Кіріспе

Бірнеше күнге созылатын тегін кештер

Технивалдар (текно және фестиваль сөздерінің қосылуынан пайдасқан атау) – бірнеше күнге созылатын үлкен тегін кештер. Олар көбінесе Еуропада өтеді және түрлі ұлттық немесе аймақтық заңдар бойынша заңсыз болуы мүмкін. Олардың қатысушыларының саны ондағаннан мыңдарға дейін жетеді, бұл қолжетімділік, даңқ, ауа райы және құқық қорғау органдарының әрекеттері сияқты факторларға байланысты. Мұндай кештер көбінесе тұрғын үйлерден шалқап жатқан жерлерде, мысалы, тасталып кеткен қоймаларда, бос әскери базаларда, жағажайларда, орманды алқаптарда немесе далаларда ұйымдастырылады. Технивал құбылысы – рав, панк, регги дыбыс жүйелерінен және Ұлыбританиядағы көшпенділер ортасынан туындаған және толыққанды субмәдениетті қалыптастырған халықтық қозғалыс. Жаз – технивалдардың ең көп ұйымдастырылатын мезгілі.

Тарих

Технивалдар – бұл еркін кештердің кеңейтілген нұсқасы және 1990 жылдардың басында пайда болды. Осы кезде Ұлыбританиядағы эсид-хаус кештер мен көшпенділер саяси қуғын-сүргінге ұшырады, бұл 1994 жылғы Қылмыстық әділет және қоғамдық тәртіп заңымен аяқталды. Заңның 63-бабы полицияға заңсыз кештерді жабуға жаңа өкілеттіктер берді. Содан кейін дыбыс жүйелері Еуропа елдеріне қарай сапарлады, онда заңдар аз шектеулі болды және билік органдары фестивальдерді қалай тоқтату керектігін білмейді. Осы дыбыс жүйелерінің ең танымалдарының бірі Spiral Tribe болды, ол Еуропадағы еркін кеш қозғалысының алдыңғы қатарында тұрды. Басқа жүйелер Bedlam, Circus Normal, Circus Warp және Vox Populi деп аталды. Desert Storm дыбыс жүйесі Франция мен Испанияда технивалдар ұйымдастырды және 1996 жылы соғыс зардап шеккен Боснияның Сараево қаласына рейвтер әкелді. Бір кеште майдан 10 километр қашықтықта болды және оларға қарсы тараптың атысына түспеу үшін шамдарын сөндіруді сұрады. Кейбір технивалдар бір рет өткізілсе, көпшілігі жыл сайын шамамен бір уақытта өтеді. Ең ірілері, мысалы Франциядағы немесе Чехиядағы фестивальдар, 100 000-ға дейін келушіні тарта алады (2003, Франция). «Техниваль» сөзі «текно» және «фестиваль» сөздерінің бірігуінен құралғандай, әртүрлі елдердегі технивалдар қысқартылған атаулармен белгілі, мысалы, жоғарыда аталған Чехтек, Френхтек (Солтүстік Франция), сондай-ақ Полтек (Польша), Словтек (Словакия), Саутхтек (Оңтүстік Германия), Болгариатэк (Болгария), Ротэк (Румыния), Хеллтек (Грекия, грек тілінде Геллас), АлбанияТек (Албания), Датчтек (Нидерланды), Исттек (Шығыс Германия), Ю Тек (Украина), Нортхтек (Канада) және Окситек (Окситания, Оңтүстік Франция). Нортхтек Онтариодағы мемлекеттік жерде өткізілді.

Музыка

Технивал бір апта немесе одан ұзаққа созылуы мүмкін болғандықтан, көптеген музыкалық стильдер ұсынылады. Технивалдармен бірге дамыған музыка – еркін техно, ол ауыр, қайталама соққылы барабандармен ерекшеленеді және әдетте 180 бпм шамасында болады. Диджейлер мен келушілер музыкалық шекараларға көңіл бөлмейді, сондықтан көптеген әртүрлі, көбінесе электрондық музыка ойналады және орындалады. Көптеген дыбыс жүйелері acid techno, hardcore, frenchcore, electro, techno, джунгл музыкасы, raggacore, skullstep, neurofunk, breakcore, schranz және speedcore сияқты стильдерді орындайды. Жанрға назар аудармай, музыка клубтар мен коммерциялық кештерде естілетін музыкадан гөрі көбінесе андеграундтық деп сипатталады, бірақ кейбір дыбыс жүйелері белгілі бір қосалқы жанрға маманданған болуы мүмкін. Музыка диджейлермен компьютерде винил пластинкалары мен MP3 файлдары арқылы ойнатылады. Сондай-ақ, түрлі құралдарды қолдана отырып, тікелей орындалатын жинақтар жиі орындалады: пернетақталар, барабан автоматтары, гитара эффект педальдары, MIDI контроллері және компьютерлер. Алғашқы технивалдарда дыбыс жүйелері билеушілер қалғанға дейін немесе генератордағы дизель біткенге дейін ойнайтын.

