Кіріспе

Оңтүстік Кореядағы Еосу қаласының аралдары тобы, Комундо немесе Порт Гамильтон, ресми түрде Геомундо (hangul=거문도) – Корея түбегінің оңтүстік жағалауындағы Джеджу бұғазында орналасқан шағын аралдар тобы. Аралдардың үш негізгі аралы бар, олардың екеуі ірі – батыстағы Содо (Seo do, 서도, 西島) және шығыстағы Сунходо (Dong do, 동도, 東島), олардың арасындағы кішкентай арал орталыққа орналасқан және жартас шығанақты құрайды. Осы орталық аралда, Байқау аралында (немесе Годо, 고도, 古島) 1885 жылдан 1887 жылға дейін британдық теңіз күштерінің базасы орналасқан. Бүгінде аралдар Оңтүстік Кореяның Оңтүстік Чолла провинциясының Самсан мёнының құрамына кіреді, Самсан кентінің кеңсесі Байқау аралында орналасқан. Аралдар сонымен қатар Дадохаесанг ұлттық паркінің де бөлігі болып табылады.

Тарих

Гамильтон порты 1845 жылы британдық теңіз офицері сэр Эдвард Белчер HMS Samarang кемесімен зерттелді және сол кездегі Әскери-теңіз министрлігінің хатшысы капитан В. А. Б. Гамильтонның құрметіне аталды. Кеңістігі мол бұл портының стратегиялық маңызын басқалар да атап өтті, мысалы, Ресей вице-адмиралы Евфимий Путятин, ол бірнеше рет аралдарға сапар шегіп, 1857 жылы жергілікті тұрғындардан көмір қоймасын салуға рұқсат алды. Бірақ көмір жеткізілімінің кешігуіне байланысты бұл жоспардан бас тартылды. АҚШ Әскери-теңіз министрі 1884 жылы Кореяның оңтүстік жағалауында Гамильтон портында теңіз базасын құруды ұсынды, және Корея үкіметі мұндай мүмкіндіктерді ұсынғандай болғанымен, ешқандай шара қолданылмады. 1885 жылдың сәуір айында Порт-Гамильтон Адмиралтействоның бұйрығымен Ұлыбритания Корольдік Әскери-теңіз күштерінің үш кемесімен басылып алынды. Бұл Ауғанстандағы Панжде оқиғасына байланысты Ресейдің алға жылжуын тоқтату мақсатында жасалды. Гамильтон порты Владивостоктағы ресейлік теңіз базасына қарсы салмақ ретінде тағайындалды. Порт-Гамильтонды басып алу арқылы британдықтар Ресейдің Шығыс Азиядағы ықпалын шектеуге және Корея бұғазындағы ресейлік теңіз қызметін тоқтатуға мүмкіндік алды. Британдықтар бірнеше ғимараттар мен қорғаныс құрылыстарын салып, аралдарға фазандарды әкелді. Қытайдан Саддл аралына (Янцзы өзенінің сағасында) кабель тартуға рұқсат алынды. Одан кабельді Шанхайдың негізгі телеграф желісіне қосып, Гамильтон портымен телеграф байланысын орнатуға болады. Ресейлік қауіп сейілгеннен кейін британдықтар базаны бұзып, 1887 жылдың 27 ақпанында кетеді, бірақ аралдарға сапарларын жалғастырды, тіпті бір жағдайда жас теңізшіні жерледі. 1910 жылы Жапон империясы Кореяны аннексиялағаннан кейін сапарлар азайып кетті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін Порт-Гамильтонде жапон зираты болды. Сан-Франциско шартында жапондықтардың аралдарға деген құқықтары жойылғаннан кейін жапондықтардың қабірлері алынып тасталды, бірақ он британдық сарбаздың британдық зираты бүгінгі күнге дейін сақталған және туристік орынға айналды. Британ елшілігінің қызметкерлері құрмет көрсету үшін кейде келіп тұрады. Британ елшісі соңғы рет 2021 жылдың мамыр айында сапар жасады. Аралдарда 10 британдық теңізші мен морпештердің денелері жерленген, оның ішінде 1886 жылдың наурыз айында HMS Albatross кемесіндегі қару жарылып қаза тапқан екі теңізші және 1903 жылы қайтыс болған HMS Albion кемесінен Алекс Вуд атты жас теңізші.