таусон әлдеқайда мықтырақ болды. Солтүстік жағы Гейтс-Криктің тіктеулі жартасына орналасқан. Форт шамамен жарты гектар жерді алып жатқан тіктөртбұрыш пішіндес алаңды құрады. Офицерлердің қамалы төртбұрыштың солтүстік жағындағы үш ғимараттан тұрды. Бұл құрылыстар бір жарым қабатты, 1 метрлік әктас негізде салынған, оңтүстікке қарап тұрғын, жабық балконды ағаш үйлер болды. Тіктөртбұрыштың екі жағында бір-біріне қарама-қарсы төрт ғимарат орналасқан. Бұл ғимараттар бір қабатты болғанмен, негіздері биік болғандықтан, іс жүзінде жертөлелер пайда болды. Офицерлердің қамалына жақын орналасқандар кіші офицерлердің қамалы, квартал шеберінің кеңсесі, ойын-сауық бөлмесі және оқу залы болып табылды. Соңғы екі ғимарат қарапайым сарбаздардың казармасы болды. Ас үйлер мен асханалар жертөлелерде орналасқан. Барлық ғимараттар ақ түспен боялған. Ғимараттардың алдындағы алаң парад алаңы ретінде пайдаланылды. Аурухана ғимараты шығыс жағында, соңғы казармадан шамамен 250 фут (76 метр) қашықтықта орналасқан. Шығыс жақта, тіктөртбұрыштан тыс жерде, ат қоралары, дүкендер және бақтар болды. Батыс жақта, тіктөртбұрыштан тыс жерде, сатушының дүкені, сүт фермасы және құс шаруашылығы орналасқан. Көлемдік жер қабірстан батысқа қарай созылып жатты.

Шоктау агенттікке айналу

1842 жылы батысқа қарай 70 миль (113 км) қашықтықта Вашита форты салынғаннан кейін, Тоусон фортының маңызы азайды. Ол 1854 жылдың маусымына дейін гарнизонмен ұсталды. Сол кезде ол Чоктау үндістері агенттігінің қолдануына берілді, оны үнді агенті Дуглас Х. Купер басқарды. Осы айда болған дауыл бірнеше ғимараттың шатырларын қиратты және нысанға өзге де зиян келтірді. Бірнеше жыл өткен соң, өрт казарма мен ауруханадан басқа барлық ғимараттарды жойды. Қалған нысандарды қазір Оклахома тарихи қоғамы басқарып жүр.

Азамат соғысы және тастап кету

Америка Азамат соғысының басында Конфедерация бекіністің қалған ғимараттарын басып алды. Олар чоктау тайпасымен одақ құрып, Конфедерация соғыста жеңіске жеткен жағдайда оларға және басқа тайпаларға өз мемлекетін құруға уәде берді. Бұл форт Конфедерация генералы Сэмюэл Б. Максидің штабы ретінде пайдаланылды. Соңғы қалған Конфедерация армиясының әскерлеріне генерал Стэнд Уотти (Чероки) басшылық етті, ол соғыс аяқталғанға дейін өз тайпасының басты басшысы болды. Ол 1865 жылғы 23 маусымда Форт-Таусон қаласында Одақ әскерлеріне бас берді. Азамат соғысы аяқталғаннан кейін бұл пост тасталып қалды. Көтерілісте қаза тапқан сарбаздардың денелері Форт Гибсонға көшірілді. Ғимараттар қирап, жергілікті тұрғындар олардың негіз тастарын басқа құрылыстар үшін алып кетті. Форт орналасқан жер Оклахома тарихи ескерткіші деп белгіленді. 1970 жылы ол Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне (#70000531) енгізілді.