Субкультура

Кез келген адам келуге шақырылады, билет немесе төлем талап етілмейді. Әдетте, келген әртіс кез келгені қатысуға ынталандырылады. Бірнеше күн ішінде алаң дыбыс жүйелері, кафелер, шатырлар мен көліктерден құралған ауылға айналуы мүмкін. Технивал көбінесе Хаким Бей атаған Уақытша автономиялық аймақтың мысалы ретінде қарастырылады, бірақ Бей сұхбаттарында рейв мәдениетінің технологияға деген қызығушылығы TAZ-ды іске асыру үшін мәселелі болып қала беретінін айтты. Дегенмен, бұл әртүрлі топтардың техниявалды және жалпы рейв мәдениетін TAZ-дың іске асырылуы деп мәлімдеуіне кедергі келтірмеді. Француз рейверлері Хосе Бовеге саяси одақ құру үшін үміттенді, бірақ олардан бас тартты. Технивал алаңында студенттер, техно-саяхатшылар, баспанасыз қалғандар мен хиппилер сияқты жастардың әртүрлі тобын кездестіруге болады, олардың барлығын "жұлдыздар астында" (sous les etoiles) тегін текно тыңдауға деген ортақ құмарлық байланыстырады, деп ерте жарнамаларда жазылған. Көбінесе техниявал субмәдениетінің дәйекті саяси көзқарасы немесе философиялық ұстанымы жоқ деп есептеледі, себебі жеке бостандыққа басымдық беріледі. Көптеген жас техниявалға қатысушылар бағытталған саясатқа көңілі толып қалған. Дегенмен, мұндай шараларды ұйымдастыру күрделі ұжымдық еңбек пен қоғамдық қарым-қатынастардың тұрақты ортасын қажет етеді. Өзінің мәнінде, мұндай оқиғалар мемлекеттен алшақ, өзін-өзі ұйымдастырудың саяси мәлімдемесі болып қарастырылуы мүмкін. Полициямен болған қақтығыстар кейбір адамдарды өзін-өзі ұйымдастыруға және техниявалдарды өткізуге тыйым салатын заңдарға қарсы күреске жетеледі. Бұл қақтығыстар 1980-жылдарға дейін (техниявалдар Ұлыбританиядағы орбиталдық рейвтерден, жазғы эсид-хаус кештерінен, Ұлыбританиядағы саяхатшылар жиындарынан, Стоунхендждегі язычник шараларынан, алғашқы тайпалық жиындардан, Гоадағы транс-кештерден және т.б. ешқандай айырмашылығы жоқ болатын) дейін созылып келеді және техниявал өмірінің бір бөлігі болып қала береді. 2006 жылдың сәуір айында Францияның Страсбург қаласында полицияның қуғын-сүргініне, әсіресе 2005 жылы Чехтектің жабылуына қарсы наразылық білдіру үшін шағын техниявалмен жалғасқан шеру өтті. Ұлыбританиядағы Қылмыстық әділет актісінің қабылдануы кезінде күндіз және көпшілік орындарда түрлі ауқымды наразылық акциялары өтті. 1990-жылдардағы "Көшелерді қайтару" және "Капиталға қарсы карнавалдар", Сиэтлдегі ДСҰ-ға қарсы наразылықтарға (және одан кейінгі "глобализацияға қарсы" іс-шараларға) алып келген, техниявал және рейв ұйымдастыруы мен мәдениетінен пайдаланды, көбінесе сол ұйымдастырушылар мен халықтың бір бөлігі қатысты. Көптеген субмәдениеттерде киім стилі қалыптасқан. Бұл "жер астындағы" стиль қараңғы, кең киімдерді (көбінесе әскери киімдер) және шаштың ерекше түрін қамтиды, мысалы, шашты бояу, дредоқтар немесе қырқылған бас (немесе жоғарыда аталғандардың комбинациясы). Денеге пирсинг және татуировкалар жиі кездеседі. Адамдар көбінесе қолданылған автобустар, автобустар немесе жүк көліктері сияқты үлкен көліктерді сатып алады. Көлік құралдары көбінесе тұрақты немесе бірнеше ай бойы саяхаттау кезінде тұратын үйлер болып табылады. Олар сондай-ақ дыбыс жабдықтарын тасымалдау үшін де қолданылады. Техно-саяхатшы әдетте жаңа дәуір саяхатшысы мен панктың араласқан нұсқасы ретінде танылады.

Ұйым

Аудио жүйелер бір жерге жиналып, әртүрлі электрондық музыка орындайды. Әрбір дыбыс жүйесімен бірге достары мен саяхатшылары да келеді, сондықтан көптеген техникальдар көп мәдениетті атмосфераға ие. Мұндай кештер бірнеше күнге, тіпті апталарға созылуы мүмкін. Техникальдарды дыбыс жүйелері қауымдастығы ауызша тарату, телефон хабарламалары, жарнама парақшалары және интернет-форумдар сияқты құпия әдістермен ұйымдастырады. Әдетте, жарнама парақшасында кештің кез келгенге ашық шақыру екені жазылады, осылайша кез келген музыкант музыка ойнауға мүмкіндік алады. Басты назар – өздігінен жасау (DIY) принциптеріне беріледі. Жергілікті дыбыс жүйелері, қабылдаушы рөлінде болуы мүмкін, ал ірі жүйелер қысқа дейін жазда бір техникальдан екіншісіне саяхаттап, содан кейін өз елдеріне оралады.

Француздық техникалар

Францияда текнивалдар 1993 жылы басталды. 1990 жылдардың соңында Париж маңындағы Фонтенблода өткен 1 мамыр фестивалі 60-80 мың адамды тартты, ал 2004 жылы 200-ден астам дыбыс жүйесімен 110 000-нан астам адам келді. 2002 жылы қоғамдық қауіпсіздік заңнамасына енгізілген түзетулер, «Мариани заңы» (саясаткер Тьерри Марианидің атымен аталған), еркін кештерді терроризммен байланыстырды. Ұлыбританияның Қылмыстық Әділет заңына ұқсас, бұл заң ірі тегін фестивальдерді қылмыстық қылмыс деп жариялады және полицияның осы іс-шараларды алдын алу үшін өкілеттіктерін арттырды. Қазір «Sarkovals» деп аталатын заңды текнивалдарға, бұрынғы Ішкі істер министрі және президент болған Николя Саркозиден рұқсат алу қажет болды. Дегенмен, реттеушілердің араласуы автономды атмосфераға негізделген ортаның институционализациясы мен коммерциализациясын бастағанмен, кештер жалғасты. Шамбери маңында өткен заңды кешке 80 000 адам келді. Заңсыз кештерде дыбыс жүйелері кейде тәркіленді, мысалы, 2009 жылы Буафледе және 2011 жылы Сент-Мартин-де-Крауда. Қазіргі француз заңы 500 адамға дейінгі еркін кештерге рұқсат береді (шу шағымдары болмаса), ал префекттер 500 адамнан астам адамдарға арналған өтініштерді бас тартады. 2002 жылдың тамызында Франция мен Италия шекарасындағы Col de l'Arches-те өткен текнивалдан бастап, Ішкі істер министрлігімен үздіксіз келіссөздер арқылы, француз үкіметі жылына үш ірі текнивалға рұқсат берді, тіпті олар техникалық тұрғыдан рұқсат етілмеген шаралар болса да. Текнивалдар заңды фестивальдерден тыс жерлерде де өтеді, мысалы, Printemps de Bourges, Transmusicales (Ренн) немесе Borealis (Монпелье). Текнивал келіссөзшілері мәдениет министрлігімен емес, ішкі істер министрлігімен тікелей жұмыс істейді (ресми мәртебеге ие коммерциялық кәсіпорындар мәдениет министрлігімен жұмыс істеуі керек), бұл олардың мәдени емес, қауіпсіздік мәселесі екенін көрсетеді. 2019 жылдың мамырында Францияның орталық бөлігіндегі Круз департаментінде 10 000 адам қатысқан текнивалға күтпеген суық ауа райы әсер етті. Температура төмендеген кезде 30 адам гипотермияға шалдықты. 2005 жылы Уэльсте «UK Tek» және Лондонда екі рет «Scumtek» деп аталатын текнивал өтті. Алғашқы «Scumtek» полиция тоқтатты. Бірақ «Scumtek» атымен тағы төрт шара өтті, олардың үшеуі текнивал құрылғылары бар басып алынған ғимараттарда, ал «Scumtek 3» 2010 жылдың сәуірінде Лондон доклендс орталығында 23 құрылғымен өтті. 2006 жылы Корнуоллдағы Камелфордта Дэвидстоу тастап кетілген әуежайында текнивал өтті. Оған шамамен 2500 адам келді, ал полиция басталғалы үш күннен кейін оны тоқтатты. «UK Tek 2008» Манчестердің солтүстігіндегі Рочдейлдегі тас карьерде өтті, нәтижесінде полицияның күшті әрекеті болды, тіпті наразыларға таяқтармен шабуыл жасалды. Полиция иттері, атты полиция және толық тәртіпсіздікке қарсы киім киген полиция қызметкерлері қатысты. 2009 жылы «UK Tek» Уэльстің Брекон қаласына жақын шалқар төбеде, Қорғаныс министрлігі оқу ортаны ретінде пайдаланатын «The Drovers Arms» тасталған пабта өтті. 2010 жылы «UK Tek» тағы да Уэльстің Пемброкширдегі Дейл әуежайында өтті, оған шамамен 2500 адам келді, ал полиция көпшілікті жексенбі күні алаңнан шығаруға мәжбүр етті. 2015 жылы ол Линкольнширде бұрын раверлер үшін пайдаланылған ескі әуежайда өтті. Полиция дыбыс жүйелерін бірінен соң бірін жапты, қалған жүйеде көптеген раверлер болды, олар полиция шебіне қарсылық көрсетіп, оларды кері шегінуге мәжбүр етті. 2017 жылы «UK Tek» Уэльсте, Сеннибридж, Брекон маңында өтті. 2018 жылдың мамырында Уэльстің Кармартенширдегі Бречфа қаласына жақын жерде «UK Tek» ұйымдастырылды. Равльді сенбі күні түнгі жартысында бастап, дүйсенбі күні кешке дейін музыка аяқталмады. Оған шамамен 4000 адам келді. Оңтүстік Уэльс полициясы бұл шараның бар екенін білген, бірақ осыншама көп адамды таратуға ресурстары болмады. Полиция тікұшағы мереке күндері жердегі жағдайды бақылау үшін пайдаланылды. Сейсенбі күні кешке қарай, раваға қатысушылар әлі де сол жерде қалдырылған қоқысты тазалап жатқан көрінді. 2022 жылдың сәуірінде Дорсеттегі Шығыс Лулвортта Пасхалық текнивал өтті. Жаңалықтар көздері бұл кешке 21 сағат ішінде 1000-нан астам адам келгенін хабарлады.

Чех техникалары

Чехияда Czechtek 1994 жылдан бастап жыл сайын өткізіліп келді. 2005 жылы полиция мен 5000 келуші арасында қақтығыс болды, нәтижесінде 30 равер және 50 полиция қызметкері жарақат алды. Сонымен қатар, Czarotek та бар (жыл сайын көктемде өткізіледі). Czechtek 2006 жылы Храдиште әскери аймағында өткен оқиғадан кейін тоқтатылғаннан кейін, жыл бойы көптеген кішкентай, ашық, тегін кештер ұйымдастырылады. Circus Alien, Strahov немесе Vosa сияқты чех саяхатшылары Болгария (2003 жылдан бері), Румыния, Испания, Польша немесе Украина (2006 жылдан бері) сияқты Еуропаның әртүрлі елдеріне осы көңіл-күйді таратуды жалғастырды.

Болгарияның техникалары

Bulgariatek 2003 жылы басталды және жыл сайын тамыздың басында, әдетте Қара теңіз жағалауында өтіп тұрады. Алғашқы шағым 2017 жылы Шкоприловциде болды, соның арқасында жергілікті билік соңғы он жылдан бері жағажайда жыл сайын техно-фестиваль өтіп келгенін байқады.